Քոնկոյի Հանրապետութիւն

Քոնկոյի Հանրապետութիւն
Կոնգոյի Հանրապետության դրոշ? Զինանշանը
Կը ներառնէ	Bouenza Department?, Բրազավիլ?, Cuvette Department?, Cuvette-Ouest Department?, Kouilou Department?, Lékoumou Department?, Likouala Department?, Niari Department?, Plateaux Department?, Պուեն Նուար?, Pool Department?, Sangha Department?, Congo-Oubangui Department?, Nkéni-Alima? և Djoué-Léfini?
Պետական լեզու	Ֆրանսերէն
Մայրաքաղաք	Բրազավիլ?
Օրէնսդիր մարմին	Parliament of the Republic of the Congo?
Երկրի ղեկավար	Դենի Սասսու Նգեսսո?
Կառավարութեան ղեկավար	Anatole Collinet Makosso?
Ազգաբնակչութիւն	6 142 180 մարդ (2023)
Օրհներգ	La Congolaise?
Կարգախօս	Unité, Travail, Progrès, Unity, Work, Progress, Единство, труд, прогрес, Undeb, Gwaith, Datblygiad և 团结，劳动，进步
Հիմնադրուած է	1960 թ.
Արժոյթ	Կենտրոնական Աֆրիկայի Կենտրոնական Աֆրիկայի պետությունների ֆրանկ?
Ժամային համակարգ	UTC+1
Հեռաձայնային համակարգ	+242
Համացանցի յղում	.cg?
Մարդկային ներուժի զարգացման թիւ	0,571
gouvernement.cg​(ֆր.)

Քոնկոյի Հանրապետութիւն, նաեւ ճանչցուած որպէս Քոնկո-Պրազավիլ կամ պարզապէս Քոնկօ (անոր անունը 1971-էն 1997), երկիր մըն է որ կը գտնուի Կեդրոնական Ափրիկէի արեւմտեան ծովեզերքին վրայ՝ Քոնկօ գետին արեւմուտքը։ Սահմանակից է Կապոնին արեւմուտքէն, Քամերունին հիւսիս արեւմուտքէն, Կեդրոնական Ափրիկեան Հանրապետութեան հիւսիս արեւելքէն, Քոնկոյի Դեմոկրատական Հանրապետութեան հարաւ արեւելքէն, Անկոլայի Քապինտա անջրկղզիին հարաւէն, եւ Ատլանտեան Ովկիանոսին հարաւ արեւմուտքէն։

Քոնկոյի Հանրապետութիւնը անդամ է Ափրիկեան Միութեան, Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան, Ֆրանքոֆոնիայի, Կեդրոնական Ափրիկեան Պետութիւններու Տնտեսական Համայնքին եւ Չկողմնորոշուած Շարժումին։ Անիկա չորրորդ ամէնամեծ նաֆթի արտադրողն է Կինիի Ծոցին մէջ, երկրին տալով որոշ բարգաւաճում։ Անոր տնտեսութիւնը կախեալ է նաֆթի ոլորտէն եւ տնտեսական աճը դանդաղած է 2015-էն ետք նաֆթի գնիջեցումէն ետք։

Քրիստոնէութիւնը ամէնաշատ դաւանուած հաւատքն է երկրին մէջ։ Համաշխարհային Երջանկութեան Զեկոյցին 2024-ի տարբերակին համաձայն, Քոնկոյի Հանրապետութիւնը դասակարգուած է 89-րդ տեղը 140 ազգերու մէջ։

Ստուգաբանութիւն

Անունը առնուած է Քոնկօ գետէն, որուն անուանումը յառաջացած է Քոնկոյի (Պանթու) թագաւորութենէն: Այս թագաւորութիւնը կը գրաւէր գետաբերանի տարածքը այն ժամանակաշրջանին, երբ փորթուգալցիները առաջին անգամ հասան հոն՝ 1483-ին կամ 1484-ին: Թագաւորութեան անունը կու գայ տեղացի ժողովուրդէն՝ Պաքոնկօ-ներէն (Bakongo). այս ինքնանուանումը (endonym) կը նշանակէ «որսորդներ» (Քոնկոյի լեզուով՝ mukongo, nkongo):

Ֆրանսական գաղութատիրութեան շրջանին երկիրը ծանօթ էր որպէս «Ֆրանսական Քոնկօ» կամ «Միջին Քոնկօ»: Քոնկոյի Հանրապետութիւնը կամ պարզապէս Քոնկօն, առանձին երկիր մըն է Քոնկոյի Ժողովրդավարական Հանրապետութենէն (DR Congo): Մայրաքաղաք Պրազավիլի անունը յառաջացած է գաղութի հիմնադիր՝ Փիեռ Սաւորնիան տը Պրազայէն: Ան իտալացի ազնուական մըն էր, որուն տիտղոսը կապուած էր Իտալիոյ Ֆրիուլի-Վենետիկ Ճուլիա շրջանի Մորուցցօ համայնքի Պրազաքօ (Brazzacco) քաղաքին հետ: Այս վերջինին անունը յառաջացած է լատիներէն Brattius կամ Braccius բառերէն, որոնք բառացիօրէն կը նշանակեն «բազուկ» կամ «թեւ» (arm):