Քոմորոս

Քոմորոս
Կոմորյան կղզիների դրոշ?	Զինանշանը
;	;
Կը ներառնէ	Grande Comore?, Anjouan? և Mohéli?
Պետական լեզու	Comorian?, Արաբերէն և Ֆրանսերէն
Մայրաքաղաք	Մորոնի?
Օրէնսդիր մարմին	Assembly of the Union of the Comoros?
Երկրի ղեկավար	Azali Assoumani?
Կառավարութեան ղեկավար	Azali Assoumani?
Ազգաբնակչութիւն	902 348 մարդ (1 Յունուար 2022)
Օրհներգ	Udzima wa ya Masiwa?
Կարգախօս	وحدة، تضامن، تنمية և Unité – Solidarité – Développement
Հիմնադրուած է	6 Յուլիս 1975 թ.
Արժոյթ	Comorian franc?
Ժամային համակարգ	UTC+3։00 և Indian/Comoro?
Հեռաձայնային համակարգ	+269
Համացանցի յղում	.km?
Մարդկային ներուժի զարգացման թիւ	0,558
	beit-salam.km

Քոմորոս, պաշտօնապէս՝ Քոմորոսի Միութիւն, կղզիախումբ երկիր մըն է՝ կազմուած երեք կղզիներէ, Հարաւարեւելեան Ափրիկէի մէջ, Հնդկական Ովկիանոսի Մոզամպիքի նեղուցի հիւսիսային ծայրը։ Անոր մայրաքաղաքը եւ ամենամեծ քաղաքը կը կոչուի Մորոնի։ Բնակչութեան գերակշիռ կրօնը, եւ պաշտօնական պետական կրօնը, Իսլամն է։ Քոմորոս իր անկախութիւնը Ֆրանսայէն հռչակեց 6 Յուլիս 1975-ին։ Երկիրը ունի երեք պաշտօնական լեզու՝ քոմորերէն, ֆրանսերէն եւ արաբերէն։ Քոմորոսը Արաբական Լիկայի միակ երկիրն է, որ ամբողջութեամբ կը գտնուի Հարաւային Կիսագունդին մէջ։ Ան նաեւ անդամ պետութիւն է Ափրիկեան Միութեան, Ֆրանսախօսութեան Միջազգային Կազմակերպութեան, Իսլամական Համագործակցութեան Կազմակերպութեան եւ Հնդկական Ովկիանոսի Յանձնաժողովին։

1659 քառակուսի քիլոմեթր (641 քառակուսի մղոն) տարածութեամբ՝ Քոմորոսը տարածքով Ափրիկէի երրորդ ամենափոքր երկիրն է՝ Սաօ Թոմէ եւ Փրինսիփէէն ու Սէյշէլներէն ետք։^[5] Թէեւ անոր բնակչութիւնը 2026-ին գնահատուած էր միայն 944,388,^[6] Քոմորոսը կը դասուի աշխարհի ամենախիտ բնակչութիւն ունեցող երկիրներուն շարքին։^[7] Ինքնիշխան պետութիւնը կը բաղկանայ երեք գլխաւոր կղզիներէ՝ Մեծ Քոմոր, Անժուան եւ Մոհելի, ինչպէս նաեւ բազմաթիւ աւելի փոքր կղզիներէ, բոլորն ալ հրաբխային Քոմորեան Կղզիներէն՝ բացառութեամբ Մայոթի։ Մայոթ 1974-ի հանրաքուէով քուէարկեց Ֆրանսայէն անկախութեան դէմ եւ կը շարունակէ կառավարուիլ Ֆրանսայի կողմէ որպէս անդրծովեան նահանգ։ Ֆրանսա բազմիցս վեթօ դրած է ՄԱԿ-ի Ապահովութեան Խորհուրդի բանաձեւերու վրայ, որոնք պիտի հաստատէին Քոմորոսի ինքնիշխանութիւնը կղզիին վրայ։ Մայոթ 2011-ին դարձաւ Ֆրանսայի անդրծովեան նահանգ եւ շրջան՝ ճնշող մեծամասնութեամբ ընդունուած հանրաքուէէ մը ետք։ Սակայն Քոմորոսը կը շարունակէ պահանջել կղզին՝ Ափրիկեան Միութեան եւ ՄԱԿ-ի աջակցութեամբ։^[8]^[9]

Քոմորոսը հաւանաբար առաջին անգամ բնակեցուած է աւստրոնեզերէն խօսող մալկաշ ժողովուրդներու, Արեւելեան Ափրիկէէն եկած պանթու լեզուներով խօսողներու եւ ծովագնաց արաբ վաճառականներու կողմէ։^[10] 1500-էն սկսեալ Անժուանի Սուլթանութիւնը կը տիրապետէր կղզիներուն, մինչ Մեծ Քոմորը բաժնուած էր քանի մը սուլթաններու միջեւ։ Ան 19-րդ դարուն դարձաւ ֆրանսական գաղութային կայսրութեան մաս, մինչեւ իր անկախութիւնը 1975-ին։ Երկիրը ապրած է աւելի քան 20 յեղաշրջում կամ յեղաշրջումի փորձ, եւ պետութեան զանազան ղեկավարներ սպաննուած են։^[11]^[12] Այս քաղաքական անկայունութեան կողքին, ան Մարդկային Զարգացման Ցուցանիշին մէջ կը դասուի միջին քառորդին մէջ։^[13] 2023-ին Քոմորոսը իր տարածաշրջանային նմաններուն մէջ ունէր եկամուտի ամենափոքր անհաւասարութիւնը, թէեւ աղքատութիւնը կը մնայ տարածուած, յատկապէս գիւղական շրջաններուն մէջ։^[14] 2009-էն 2014 միջեւ բնակչութեան մօտ 19 տոկոսը կ՚ապրէր միջազգային աղքատութեան գիծէն վար, որ է օրական 1.90 ամերիկեան տոլար՝ ըստ գնողունակութեան համարժէքութեան։^[15]

Ծանօթագրութիւններ

1 2 3 Central Intelligence Agency The World Factbook — Washington, D.C.: Central Intelligence Agency, U.S. Government Printing Office, 1962. — ISSN 0277-1527; 1553-8133
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2928358'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q11191'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37230'></a>
↑ https://countrymeters.info/de/Comoros
↑ https://data.iana.org/time-zones/tzdb-2020f/africa
↑ Human Development Report — Միավորված ազգերի կազմակերպության զարգացման ծրագիր, 2022.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q161718'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1185686'></a>
↑ Walker, Iain. "Islands in a Cosmopolitan Sea: A History of the Comoros." Hurst Publishers. 2019, p 8-9.
↑ «INSEED»։ Institut National de la Statistique des Comores (անգլերեն)։ արտագրուած է՝ 11 June 2026
↑ «Population density (people per sq. km of land area)»։ World Bank Group։ 2023։ արտագրուած է՝ 8 June 2025
↑ Henley Jon (16 December 2024)։ «Why was French territory of Mayotte so ill-equipped to deal with Cyclone Chido?»։ The Guardian (en-GB)։ ISSN 0261-3077։ արտագրուած է՝ 8 June 2026
↑ «Comoros marks 50 years of independence amid ongoing dispute over Mayotte»։ RFI (անգլերեն)։ 6 July 2025։ արտագրուած է՝ 8 June 2026
↑ Nicolas Brucato, Veronica Fernandes, Stéphane Mazières, Pradiptajati Kusuma, Murray P. Cox, Joseph Wainaina Ng'ang'a, Mohammed Omar, Marie-Claude Simeone-Senelle, Coralie Frassati, Farida Alshamali, Bertrand Fin, Anne Boland, Jean-Francois Deleuze, Mark Stoneking, Alexander Adelaar, Alison Crowther, Nicole Boivin, Luisa Pereira, Pascal Bailly, Jacques Chiaroni, François-Xavier Ricaut (4 January 2018)։ «The Comoros Show the Earliest Austronesian Gene Flow into the Swahili Corridor»։ American Journal of Human Genetics (American Society of Human Genetics) 102 (1): 58–68։ PMC 5777450 ։ PMID 29304377։ doi:10.1016/j.ajhg.2017.11.011
↑ «Anti-French protests in Comoros»։ BBC News։ 27 March 2008։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 28 March 2008-ին։ արտագրուած է՝ 27 March 2008
↑ «Intrigue in the world's most coup-prone island paradise»։ The Economist։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 25 January 2019-ին։ արտագրուած է՝ 25 January 2019
↑ «Human Development Report 2021/2022»։ United Nations Development Programme։ 2022։ էջ 283։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 9 October 2022-ին։ արտագրուած է՝ 23 January 2024
↑ Christian Tsopmo Pierre, Cilliers Jakkie (26 June 2025)։ «Comoros Development Futures»։ The Institute for Security Studies (ISS) Africa (անգլերեն)։ արտագրուած է՝ 20 June 2026
↑ «Human Development Report 2021/2022»։ United Nations Development Programme։ 2022։ էջ 297։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 9 October 2022-ին։ արտագրուած է՝ 23 January 2024

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q7725310_citetype_Q567357_citetype_Q5633421"_data-entity-id="Q11191"><i_class="wef_low_priority_links">[[:Կեդրոնական_Հետախուզական_Վարչութիւն|Central_Intelligence_Agency]]</i>_[https://www.cia.gov/the-world-factbook/_The_World_Factbook]<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:Ուաշինկթըն_Տի_ՍԻ|Washington,_D.C.]]:_[[:Կեդրոնական_Հետախուզական_Վարչութիւն|Central_Intelligence_Agency]],_[[:en:United_States_Government_Publishing_Office|U.S._Government_Printing_Office]],_1962._—_ISSN_[https://www.worldcat.org/issn/0277-1527_0277-1527];_[https://www.worldcat.org/issn/1553-8133_1553-8133]</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2928358"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q11191"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q37230"></a></div>-1] 1 2 3 Central Intelligence Agency The World Factbook — Washington, D.C.: Central Intelligence Agency, U.S. Government Printing Office, 1962. — ISSN 0277-1527; 1553-8133
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2928358'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q11191'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q37230'></a>

[[https://countrymeters.info/de/Comoros_https://countrymeters.info/de/Comoros]<span_class="wef_low_priority_links"></span><div_style="display:none"></div>-2] ttps://countrymeters.info/de/Comoros

[[https://data.iana.org/time-zones/tzdb-2020f/africa_https://data.iana.org/time-zones/tzdb-2020f/africa]<span_class="wef_low_priority_links"></span><div_style="display:none"></div>-3] ttps://data.iana.org/time-zones/tzdb-2020f/africa

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q10870555"_data-entity-id="Q1185686">[https://hdr.undp.org/data-center/human-development-index#/indicies/HDI_Human_Development_Report]<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:d:Q161718|Միավորված_ազգերի_կազմակերպության_զարգացման_ծրագիր]],_2022.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q161718"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1185686"></a></div>-4] Human Development Report — Միավորված ազգերի կազմակերպության զարգացման ծրագիր, 2022.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q161718'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1185686'></a>

[5] Walker, Iain. "Islands in a Cosmopolitan Sea: A History of the Comoros." Hurst Publishers. 2019, p 8-9.

[:populationest-6] «INSEED»։ Institut National de la Statistique des Comores (անգլերեն)։ արտագրուած է՝ 11 June 2026

[:1-7] «Population density (people per sq. km of land area)»։ World Bank Group։ 2023։ արտագրուած է՝ 8 June 2025

[8] Henley Jon (16 December 2024)։ «Why was French territory of Mayotte so ill-equipped to deal with Cyclone Chido?»։ The Guardian (en-GB)։ ISSN 0261-3077։ արտագրուած է՝ 8 June 2026

[9] «Comoros marks 50 years of independence amid ongoing dispute over Mayotte»։ RFI (անգլերեն)։ 6 July 2025։ արտագրուած է՝ 8 June 2026

[10] Nicolas Brucato, Veronica Fernandes, Stéphane Mazières, Pradiptajati Kusuma, Murray P. Cox, Joseph Wainaina Ng'ang'a, Mohammed Omar, Marie-Claude Simeone-Senelle, Coralie Frassati, Farida Alshamali, Bertrand Fin, Anne Boland, Jean-Francois Deleuze, Mark Stoneking, Alexander Adelaar, Alison Crowther, Nicole Boivin, Luisa Pereira, Pascal Bailly, Jacques Chiaroni, François-Xavier Ricaut (4 January 2018)։ «The Comoros Show the Earliest Austronesian Gene Flow into the Swahili Corridor»։ American Journal of Human Genetics (American Society of Human Genetics) 102 (1): 58–68։ PMC 5777450 ։ PMID 29304377։ doi:10.1016/j.ajhg.2017.11.011

[20Coups-11] «Anti-French protests in Comoros»։ BBC News։ 27 March 2008։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 28 March 2008-ին։ արտագրուած է՝ 27 March 2008

[12] «Intrigue in the world's most coup-prone island paradise»։ The Economist։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 25 January 2019-ին։ արտագրուած է՝ 25 January 2019

[13] «Human Development Report 2021/2022»։ United Nations Development Programme։ 2022։ էջ 283։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 9 October 2022-ին։ արտագրուած է՝ 23 January 2024

[:2-14] Christian Tsopmo Pierre, Cilliers Jakkie (26 June 2025)։ «Comoros Development Futures»։ The Institute for Security Studies (ISS) Africa (անգլերեն)։ արտագրուած է՝ 20 June 2026

[15] «Human Development Report 2021/2022»։ United Nations Development Programme։ 2022։ էջ 297։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 9 October 2022-ին։ արտագրուած է՝ 23 January 2024

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]