«Տը Թել Թէյլ Հարթ» (The Tell-Tale Heart)

(Վերայղուած է The Tell-Tale Heart-էն)
Jump to navigation Jump to search
The Tell-Tale Heart
The Pioneer Poe 1843 cover 2.jpg
Հեղինակ Էտկար Ալլան Փօ
Երկիր ԱՄՆ
Լեզու Անգլերէն
Ոճ սարսափի պատմուածք
Հրատարակող The Pioneer
Հրատարակչական թուական
1843
Գիրքի տեսակ Կարճ պատմութիւն


Տը Թել Թէյլ Հարթ (The Tell-Tale Heart)ը, պատմուածք մըն է, գրուած՝ Էտկար Ալլան Փոյին կողմէ:

Առաջին անգամ հրատարակուած է 1843-ին, «Տը Փայոնիր» (The Pioneer) հրատարակչութեան կողմէ։

Անիկա կը համարուի անգլերէն գրականութեան ամէնէն նշանաւոր եւ յաջող գործերէն մէկը, ինչպէս նաեւ Փոյին ամէնէն կատարեալ պատմութիւններէն մէկը:

Նիւթը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Գծագրութիւն Հէրի Քլարքին կողմէ, 1919-ին:

Պատմուածքը կը խօսի անձի մը մասին, որ իր ճիգերով կը փորձէ ընթերցողին յայտնել, թէ ինք «ողջմիտ» անձ մըն է, միաժամանակ կը նկարագրէ, թէ ինք ինչպէս ծերունի մը սպաննած է:

Դէպքերը կը նկարագրուին Ա. դէմքով, անծանօթ պատմիչի մը կողմէ[1]: Փոյին նկարագրութեամբ, զոհը՝ ծերունին, ունէր անգղի աչքեր, որոնք կը սարսափեցնէին պատմիչը, ուստի ան զգոյշ ձեւով կ'որոշէ սպաննել ծերունին:

Պատմութեան մէջ, յստակ չէ թէ ինչպէս եղած են ծերունիին եւ պատմիչին յարաբերութիւնները: Պատմիչը կ'ուրանայ, թէ ինք ատելութեան զգացումներ ունէր ծերունիին հանդէպ, ըսելով թէ ծերունին երբեք վնաս չէ հասցուցած իրեն եւ ինքզինք կ'արդարացնէ ըսելով, թէ անձնական պատճառներով չէ, որ սպաննած է զայն, այլ իր անգղի նմանող աչքերուն համար, որոնք ըստ իրեն, ժխտական ազդեցութիւն կը ձգէին իր վրայ: Պատմիչը քանի մը անգամ կը շեշտէ, թէ ան կը սիրէր ծերունին, միայն չէր սիրեր անոր աչքերը:

Պատմիչը կ'ըսէ, թէ ինք զգուշութեամբ եւ մտածուած ձեւով սպաննած է ծերունին եւ, թէ ինք խելագար անձ մը չէ: Եօթ օր, ամէն գիշեր, պատմիչը ծերունիին սենեակին դուռը կը բանար եւ տեսնելով, թէ անոր անգղի աչքերը փակ են, կը հրաժարէր զինք սպաննելէ:

Ութերորդ գիշերը, ծերունին կ'արթննայ, երբ աղմուկ մը կը լսէ: Պատմիչը չի տատամսիր եւ աղօտ լոյսի մը միջոցով կը նշմարէ, թէ ծերունիին անգղի աչքերը բաց են: Կը լսէ ծերունիին բարձր ու վախով լեցուն սիրտին տրոփիւնները ու անմիջապէս կը յարձակի անոր վրայ ու կը սպաննէ զինք:

Ան անդամահատելով ծերունին, դին կը պահէ սենեակի մը յատակի տախտակներուն տակ, անհետացնելով բոլոր փաստերը: Սակայն, դրացիները տարօրինակ ձայներ լսելով, կը կանչեն ոստիկանները եւ քանի մը վայրկեան ետք երեք ոստիկաններ կը հասնին պատմիչին տունը: Պատմիչը զանոնք կը տանի ծերունիին սենեակը, ուր կը գտնուէր դին: Բոլորը կը նստին այդ սենեակին մէջ։ Ոստիկանները տեսնելով պատմիչին հանդարտ եւ խաղաղ վարուելակերպը, ոչ մէկ բան կը կասկածին:

Պատմիչը կը սկսի յանցաւոր զգալ եւ տարօրինակ ձայն մը կը լսէ: Երբ ձայնը աւելի կը բարձրանայ, պատմիչը այն եզրակացութեան կը յանգի թէ այս ձայնը ծերունիին սիրտին տրոփիւններն են: Ձայնը աւելի կը բարձրանայ, սակայն ոստիկանները ոչ մէկ բան կը նկատեն:

Վախնալով այդ ձայներէն ու կարծելով, թէ ոստիկաններն ալ այդ մէկը կը լսեն, պատմիչը կը խոստովանի իր կատարած ոճիրը ու յատակը քանդելով կը յայտնաբերէ ծերունիին դին:

Հրատարակութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

"The Tell-Tale Heart" պատմութիւնը The Pioneer: A Literary and Critical թերթիկին մէջ, էջ 29

Պատմուածքը առաջին անգամ հրատարակուած է Յունուար 1843-ին, The Pioneer անունով թերթիկի մը կողմէ: Փոն պիտի ստանար 10 տոլար իր պատմութեան համար[2][3]: Պատմութիւնը կրկին կը հրատարակուի 23 Օգոստոս 1845-ին Broadway թերթիկին մէջ[3]: Անիկա քանի մը անգամ կը հրատարակուի Փոյին կենդանութեան ընթացքին[4]:

Անգլերէն գրականութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. Due to the ambiguity surrounding the identity of the story's narrator, that character's sex cannot be known for certain. However, for ease of description masculine pronouns are used in this article. Հերոսին սեռը յստակ չէ
  2. Silverman, Kenneth. Edgar A. Poe: Mournful and Never-ending Remembrance. New York: Harper Perennial, 1991. ISBN 0-06-092331-8, p. 201.
  3. 3,0 3,1 Moss, Sidney P. Poe's Literary Battles: The Critic in the Context of His Literary Milieu. Southern Illinois University Press, 1969. p. 151
  4. «"The Tales of Edgar Allan Poe" (index)»։ eapoe.org։ The Edgar Allan Poe Society of Baltimore։ September 30, 2007։ արտագրուած է՝ 2007-11-05 

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]