Տիեզերագնացութեան Օր

Տիեզերագնացութեան Օր;
	;
Տեսակ	տօն
Ամսաթիւ	12 Ապրիլ
Կը տօնուի	Ռուսիա և Խորհրդային Միութիւն

Տիեզերագնացութեան օր (ռուս.՝ День космонавтики), սկզբում նշուած է ԽՍՀՄ-ի, իսկ այնուհետեւ` Ռուսաստանի եւ այլ յետխորհրդային երկիրներու մէջ, կը նշուի 12 Ապրիլին` ի պատիւ մարդու առաջին թռիչքին դէպի տիեզերք։

Պատմութիւն եւ տօնակատարութիւն

12 Ապրիլ 1961-ին խորհրդային տիեզերագնաց Եուրի Կակարինը «Վոստոկ-1» տիեզերանաւով թռիչք կատարած է «Բայկոնուր» տիեզերական թռիչքներու կայանէն եւ առաջին անգամ աշխարհի վրայ կատարած է ուղեծրային թռիչք ամբողջ Երկիր մոլորակի շուրջը։ Տիեզերական շուրջերկրեայ ճանապարհորդային տարածութիւնը տեւած է մօտ 2 ժամ։

Խորհրդային միութեան մէջ տօնը սահմանուած է ԽՍՀՄ միութեան բարձրագոյն նախագահութեան հրամանով, 9 Ապրիլ 1962-ին։ Կը տօնուի Տիեզերագնացութեան օրը անունով։ Այդ տօնը սահմանուած է ԽՍՀՄ-ի երկրորդ օդաչու-տիեզերագնացի` Գերման Տիտովի առաջարկով. վերջինս դիմած է ԽՄԿԿ Կեդրոնական կոմիտէ համապատասխան առաջարկով 26 Մարտ 1962-ին^[3]։

Ճիշդ այդ նոյն օրը կը նշուի Օդագնացութեան եւ տիեզերագնացութեան համաշխարհային օրը` համաձայն Ընդհանուր միջազգային օդագնացութեան ֆեդերացիայի 61-րդ արձանագրութեան, որ նշուած է 1968 թուականի նոյեմբերէն` Միջազգային օդագնացութեան ֆեդերացիայի միութեան որոշումով, ընդունուած է 1969 թուականի 30 Ապրիլին ԽՍՀՄ օդագնացութեան սպորտի ֆեդերացիայի առաջարկով^[4]։

Ռուսաստանի Դաշնութեան մէջ Տիեզերագնացութեան օրը նշուած է 13 Մարտ 1995 թուականէն` «Ռուսաստանի զինուորական փառքի եւ յիշարժան օրերու մասին» № 32-ФЗ Դաշնային օրէնքներու 1.1 յօդուածի համապատասխան^[5]։ Որպէս կանոն, գլխաւոր միջոցառումները տօնի տօնակատարութեան շրջանակներուն մէջ տեղի կ՚ունենան Մոսկուայի մէջ. Մոսկուայի մոլորակադիտարանին մէջ տեղի կ՚ունենան էքսկուրսիաներ, իսկ Տիեզերագնացութեան թանգարանին մէջ կը պատրաստեն յատուկ նախագիծեր, դասախօսութիւններ եւ հանդիպումներ։ Ռուսհամագործակցութեան ներկայացուցիչները 80 երկիրներու մէջ Տիեզերագնացութեան օրը կը կազմակերպեն «Մերոնք տիեզերքում» նախագիծը, որ կը ներառէ կազմակերպչական միջոցառումներ եւ մրցոյթներ։ Նախագիծը տեղի կ՚ունենայ «Ռոսկոսմոսի», Եուրի Կակարինի ընտանիքի անդամներու եւ Ռուսաստանի Կրթութեան եւ գիտութեան նախարարութեան աջակցութեամբ^[6]։

Մարդու` տիեզերք թռչելու միջազգային օր

7 Ապրիլ 2011-ին Միաւորուած ազգերու կազմակերպութեան գլխաւոր ասամբլեայի պլենարային յատուկ նիստի ժամանակ ընդունուած է բանաձեւ, որ պաշտօնապէս յայտարարած է 12 Ապրիլը Մարդու տիեզերք թռչելու միջազգային օր։ Բանաձեւն ստորագրած են աւելի քան 60 երկիրներ^[7]։

Օրուայ այլ իրադարձութիւններ

Դեպի տիեզերք կատարուած առաջին թռիչքէնուղիղ քսան տարի ետք, 12 Ապրիլ 1981-ին թռիչքը ղեկավարած է ամերիկեան «Սփեյս Շաթլ» ընկերութիւնը։

Երկու իրադարձութիւններու պատուին ալ աշխարհի շատ քաղաքներու մէջ 2001 թուականէն տեղի կ՚ունենան «Եուրայի գիշեր» միջոցառումը։ Կազմակերպիչն է Տիեզերական սերունդի խորհրդակցական խորհուրդ ոչ կառավարական կազմակերպութիւնը, որ կը միաւորէ աշխարհի աւելի քան 60 երկիրներ։