Տոլորես Զօհրապ-Լիպման

Jump to navigation Jump to search
Տոլորես Զօհրապ-Լիպման
Zohrab libmann.jpg
Ծնած է 13 Յունուար 1896
Ծննդավայր Նիւ Եորք
Վախճանած է 15 Սեպտեմբեր 1991
Վախճանի վայրը Նիւ Եորք
Քաղաքացիութիւն Flag of the United States.svg Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Flag of Armenia.svg Հայաստան
Ազգութիւն հայ եւ ամերիկահայ
Մասնագիտութիւն Գրող
Ծնողներ Հայր՝ Գրիգոր Զօհրապ, մայր՝ Քլարա Զօհրապ

Տոլորես Զօհրապ-Լիպման (13 Յունուար 1896, Նիւ Եորք - 15 Սեպտեմբեր 1991, Նիւ Եորք), Օսմանեան կայսրութեան խորհրդարանի պատգամաւոր, կանանց իրաունքներու մարտիկ եւ գրող, մարդասէր[1], յայտնի գրող Գրիգոր Զոհրապի դուստրը։ Հիմնադրած է «Տոլորես Զօհրապ-Լիպման Հիմնադրամը»՝ համալսարանաւարտ ուսանողներու յետագայ գիտական գործունէութեան համար[2][3]։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Տոլորես Զօհրապ ծնած է Օսմանեան կայսրութեան Կոստանդնուպոլիս մայրաքաղաքին մէջ, յայտնի գրող, խորհրդարանի պատգամաւոր Գրիգոր Զօհրապի եւ Քլարայի ընտանիքէն ներս։ 19 տարեկանին՝ Տոլորես Զօհրապ-Լիպման, Հայոց Ցեղասպանութեան ժամանակ ականատես դարձաւ՝ Կոստանդնուպոլսէն, հօր ձերբակալման եւ արտաքսման[1]։ Այս իրադարձութիւնը խոր հետք ձգեց անոր կեանքի վրայ, քանի որ հայրն աւելի ուշ սպանուեցաւ[1][4]։ Տոլորես, մայրն ու քոյրը՝ Հերմինէն, ետքը տեղափոխուեցան Եւրոպա․ հատելով Աւստրիան եւ Ռումինիան՝ հասան Փարիզ, ուր Տոլորես վերստին միացաւ 2 եղբայրներուն՝ Արամի եւ Լեոնի հետ[5][6]։ Մօր մահէն ետք Զօհրապ տեղափոխուեցաւ Ռումինիա, ուր 1932 թուականին ամուսնացաւ ամերիկացի գործարար Հենրի Լիպմանի հետ։ Անոնք տեղափոխուեցան ԱՄՆ եւ 1934 թուականին Տոլորես Զօհրապ-Լիպման ստացաւ ամերիկեան քաղաքացիութիւն[1]։

Մարդասիրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1950 թուականին մահացաւ Հենրի Լիպման եւ Տոլորես իր կեանքը նուիրեց բարեգործական գործունէութեան, մասնաւորապէս կրթական եւ հետազօտական բնագաւառներու մէջ[5]։ Ֆինանսապէս կ՛աջակցէր հայագիտութեան նուիրուած ակադեմիական ծրագիրները, ինչպէս նաեւ Քոլոմպիա համալսարանէն ներս հիմնադրեց «Գրիգոր եւ Քլարա Զօհրապ ընկերութիւն» հիմնադրամը[1]։ Կ՛աջակցէր նաեւ Ռոքֆելլեր համալսարանի եւ Նիւ Եորքի հանրային գրադարանի ուսումնասիրութիւնները[1]։ 1987 թուականի Նոյեմբեր 8-ին Նիւ Եորքի մէջ ստեղծուեցաւ «Գրիգոր եւ Քլարա Զօհրապ տեղեկատուական կեդրոնը»։ Հարուստ գրադարանի եւ կրթական ծրագիրներուն շնորհիւ տեղեկատուական կեդրոնը կ՛աջակցի հայագիտութեան բոլոր ոլորտներու ուսումնասիրութիւններուն։ Կեդրոնի բացման ներկայ էր Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Վազգէն Ա․-ն ու Երուսաղէմի Հայոց պատրիարք Թորգոմ Մանուկեանը։

Տոլորես Զօհրապ-Լիպմանը մահացած է 1991 թուականին։ Յետ մահու հիմնադրուած է «Տոլորես Զօհրապ-Լիպման Հիմնադրամը»[1]։

Ժառանգութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Վազգէն Ա․ զինք կը պարգեւատրէ Սուրբ Ներսէս Շնորհալիի մետալով[6]։

Տոլորես Լիպմանի մարդասիրական ժառանգութիւնը մինչեւ այժմ կը շարունակէ աջակցիլ բազմաթիւ կրթական ծրագիրներու եւ մարդասիրական գործունեութիւններու[1]։

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 «Zohrab Center»։ արտագրուած է՝ 14 December 2012 
  2. «Dolores Zohrab Liebmann Fellowship»։ Cornell University։ արտագրուած է՝ 15 March 2013 
  3. «Dolores Zohrab Liebmann Fund Fellowships»։ Brown University։ արտագրուած է՝ 15 March 2013 
  4. «Summer Interns Begin Projects at Zohrab Center»։ The Armenian Weekly։ արտագրուած է՝ 15 March 2013 
  5. 5,0 5,1 Klitzner Herbert։ «The Liebmann Family and the New York Society for Ethical Culture»։ արտագրուած է՝ 15 March 2013 
  6. 6,0 6,1 «Eduard Jeamgocian aduce noi marturii despre eroii "Cartii soaptelor"» (Romanian)։ արտագրուած է՝ 15 March 2013 

Արտաքին յղումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]