Վիզի Ցաւ

Jump to navigation Jump to search

Վիզի ցաւը հիւանդութիւն մը չէ, այլ` ախտանշան մը, որ կը յայտնուի շատ մը հիւանդութիւններու եւ անբնական երեւոյթներու պատճառով: Ժողովուրդին 25 տոկոսը կը գանգատի վիզի ցաւէ: Անիկա կը պատահի որեւէ մէկ տարիքի եւ երկու սեռերու մէջ, առանց խտրութեան[1]:

Day 80 - A Pain in the Neck (2347498204).jpg

Վիզի ցաւը լաւապէս հասկնալու համար պէտք է գիտնանք վիզի կազմուածքը:

Յաւելեալ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Վիզը կազմուած է ողնայարի պարանոցային (cervical) եօթը ողնոսկրներէ (vertebra) եւ անոնց միջողնոսկրային սկաւառակներէ (intervertebral disc), պարանոցային ողնածուծէ, ջիղերու, երակներու եւ զարկերակներու հարուստ ցանցէ մը, խումբ մը մկաններէ եւ մկանաձգաններէ (tendon), աւշագեղձերէ եւ խումբ մը օրկաններէ` վահանագեղձ, յարվահանագեղձեր, որկորի սկզբնաժին եւ խռչափող: Այս բոլորը ծածկուած են եւ պաշտպանուած են մորթով: Այս բոլորին հիւանդութիւններով եւ անբնական երեւոյթներով կը յառաջանայ վիզի ցաւը[2]:

Ցաւը կը յայտնուի վիզի որեւէ մէկ մասին մէջ: Անիկա կ'ըլլայ ժամանակաւոր կամ մնայուն, մեղմ կամ սաստիկ, անակնկալ կամ յարաճուն (progressive), տեղային կամ տարածուն-արտաուղղուած (radiated): Վիզի ցաւը երբեմն կը սաստկանայ գլխու շարժումով:

Վիզի ցաւին կ'ուղեկցին յաճախ այլ ախտանշաններ, օրինակ` բազուկի եւ ձեռքի տկարութիւն, մատներու թմրութիւն, ասղնտուք եւ տկարութիւն, բազուկի մկանային ցաւ, կլլելու դժուարութիւն, գլխապտոյտ եւ գլխացաւ եւ ուսերու ու դէմքի ցաւ[3]:

Պատճառներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Վիզի ցաւը կը յառաջանայ հետեւեալ պատճառներով.

  • Վիզի հարուած եւ վնաս (head trauma), որ կրնայ ըլլալ արտաքին ուղղակի հարուած, մարզանք, ինքնաշարժի արկած,
  • Վիզի մկանային ճնշում եւ պրկուածութիւն (sprain, strain),
  • Վիզի աւշագեղձերու ծաւալում եւ խլիրդ,
  • Վիզի սխալ դիրքաւորում` քնանալու եւ աշխատելու ընթացքին,
  • Սխալ բարձի գործածութիւն քունի ընթացքին,
  • Երկար ժամանակ վիզը պահել մէկ դիրքի վրայ անշարժ, մանաւանդ` համակարգիչի դիմաց,
  • Սաստիկ պաղ օդի եւ հովի ենթակայութիւն եւ, հետեւաբար, վիզի մկանաձգաններու պրկուածութիւն,
  • Վիզի ողնայարի յօդակապաններու (joint ligaments) վնաս-հարուած. մասնաւորապէս` ինքնաշարժի ցնցումային վնաս-արկած (whiplash),
  • Սկաւառակահիւծիչ հիւանդութիւն (degenerative intervertebral disc disease),
  • Միջողնոսկրային սկաւառակի ճողուածք (intervertebral disc herniation),
  • Ողնայարի-ողնոսկրներու բորբոքում (vertebral osteoarthritis),
  • Շարահիւսուածքային յօդաբորբ (rheumatoid arthritis),
  • Բնաթելամկանատապ (fibromyalgia),
  • Բազմամկանատապ (polymyalgia),
  • Կոկորդի բորբոքումներ,
  • Ուղեղապատեանաբորբ (meningitis),
  • Վահանագեղձի ծաւալում (hyperthyroidism) եւ խլիրդ,
  • Յարվահանագեղցի (parathyroid) խլիրդ,
  • Վահանալեզուածորի պարկի (thyroglossal duct cyst) բորբոքում,
  • Վիզի ողնայարի կողմնածռութիւն (scoliosis),
  • Ծուռվզութիւն (torticollis),
  • Վիզի մորթային զանազան հիւանդութիւններ:
  • Վիզի ցաւը ընդհանարապէս կ'ըլլայ ժամանակաւոր եւ անցողակի: Այս կը նշանակէ, որ լուրջ հարց մը գոյութիւն չունի: Վիզի ցաւին ուղեկցող հետեւեալ ախտանշանները` բազուկի եւ ձեռքի տկարութիւն, մատներու թմրութիւն, ասղնտուք եւ տկարութիւն, կը մատնանշեն մտահոգիչ հիւանդութեան մը գոյութիւնը[4]:

Տարածման Պատճառներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Վիզի ցաւը կրնայ արտաուղուիլ դէպի ուս, բազուկ, ձեռք, մատներ եւ գանկի ստորոտը հետեւեալ ախտաբանական պատճառներով.

  • Միջողնոսկրային սկաւառակի ճողուածք,
  • Միջողնոսկրային ջիղերու անցքերու նեղացում:

Այս երկու պատճառներով ողնածուծէն դէպի վիզ գացող ջիղերը կը ճնշուին, եւ տեղի կ'ունենայ վիզի ցաւ եւ վիզէն դուրս արտաուղղուած ցաւ:

  • Պարանոցային ողնայարի խողովակի (vertebral canal) նեղացում, որուն պատճառով ողնածուծը եւ ողնածուծէն դէպի վիզ գացող ջիղերը կը ճնշուին: Այս պատճառ կը դառնայ վիզի ցաւի եւ վիզէն դուրս արտաուղղուած ցաւի:

Սուր եւ անակնկալ վիզի ցաւը կը պատահի` վիզի մկաններու անակնկալ պրկուածութեամբ, յօդակապաններու վնաս-հարուածով, մկանաձգաններու պրկուածութեամբ, ինքնաշարժի արկած-ցնցումով, սխալ պառկելու դիրքով, սխալ բարձի գործածութեամբ[5]:

Քննութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Զանազան տեսակի քննութիւններ կը կատարուին հասնելու համար վիզի ցաւի հիմնական ախտապատճառին: Կը կատարուին վիզի Քէ. ճառագայթային պարզ նկարում, համակարգչային շերտագրական նկարում (CT Scan), մկանագրութիւն (myelogram), մագնիսարձագանգային (MRI) նկարում, ելեկտրամկանանկարում(EMG) եւ ջղահաղորդումի արագութեան քննութիւն (nerve conduction velocity test, NCVT): Հիմնական ախտը գիտնալէ ետք կը կատարուի այդ ախտին դարմանումը: Մինչ այդ անշուշտ ցաւաբեկ դեղերը ժամանակաւորապէս մեծ օգտակարութիւն կ'ունենան[6] Both cervical manipulation and cervical mobilisation produce similar immediate-, and short-term changes; no long-term data are available.[7]Կաղապար:Update inlineLow level laser therapy has been shown to reduce pain immediately after treatment in acute neck pain and up to 22 weeks after completion of treatment in patients with chronic neck pain.[8]:

Ցաւի Մեղմացում[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Անցողակի եւ ոչ մտահոգիչ վիզի ցաւը կը մեղմանայ հետեւեալ դարմանամիջոցներով.

  • Վիզը հանգիստ եւ անշարժ պահել,
  • Վիզի մարձում եւ մեղմ մարզանք,
  • Վիզի ջերմադարմանում (պաղ կամ տաք),
  • Հագստաւէտ բարձի գործածութիւն,
  • Վզաձգում (neck traction),
  • Ցաւաբեկ, մկանահանդարտեցուցիչ դեղեր,
  • Քորթիզոնի գործածութիւն, որ պէտք է կատարուի բժշկական լուրջ հսկողութեամբ: Քորթիզոնը կը գործածուի զանազան ձեւերով` տեղային, մորթային, ներմկանային, ներմորթային եւ ներերակային,
  • Բնաբուծութիւն (physiotherapy),
  • Մտախոհութիւն-խոհականութիւն (yoga),
  • Ասեղնաբուժութիւն (acupuncture)[7][9] :

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. Binder AI (2007)։ «Cervical spondylosis and neck pain»։ BMJ 334 (7592): 527–31։ PMC 1819511։ PMID 17347239։ doi:10.1136/bmj.39127.608299.80 
  2. Amal Mattu, Deepi Goyal, Barrett, Jeffrey W., Joshua Broder, DeAngelis, Michael, Peter Deblieux, Gus M. Garmel, Richard Harrigan, David Karras, Anita L'Italien, David Manthey (2007)։ Emergency medicine: avoiding the pitfalls and improving the outcomes։ Malden, Mass: Blackwell Pub./BMJ Books։ էջ 46։ ISBN 1-4051-4166-2 
  3. Amal Mattu, Deepi Goyal, Barrett, Jeffrey W., Joshua Broder, DeAngelis, Michael, Peter Deblieux, Gus M. Garmel, Richard Harrigan, David Karras, Anita L'Italien, David Manthey (2007)։ Emergency medicine: avoiding the pitfalls and improving the outcomes։ Malden, Mass: Blackwell Pub./BMJ Books։ էջ 47։ ISBN 1-4051-4166-2 
  4. Kevin Yip (2009)։ A Guide to Common Orthopaedic Problems։ Singapore, Mass: Singapore Sports and Orthopaedic Clinic։ էջ 180։ ISBN 1-4051-4166-2 
  5. Garra Gregory, Singer Adam J. եւ այլք (2010)։ «Heat or Cold Packs for Neck and Back Strain: A Randomized Controlled Trial of Efficacy»։ Academic Emergency Medicine 17 (5): 484–9։ PMID 20536800։ doi:10.1111/j.1553-2712.2010.00735.x 
  6. «BestBets: Manipulation and/or exercise for neck pain?» 
  7. 7,0 7,1 Gross AR (2010)։ «Manipulation or mobilisation for neck pain»։ Cochrane database of systematic reviews (Online) (1): CD004249։ PMID 20091561։ doi:10.1002/14651858.CD004249.pub3 
  8. «Efficacy of low-level laser therapy in the management of neck pain: a systematic review and meta-analysis of randomised placebo or active-treatment controlled trials»։ Lancet 374 (9705): 1897–1908։ 2009։ PMID 19913903։ doi:10.1016/S0140-6736(09)61522-1 
  9. «The effect of thoracic spine manipulation on pain and disability in patients with non-specific neck pain: a systematic review.»։ Disabil Rehabil 35: 1677–1685։ January 2013։ PMID 23339721։ doi:10.3109/09638288.2012.750689