Փայլակ (թերթ)

«Փայլակ», քաղաքական–հասարակական, գրական երկօրեայ թերթ (1917 թուականի Ν 33-էն ունեցած է «Քաղաքական–հասարակական թերթ» եւ «Պրոլետարներ բոլոր երկրներու, միացէ՛ք» վերտառութիւնները)։ Լոյս տեսած է 1915–1917 թուականներուն, Շուշիի մէջ։ Խմբագիր–հրատարակիչ՝ Լեւոն Վարդապետեան։ Խմբագրութեան աշխատանքներուն մասնակցած են բոլշեւիկներ ու մէնշեւիկներ (մինչեւ 1917 թուականի Ν 33-ը, այնուհետեւ՝ միայն բոլշեւիկները)։

Լուսաբանած է ՌԽԴԲԿ Շուշիի բիւրոյի աշխատանքները, պրոպագանդած է մարքսիստ-լենինիստական գաղափարախօսութիւն։ Դեմ արտայայտուած է դաշնակցութեան տեղական գործիչներուն, անոնց «Ապառաժ» (1917–1919) հրատարակութիւնը։ Գիւղացիութեան ծայրահեղ աղքատութեան պատճառներ համարած է պատերազմը, տնտեսութիւնը վարելու «նահապետական ձեւերն ու միջոցները»։

Թերթը բազմիցս անդրադարձած է Արեւմտեան Հայաստանի կացութեան, հայ բնակչութեան հանդէպ թրքական կառավարութեան վարած քաղաքականութեան հետեւանքներուն, Շուշիի բնակչութեան կոչ արած է օգնել գաւառի մէջ տեղաւորուած հայ գաղթականներուն։

Գրական–գեղարուեստական նիւթերով հանդէս եկած են Գ․ Ղազարեանը, Գ․ Ներսիսեանը, Լ․ Վարդունին եւ ուրիշներ,

. եւ արցախցիներու մասին պատմաբանասիրական նիւթերով՝ Լէօն։

Այս յօդուածի նախնական տարբերակը կամ անկէ մաս մը վերցուած է Հայկական Սովետական Հանրագիտարանէն, որուն նիւթերը հրատարակուած են` Քրիէյթիվ Քամմընզ Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թոյլատրագրի ներքոյ։