Վիզի ցաւ

Վիզի ցաւը հիւանդութիւն մը չէ, այլ` ախտանշան մը, որ կը յայտնուի զանազան հիւանդութիւններու եւ անբնական երեւոյթներու պատճառով:

Մարդոց 25 տոկոսը կը գանգատի վիզի ցաւէ:

Անիկա կը պատահի որեւէ մէկ տարիքի եւ երկու սեռերու պարագային, առանց խտրութեան:

Ախտանշաններ

Ցաւը կը յայտնուի վիզի որեւէ մէկ մասին մէջ:

Անիկա կ'ըլլայ ժամանակաւոր կամ մնայուն, մեղմ կամ սաստիկ, անակնկալ կամ յարաճուն (progressive), տեղային կամ տարածուն-արտաուղղուած (radiated):

Վիզի ցաւը երբեմն կը սաստկանայ գլխու շարժումով:

Վիզի ցաւին կ'ուղեկցին յաճախ այլ ախտանշաններ, օրինակ` բազուկի եւ ձեռքի տկարութիւն, մատներու թմրութիւն, ասղնտուք եւ տկարութիւն, բազուկի մկանային ցաւ, կլլելու դժուարութիւն, գլխապտոյտ եւ գլխացաւ եւ ուսերու ու դէմքի ցաւ:

Վիզի ցաւը կը յառաջանայ հետեւեալ պատճառներով.

• Վիզի հարուած եւ վնաս (head trauma), որ կրնայ ըլլալ արտաքին ուղղակի հարուած, մարզանք, ինքնաշարժի արկած,
• Վիզի մկանային ճնշում եւ պրկուածութիւն (sprain, strain),
• Վիզի աւշագեղձերու ծաւալում եւ խլիրդ,
• Վիզի սխալ դիրքաւորում` քնանալու եւ աշխատելու ընթացքին,
• Սխալ բարձի գործածութիւն քունի ընթացքին,
• Երկար ժամանակ վիզը պահել մէկ դիրքի վրայ անշարժ, մանաւանդ` համակարգիչի դիմաց,
• Սաստիկ պաղ օդի եւ հովի ենթակայութիւն եւ, հետեւաբար, վիզի մկանաձգաններու պրկուածութիւն,
• Վիզի ողնայարի յօդակապաններու (joint ligaments) վնաս-հարուած. մասնաւորապէս` ինքնաշարժի ցնցումային վնաս-արկած (whiplash),
• Սկաւառակահիւծիչ հիւանդութիւն (degenerative intervertebral disc disease),
• Միջողնոսկրային սկաւառակի ճողուածք (intervertebral disc herniation),
• Ողնայարի-ողնոսկրներու բորբոքում (vertebral osteoarthritis),
• Շարահիւսուածքային յօդաբորբ (rheumatoid arthritis),
• Բնաթելամկանատապ (fibromyalgia),
• Բազմամկանատապ (polymyalgia),
• Կոկորդի բորբոքումներ,
• Ուղեղապատեանաբորբ (meningitis),
• Վահանագեղձի ծաւալում (hyperthyroidism) եւ խլիրդ,
• Յարվահանագեղցի (parathyroid) խլիրդ,
• Վահանալեզուածորի պարկի (thyroglossal duct cyst) բորբոքում,
• Վիզի ողնայարի կողմնածռութիւն (scoliosis),
• Ծուռվզութիւն (torticollis),
• Վիզի մորթային զանազան հիւանդութիւններ:

Վիզի ցաւը ընդհանարապէս կ'ըլլայ ժամանակաւոր եւ անցողակի: Այս կը նշանակէ, որ լուրջ հարց մը գոյութիւն չունի: Վիզի ցաւին ուղեկցող հետեւեալ ախտանշանները`

• բազուկի եւ ձեռքի տկարութիւն,
• մատներու թմրութիւն, ասղնտուք եւ տկարութիւն, կը մատնանշեն մտահոգիչ հիւանդութեան մը գոյութիւնը:

Վիզի ցաւը կրնայ արտաուղղուիլ դէպի ուս, բազուկ, ձեռք, մատներ եւ գանկի ստորոտը հետեւեալ ախտաբանական պատճառներով.

• Միջողնոսկրային սկաւառակի ճողուածք,
• Միջողնոսկրային ջիղերու անցքերու նեղացում:

Այս երկու պատճառներով ողնածուծէն դէպի վիզ գացող ջիղերը կը ճնշուին, եւ տեղի կ'ունենայ վիզի ցաւ եւ վիզէն դուրս արտաուղղուած ցաւ:

• Պարանոցային ողնայարի խողովակի (vertebral canal) նեղացումը, որուն պատճառով ողնածուծը եւ ողնածուծէն դէպի վիզ գացող ջիղերը կը ճնշուին: Այս պատճառ կը դառնայ վիզի ցաւի եւ վիզէն դուրս արտաուղղուած ցաւի:

• Սուր եւ անակնկալ վիզի ցաւը կը պատահի` վիզի մկաններու անակնկալ պրկուածութեամբ, յօդակապաններու վնաս-հարուածով, մկանաձգաններու պրկուածութեամբ, ինքնաշարժի արկած-ցնցումով, սխալ պառկելու դիրքով, սխալ բարձի գործածութեամբ:

Ախտաճանաչում

Զանազան տեսակի քննութիւններ կը կատարուին հասնելու համար վիզի ցաւի հիմնական ախտապատճառին:

Կը կատարուին՝

• վիզի Քէ. ճառագայթային պարզ նկարում,
• համակարգչային շերտագրական նկարում (CT Scan),
• մկանագրութիւն (myelogram),
• մագնիսարձագանգային նկարում (MRI) ,
• ելեկտրամկանանկարում (EMG) եւ ջղահաղորդումի արագութեան քննութիւն (nerve conduction velocity test, NCVT):

Հիմնական ախտը գիտնալէ ետք կը կատարուի այդ ախտին դարմանումը: Մինչ այդ ցաւաբեկ դեղերը ժամանակաւորապէս մեծ օգտակարութիւն կ'ունենան:

Դարմանամիջոցներ

• Վիզը հանգիստ եւ անշարժ պահել,
• Վիզի մարձում եւ մեղմ մարզանք,
• Վիզի ջերմադարմանում (պաղ կամ տաք),
• Հագստաւէտ բարձի գործածութիւն,
• Վզաձգում (neck traction),
• Ցաւաբեկ, մկանահանդարտեցուցիչ դեղեր,
• Քորթիզոնի գործածութիւն, որ պէտք է կատարուի բժշկական լուրջ հսկողութեամբ: Քորթիզոնը կը գործածուի զանազան ձեւերով` տեղային, մորթային, ներմկանային, ներմորթային եւ ներերակային,
• Բնաբուծութիւն (physiotherapy),
• Մտախոհութիւն-խոհականութիւն (yoga),
• Ասեղնաբուժութիւն (acupuncture):