Փաքիստան
| Բնակավայր | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Փաքիստան | |||||
| Lua–ի սխալ՝ expandTemplate: template "lang-pa" does not exist։ | |||||
| |||||
 | |||||
| Երկիր |
 Փաքիստան | ||||
| Ներքին բաժանում | Պալուչիստան, Խյբեր Փախթունխվա?, Փընճապ, Սինդ?, դաշնային մայրաքաղաքային տարածք?, Գիլգիտ-Բալտիստան?, Ազադ Քաշմիր? և Junagadh and Manavadar? | ||||
| Փաքիստանի վարչապետ | Շահբազ Շարիֆ? | ||||
| Օրէնսդրական մարմին | Պակիստանի խորհրդարան? | ||||
| Հիմնադրուած է՝ | 14 Օգոստոս 1947 | ||||
| Տարածութիւն | 881 913±1 քմ² | ||||
| Պաշտօնական լեզու | անգլերէն[1] և Ուրտու[1] | ||||
| Բնակչութիւն | 223 773 700 մարդ (2021)[2] | ||||
| Ժամային գօտի | UTC+5? և Ասիա/Կարաչի?[3] | ||||
| Շրջագայութեան պետ-համարագիր | PK | ||||
| Անուանուած է | Ikhlas?, Փընճապ, Խյբեր Փախթունխվա?, Ազադ Քաշմիր?, Սինդ? և Պալուչիստան | ||||
| Պաշտօնական կայքէջ | pakistan.gov.pk(անգլերէն) | ||||
Փաքիստան (Pakistan, պաշտօնապէս՝ Փաքիստանի Իսլամական Հանրապետութիւն), պետութիւն մը՝ Հարաւային Ասիոյ մէջ։
Անիկա աշխարհի հինգերորդ ամէնէն շատ բնակչութիւն ունեցող երկիրն է՝ աւելի քան 241.5 միլիոն բնակչութեամբ, եւ 2023-ի տուեալներով ունի աշխարհի երկրորդ ամէնէն մեծ մահմետական բնակչութիւնը։
Մայրաքաղաքն է Իսլամապատ, իսկ ամէնէն մեծ քաղաքն ու տնտեսական կեդրոնը՝ Քարաչի։
Փաքիստան տարածքով աշխարհի 33-րդ ամէնէն մեծ երկիրն է։
Արեւմուտքէն սահմանակից է Արաբական ծովուն, հարաւ-արեւմուտքէն՝ Օմանի ծոցին, իսկ հարաւ-արեւելքէն՝ Սիր Քրիքին։ Ցամաքային սահմաններ ունի արեւելքէն՝ Հնդկաստանի հետ, արեւմուտքէն՝ Աֆղանիստանի հետ, հարաւ-արեւմուտքէն՝ Պարսկաստանի հետ, եւ հիւսիս-արեւելքէն՝ Չինաստանի հետ։ Ան նաեւ ունի ծովային սահման Օմանի հետ Օմանի ծոցին մէջ, եւ հիւսիս-արեւմուտքէն կը բաժնուի Տաճիկիստանէն Աֆղանիստանի նեղ Վախան միջանցքով։
Փաքիստան պատմականօրէն եղած է բազմաթիւ հին քաղաքակրթութիւններու օրրան, ներառեալ՝ Պալուչիստանի մէջ գտնուող շուրջ 8,500-ամեայ Նեոլիթեան Մեհրկարհը, Պղինձէ դարեանՀնդկաց հովիտի քաղաքակրթութիւնը, եւ հին Կանտարան։
Հոս պատմութեան ընթացքին իշխած են բազմաթիւ կայսրութիւններ՝ ներառեալ Աքեմենեան, Մաուրեան, Քուշան եւ Գուպտա կայսրութիւնները, ինչպէս նաեւ հարաւային շրջաններուն մէջ Ումայատ Խալիֆայութիւնը, Հինտու Շահիները, Ղազնաւիները, Տելլի Սուլթանութիւնը, Սամմաները, Շահ Միրիները, Մուղալները, եւ վերջապէս՝ Բրիտանական Ռաջը (1858–1947)։
Փաքիստան ստեղծուեցաւ բրիտանական Հնդկաստանի բաժանումէն ետք՝ 1947-ին, «Փաքիստանի շարժման» հետեւանքով, որ կը ձգտէր մահմետականներու համար առանձին հայրենիք ստեղծել։ Անկախութիւնը ուղեկցուեցաւ մեծ բնակչական տեղափոխութիւններով եւ մարդկային մեծ կորուստներով։
Սկզբնական շրջանին Փաքիստան եղած է բրիտանական համագործակցութեան տիրապետութիւն, իսկ 1956-ին կ'որդեգրէ հանրապետական սահմանադրութիւն եւ կը դառնայ իսլամական հանրապետութիւն՝ ունենալով երկու աշխարհագրականօրէն բաժնուած մասեր՝ Արեւմտեան եւ Արեւելեան Փաքիստան։ Արեւելեան Փաքիստանը 1971-ին կ'առանձնանայ եւ կը դառնայ նոր պետութիւն՝ Պանկլատեշ։
Վերջին տասնամեակներուն Փաքիստան ունեցած է քաղաքացիական եւ զինուորական կառավարութիւններու հերթափոխ, ինչպէս նաեւ քաղաքական եւ տնտեսական անկայունութեան շրջաններ։ Անիկա կը նկատուի միջին ուժ եւ միջուկային զէնք ունեցող պետութիւն՝ ունենալով աշխարհի 7-րդ ամէնէն մեծ զինուած ուժերը։
Փաքիստանի տնտեսութիւնը կը համարուի զարգացող եւ աճող տնտեսութիւններէն մէկը՝ մեծ եւ արագ աճող միջին դասակարգով։ Սակայն երկիրը կը շարունակէ դիմագրաւել աղքատութեան, անգրագիտութեան, կաշառակերութեան եւ ահաբեկչութեան խնդիրներ[4]։
Փաքիստան անդամ է ՄԱԿ-ի, Շանհայի Համագործակցութեան Կազմակերպութեան, Իսլամական Համագործակցութեան Կազմակերպութեան, Համագործակցութեան (Commonwealth), Հարաւային Ասիոյ Տարածաշրջանային Համագործակցութեան (SAARC) եւ Իսլամական Զինուորական Հակաահաբեկչական Դաշինքի, եւ Միացեալ Նահանգներու կողմէ ճանչցուած է իբրեւ մեծ ոչ-ՆԱԹՕ դաշնակից[5] ։