Վլորա

Քաղաք
Վլորա
ալպ․՝ Vlorа ալպ․՝ Vlorë
Դրօշակ Զինանշան
Երկիր	Ալպանիա
Ermal Dredha?
Առաջին յիշատակում	6. century BCE
Տարածութիւն	12 քմ²
ԲԾՄ	0 մեթր
Պաշտօնական լեզու	Ալպաներէն
Բնակչութիւն	66 320 մարդ (18 Սեպտեմբեր 2023)
Կը գտնուի ափին	Ատրիաթիք Ծով և Bay of Vlorë?
Ժամային գօտի	UTC+1 և UTC+2
Հեռախօսային ցուցանիշ	33
Փոստային ցուցանիշ	9401–9494
Շրջագայութեան պետ-համարագիր	VL
Սուրբ բարեխօս	Danax?
Պաշտօնական կայքէջ

Վլորա (ալպաներէն՝ Vlorë կամ Vlora) Ալպանիոյ երրորդ ամէնաբնակեցուած քաղաքն է, ինչպէս նաեւ Վլորայի գաւառին եւ համայնքին կեդրոնը։ Կը գտնուի Ալպանիոյ հարաւ-արեւմուտքը՝ Վլորայի ծոցի ափին եւ շրջապատուած է Չերաունեան լեռներու նախալեռներով՝ ատրիական եւ յոնիական ափերուն երկայնքով։ Քաղաքը ունի միջերկրականեան կլիմայ, որուն վրայ կ'ազդեն Չերաունեան լեռները եւ Միջերկրական ծովու մօտիկութիւնը։

Վլորայի ծովափնեայ շրջանը եղած է իլլիրիական այն վայրերէն մէկը, որ ապրած է նախաքաղաքային աշխուժութիւն՝ սկսեալ Ք.Ա. 11-րդէն 10-րդ դարերուն։ Տարածքը գաղութացուած էր հին յոյներու կողմէ։ Խոշոր ու ամրացուած նաւահանգստային քաղաք մը, որ բնակեցուած էր Ք.Ա. 6-րդ դարէն մինչեւ Ք.Ե. 2-րդ դար, կը գտնուէր Թրիփորթի մէջ (ներկայիս Վլորայի հիւսիս-արեւմուտքը), որ այժմ մասամբ ընկղմած է ջուրի տակ։ Այս վայրին մէջ նաւահանգստային զգալի գործունէութիւն տեղի ունեցած է առնուազն արխայիք շրջանէն մինչեւ միջնադար։ Կ'ենթադրուի, թէ հին քաղաքը Թրիփորթէն փոխադրուած է ներկայիս Վլորայի տարածքը։ Արդի քաղաքի կեդրոնը կը գտնուին ուշ անտիկ շրջանէն թուագրուող հնագիտական մնացորդներ։ Աւլոնը, որմէ յառաջացած է քաղաքին ներկայ անունը, պատմական աղբիւրներու մէջ կը յիշատակուի Ք.Ե. 2-րդ դարէն սկսեալ։ Պատմութեան ընթացքին զայն յաջորդաբար նուաճած են հռոմէացիները, բիւզանդացիները, նորմանները, վենետիկցիները եւ օսմանցիները։

18-րդ եւ 19-րդ դարերու միջեւ ալպանացիները համախմբեցին իրենց հոգեւոր ու մտաւոր ուժերը ազգային գիտակցութեան շուրջ, ինչ որ վերջնականապէս յանգեցաւ Ալպանական Վերածնունդին։ Վլորան վճռորոշ դեր խաղաց Ալպանիոյ անկախութեան գործին մէջ՝ իբրեւ կեդրոնատեղի ժամանակակից Ալպանիոյ հիմնադիրներուն համար, որոնք 28 Նոյեմբեր 1912-ին, Վլորայի ժողովին ընթացքին, ստորագրեցին Անկախութեան հռչակագիրը։

Վլորան հարաւային Ալպանիոյ եւ Լապերիա շրջանի կարեւորագոյն քաղաքներէն մէկն է, որը աւանդաբար յայտնի է իր մշակոյթով, սովորութիւններով եւ ժողովրդական բանահիւսութեամբ։ Քաղաքը կը սպասարկուի Վլորայի նաւահանգիստով, SH 8 մայրուղիով եւ A2 արագընթաց ճանապարհով, որոնք միասնաբար մաս կը կազմեն Ատրիական-Յոնիական միջանցքին եւ Համաեւրոպական VIII միջանցքին։