Քամերուն

Քամերուն
Կամերունի դրոշ?	Զինանշանը
;	;
Կը ներառնէ	Adamawa?, Կենտրոնական շրջան?, Արևելյան շրջան?, Far North?, Լիտտորալ?, North?, Northwest?, South?, Հարավարևմտյան շրջան? և Արևմտյան շրջան?
Պետական լեզու	Ֆրանսերէն և անգլերէն
Մայրաքաղաք	Եաունտէ
Օրէնսդիր մարմին	Parliament of Cameroon?
Երկրի ղեկավար	Փոլ Պիա
Կառավարութեան ղեկավար	Joseph Ngute?
Ազգաբնակչութիւն	28 372 687 մարդ (2023)
Օրհներգ	O Cameroon, Cradle of Our Forefathers?
Կարգախօս	Paix – Travail – Patrie, Peace – Work – Fatherland, Мир - труд - Родина, All of Africa in one country և Affrica Cyfan Mewn Un Wald
Հիմնադրուած է	1 Յունուար 1960 թ.
Արժոյթ	Կենտրոնական Աֆրիկայի Կենտրոնական Աֆրիկայի պետությունների ֆրանկ?
Ժամային համակարգ	Արևմտյան Աֆրիկայի ժամանակ?, UTC+1 և Africa/Douala?
Հեռաձայնային համակարգ	+237
Համացանցի յղում	.cm?
Մարդկային ներուժի զարգացման թիւ	0,576
	prc.cm(ֆր.)(անգլերէն)

Քամերուն, պաշտօնապէս Քամերունի Հանրապետութիւն, երկիր մըն է Կեդրոնական Ափրիկէի մէջ։ Կը սահմանակցի Նիճերիային արեւմուտքէն ու հիւսիսէն, Չատին հիւսիս արեւելքէն, Կեդրոնական Ափրիկեան Հանրապետութեան արեւելքէն եւ Հասարակածային Կինիի, Կապոնի ու Քոնկոյի Հանրապետութեան հարաւէն։ Անոր ծովեզերքը կը գտնուի Պիաֆրայի Ծոցին վրայ, Կինիի Ծոցին մաս մը եւ Ատլանտեան Ովկիանոսին վրայ։ Իր ռազմավարական դիրքին պատճառով Արեւմտեան Ափրիկէի ու Կեդրոնական Ափրիկէի խաչմերուկին վրայ, դասակարգուած է որպէս երկու աշխարհաքաղաքական տեղերու մէջ գտնուող։ Քամերունի շուրջ 31 միլիոն բնակչութիւնը կը խօսին 250 տեղական լեզուներ, ի յաւելումն ազգային անգլերէն ու ֆրանսերէն լեզուներուն։ Երկրին մայրաքաղաքը Եաունտէն է։

Տարածքին վաղ բնակիչները կը ներառէին Սաօ քաղաքակրթութիւնը Չատ լիճին շուրջ եւ Պաքա որսորդ-հաւաքարարները հարաւ արեւելեան անտառներու մէջ։ Փորթուգալցի ուսումնասիրողներ հասան ծովեզերքը 15-րդ դարուն։ Ֆուլա զինուորներ հիմնեցին Ատամաուա Էմիրութիւնը հիւսիսը, 19-րդ դարուն եւ արեւմուտքի ու հիւսիս արեւմուտքի զանազան ազգային խումբեր հաստատեցին հզօր գլխաւորութիւններ ու ֆոնտոմներ։

Պատմութիւն^[6]

Վաղ պատմութիւն Պամում գիրը (Bamum script) գրային համակարգ մըն է, զոր ստեղծած է Նժոյա թագաւորը 19-րդ դարու վերջաւորութեան։

Հիւսիս արեւմտեան շրջանի Շում Լաքա (Shum Laka) վայրին մէջ կատարուած հնագիտական պեղումներու տուեալները ցոյց կու տան, որ Քամերունի տարածքին մարդկային բնակութիւնը կը թուագրուի 30,000 տարի առաջ։ Ամէնաերկարատեւ անընդմէջ բնակութիւն հաստատած խումբերն են Պաքաները (Փիկմէներ)։ Կը կարծուի, որ մօտաւորապէս 2,000 տարի առաջ այս տարածքէն սկսած են Պանթու ժողովուրդներու գաղթերը դէպի արեւելեան, հարաւային եւ կեդրոնական Ափրիկէ։ Ք.ե. շուրջ 500 թուականին Չատ լիճին շուրջ յառաջացաւ Սաօ մշակոյթը, որ յետագային իր տեղը զիջեցաւ Քանեմի թագաւորութեան, ապա՝ Պորնու կայսրութեան։ Արեւմուտքի մէջ ստեղծուեցան թագաւորութիւններ եւ իշխանութիւններ։

Փորթուգալցի նաւաստիները ափ հասան 1472-ին։ Անոնք նկատեցին Վուրի գետին մէջ գտնուող Lepidophthalmus turneranus տեսակի ծովախեցգետիններու առատութիւնը եւ գետը անուանեցին Rio dos Camarões (Ծովախեցգետիններու գետ), որ անգլերէնի մէջ վերածուեցաւ Cameroon-ի։ Յաջորդող քանի մը դարերուն ընթացքին եւրոպական շահերը կանոնաւորեցին առեւտուրը ափամերձ ժողովուրդներուն հետ, իսկ քրիստոնեայ միսիոնարները թափանցեցին երկրի ներքին շրջանները։

1896-ին, Սուլթան Իպրահիմ Նժոյա ստեղծեց Պամում գիրը կամ «Շու Մոմ»-ը՝ Պամում լեզուին համար։ Այդ գիրը ներկայիս կը դասաւանդուի Քամերունի մէջ «Պամում գիրերու եւ արխիւներու նախագիծ»-ին կողմէ։

Բնակչութիւն

Բնակչութեան 1960-2023 թուականների վիճակագրություն

Տարի	Բնակչութիւն
1960	5 361 367 մարդ	^[7]
1961	5 474 509 մարդ	^[7]
1962	5 593 768 մարդ	^[7]
1963	5 719 135 մարդ	^[7]
1964	5 850 454 մարդ	^[7]
1965	5 987 671 մարդ	^[7]
1966	6 130 990 մարդ	^[7]
1967	6 280 743 մարդ	^[7]
1968	6 437 157 մարդ	^[7]
1969	6 600 479 մարդ	^[7]
1970	6 770 967 մարդ	^[7]
1971	6 948 847 մարդ	^[7]
1972	7 134 374 մարդ	^[7]
1973	7 327 874 մարդ	^[7]

Տարի	Բնակչութիւն
1974	7 529 704 մարդ	^[7]
1975	7 740 196 մարդ	^[7]
1976	7 959 500 մարդ	^[7]
1977	8 187 840 մարդ	^[7]
1978	8 425 707 մարդ	^[7]
1979	8 673 666 մարդ	^[7]
1980	8 932 121 մարդ	^[7]
1981	9 201 146 մարդ	^[7]
1982	9 480 638 մարդ	^[7]
1983	9 770 555 մարդ	^[7]
1984	10 070 779 մարդ	^[7]
1985	10 381 098 մարդ	^[7]
1986	10 701 458 մարդ	^[7]
1987	11 031 515 մարդ	^[7]

Տարի	Բնակչութիւն
1988	11 370 394 մարդ	^[7]
1989	11 716 975 մարդ	^[7]
1990	12 070 359 մարդ	^[7]
1991	12 430 339 մարդ	^[7]
1992	12 796 831 մարդ	^[7]
1993	13 169 247 մարդ	^[7]
1994	13 546 948 մարդ	^[7]
1995	13 929 575 մարդ	^[7]
1996	14 316 949 մարդ	^[7]
1997	14 709 426 մարդ	^[7]
1998	15 107 909 մարդ	^[7]
1999	15 513 653 մարդ	^[7]
2000	15 927 713 մարդ	^[7]
2001	16 350 440 մարդ	^[7]

Տարի	Բնակչութիւն
2002	16 782 044 մարդ	^[7]
2003	17 223 277 մարդ	^[7]
2004	17 674 960 մարդ	^[7]
2005	17 463 836 մարդ	^[8]
2006	18 611 937 մարդ	^[7]
2007	19 097 676 մարդ	^[7]
2008	19 595 026 մարդ	^[7]
2009	20 103 945 մարդ	^[7]
2010	20 624 343 մարդ	^[7]
2011	21 156 272 մարդ	^[7]
2012	21 699 631 մարդ	^[7]
2013	22 253 959 մարդ	^[7]
2017	24 053 727 մարդ	^[9]
2023	28 372 687 մարդ	^[3]

Կարդալ նաեւ

«Cameroon – Annual Report 2007»։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 26 May 2007-ին։ արտագրուած է՝ 7 February 2007 . Reporters without Borders. Retrieved 6 April 2007.
«Cameroon»։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 13 January 2007-ին։ արտագրուած է՝ 6 January 2007 . Human Development Report 2006. United Nations Development Programme. Retrieved 6 April 2007.
Cana Frank Richardson (1911)։ «Cameroon»։ Encyclopædia Britannica 5 (11th հրտրկթն․)։ էջեր 110–113
Fonge, Fuabeh P. (1997). Modernization without Development in Africa: Patterns of Change and Continuity in Post-Independence Cameroonian Public Service. Trenton, New Jersey: Africa World Press, Inc.
MacDonald, Brian S. (1997). "Case Study 4: Cameroon", Military Spending in Developing Countries: How Much Is Too Much? McGill-Queen's University Press.
Njeuma, Dorothy L. (no date). "Country Profiles: Cameroon". The Boston College Center for International Higher Education. Retrieved 11 April 2008.
Rechniewski, Elizabeth. "1947: Decolonisation in the Shadow of the Cold War: the Case of French Cameroon." Australian & New Zealand Journal of European Studies 9.3 (2017). online
Sa'ah, Randy Joe (23 June 2006). "Cameroon girls battle 'breast ironing' Archived 11 February 2007 at the Wayback Machine.". BBC News. Retrieved 6 April 2007.
Tsogang Fossi, Richard. Comment « Cameroons » est devenu allemand. Histoire d'une appropriation par la manipulation et par la force. In: Collective (ed.), Atlas de l'absence. Le patrimoine culturel du Cameroun en Allemagne, Berlin 2023, (English working translation online) Berlin 2023, p. 31-44.
Wright, Susannah, ed. (2006). Cameroon. Madrid: MTH Multimedia S.L.
"World Economic and Financial Surveys Archived 11 February 2009 at the Wayback Machine.". World Economic Outlook Database, International Monetary Fund. September 2006. Retrieved 6 April 2007.

Ծանօթագրութիւններ

1 2 1.3 // (unspecified title)
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2654786'></a>
↑ https://www.journalducameroun.com/en/dion-ngute-appointed-as-cameroons-new-prime-minister/
1 2 https://data.who.int/countries/120
↑ https://data.iana.org/time-zones/tzdb-2021e/africa
↑ Human Development Report — Միավորված ազգերի կազմակերպության զարգացման ծրագիր, 2022.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q161718'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1185686'></a>
↑ (անգլերեն) Cameroon, 2026-02-24, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cameroon&oldid=1340174368, վերցված է 2026-03-10
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 Համաշխարհային բանկի տվյալների բազա — Համաշխարհային Դրամատուն.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21540096'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q7164'></a>
↑ մարդահամար
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q39825'></a>
↑ Համաշխարհային բանկի տվյալների բազա — Համաշխարհային Դրամատուն.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21540096'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q7164'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q7755"_data-entity-id="Q2654786">1.3_//_''(unspecified_title)''<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2654786"></a></div>-1] 1 2 1.3 // (unspecified title)
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2654786'></a>

[[https://www.journalducameroun.com/en/dion-ngute-appointed-as-cameroons-new-prime-minister/_https://www.journalducameroun.com/en/dion-ngute-appointed-as-cameroons-new-prime-minister/]<span_class="wef_low_priority_links"></span><div_style="display:none"></div>-2] ttps://www.journalducameroun.com/en/dion-ngute-appointed-as-cameroons-new-prime-minister/

[[https://data.who.int/countries/120_https://data.who.int/countries/120]<span_class="wef_low_priority_links"></span><div_style="display:none"></div>-3] 1 2 https://data.who.int/countries/120

[[https://data.iana.org/time-zones/tzdb-2021e/africa_https://data.iana.org/time-zones/tzdb-2021e/africa]<span_class="wef_low_priority_links"></span><div_style="display:none"></div>-4] ttps://data.iana.org/time-zones/tzdb-2021e/africa

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q10870555"_data-entity-id="Q1185686">[https://hdr.undp.org/data-center/human-development-index#/indicies/HDI_Human_Development_Report]<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:d:Q161718|Միավորված_ազգերի_կազմակերպության_զարգացման_ծրագիր]],_2022.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q161718"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1185686"></a></div>-5] Human Development Report — Միավորված ազգերի կազմակերպության զարգացման ծրագիր, 2022.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q161718'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1185686'></a>

[6] (անգլերեն) Cameroon, 2026-02-24, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cameroon&oldid=1340174368, վերցված է 2026-03-10

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q8513_citetype_Q27031827"_data-entity-id="Q21540096">Համաշխարհային_բանկի_տվյալների_բազա<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:d:Q7164|Համաշխարհային_Դրամատուն]].</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q21540096"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q7164"></a></div>-7] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 Համաշխարհային բանկի տվյալների բազա — Համաշխարհային Դրամատուն.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21540096'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q7164'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q15275719_citetype_Q1047113_citetype_Q2267705"_data-entity-id="Q39825">մարդահամար<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q39825"></a></div>-8] մարդահամար
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q39825'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q8513_citetype_Q27031827"_data-entity-id="Q21540096">[https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL_Համաշխարհային_բանկի_տվյալների_բազա]<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:d:Q7164|Համաշխարհային_Դրամատուն]].</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q21540096"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q7164"></a></div>-9] Համաշխարհային բանկի տվյալների բազա — Համաշխարհային Դրամատուն.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q21540096'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q7164'></a>

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

Պատմութիւն[6]

Բնակչութիւն

Կարդալ նաեւ

Ծանօթագրութիւններ

Պատմութիւն^[6]