«Քաղցկեղ»ի խմբագրումներու միջեւ տարբերութիւն

Jump to navigation Jump to search
Չ
մանր-մունր oգտվելով ԱՎԲ
Չ (մանր-մունր oգտվելով ԱՎԲ)
{{ԱՀ|Q12078}}
{{Արևելահայերեն|Քաղցկեղ}}
'''Քաղցկեղը''' մարմինի հիւսկէններու բջիջներուն անկանոն, արագընթաց, անհակակշռելի բազմացման, աճման եւ զարգացման [[Հիւանդութիւն|հիւանդութիւննհիւանդութիւն]]ն է<ref>[http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs297/en/ Cancer {{W/Ref-en}}]</ref><ref>[http://www.cancer.gov/about-cancer/what-is-cancer What Is Cancer?{{W/Ref-en}}]</ref>, որ կը յառաջացնէ անբնական եւ ախտային ուռեր: Քաղցկեղը կրնայ յառաջանալ մարմինի որեւէ մէկ հիւսկէնի կամ օրկանի մէջ: Ան կը հարուածէ ամբողջ մարդկութիւնը, առանց խտրութեան մարդոց՝ գոյնին, տարիքին, [[Սեռ (արեւմտահայերէն)|սեռ]]<nowiki/>ին, ցեղային եւ ընկերային պատկանելիութեան ու տնտեսական իրավիճակին: Հիփփոկրատ, բժշկութեան նախահայրը, որ ապրած է քրիստոսէ առաջ (460-370) յիշած է եւ նկարագրած է իր գրութիւններուն մէջ զանազան տեսակի ուռեր եւ քաղցկեղի պարագաներ: Ան արձանագրած է carcinos յունարէն բառը, որ կը նշանակէ խեցգետին (crab) կամ ծովախեցգետին (crabfish): Celsus քրիստոսէ ետք (25-40) թարգմանած է carcinos բառը լատիներէնէն cancer բառով: Galen երկրորդ դարէն ետք լաւորակ (benign) ուռերը կոչած է encos բառով, որ լատիներէն ուռեցք կը նշանակէ: Իսկ վատորակ (malignant) ուռերը ան կոչած է carcinoma: 1600 տարիներ առաջ Եգիպտոսի մէջ նկարագրուած է քաղցկեղը եւ անոր վիրահատումը:
 
== Յաւելեալ ==
 
Sarcoma կոչուած քաղցկեղները հազուագիւտ են եւ անոնք կը ծագին ընդհանրապէս [[Մկաններ (արեւմտահայերէն)|մկաններ]]<nowiki/>ու, [[Ոսկոր (արեւմտահայերէն)|ոսկորներ]]<nowiki/>ու, կռճիկներու եւ թելաւոր հիւսկէններու մէջ: Սպիտակարիւնութիւնը (leukemia) կը զարգանայ արիւնաստեղծ բջիջներէ, իսկ աւշային ուռը (lymphoma) կը զարգանայ աւշագեղձերու մէջ:
 
 
== Ուռերու Յատկութիւններ ==
 
*Առաջին հանգրուան՝ ուր քաղցկեղային ուռը առաւելագոյնը 2 սմ. է, առանց հեռաւոր տարածումի: Այս հանգրուանին ախտաճանաչուած քաղցկեղը դարմանելի է լաւ արդիւնքով:
 
*Երկրորդ հանգրուան՝ ուր քաղցկեղային ուռը 2 սմ.է աւելի մեծ է եւ հեռաւոր տարածումի նշաններ ունի.
 
*Երրորդ հանգրուան՝ քաղցկեղային ուռը ա'լ աւելի մեծ է եւ տարածուած է հեռաւոր վայրեր.
 
*Չորրորդ հանգրուան՝ ուր քաղցկեղային ուռը աւելի ծաւալած է եւ անշարժ է: Այս հանգարուանին ուռը կարելի չէ հատել:
 
 
== Ազդակներ ==
 
*Formaldahyde, որ անգոյն թունաւոր կազ մըն է.
 
*Vinyl chloride եւ PVC.
 
*Բորակատներ (nitrites), որոնք կը գործածուին շատ մը պատրաստ կերակուրներու մէջ.
 
* Paradichlorobenzene, որ կը գտնուի լուացարաններու եւ բաղնիքներու հականեխիչ հեղուկներու մէջ.
 
*Միջատասպան (pesticides) դեղեր.
 
*Perchloroethylene, որ կը գտնուի գորգեր մաքրելու դեղերուն մէջ.
 
*Ներկերու զանազան տեսակներ.
 
*DDT, որ ուժեղ միջատասպան մըն է.
 
*Հականեխիչ հեղուկներ.
 
*Մազի գունաւորման ներկեր.
 
*Պատրաստ կերակուրներու մէջ գործածուած յաւելուած նիւթէր (additives):
 
 
=== Մետաղներ ===
 
*Զառիկ (arsenic), որ թունաւոր սրճագոյն նիւթ մըն է.
 
*Կտաւաքար (asbestos).
 
*Benzene եւ Gasoline.
 
*Cadmium, Nickel եւ Սնթիկ (mercury):
 
 
* «Ք» ճառագայթներ (X-Ray).
 
*Աթոմական եւ հիւլէական ուժանիւթ.
 
* Արեւու ճառագայթ, անդրմանիշակագոյն ճառագայթ (UVL):
 
 
*Ապականացում (pollution).
 
*Մշուշախարն մուխ (smog):
 
 
*[[Ծխախոտ (արեւմտահայերէն)|Ծխախոտ]]<nowiki/>ի բոլոր տեսակները.
 
*Ալքոլ:
 
 
Չափազանց ճարպի գործածութեամբ աւելի հակամէտ կ'ըլլանք քաղցկեղի զարգացման:
 
 
== Տե'ս Նաեւ ==
== Աղբիւրներ ==
*«Asbarez» օրաթերթ, Յօդուածներ, դտկ. Կարպիս Հարպոյեան, [[17 Օգոստոս]], [[2012]]:
 
[[Կատեգորիա:Գիտութիւն]]
 
 
{{ՀՍՀ}}
 
[[Կատեգորիա:Գիտութիւն]]
[[Կատեգորիա:Հիւանդութիւններ այբբենական կարգով]]
[[Կատեգորիա:Հիւանդութիւններ]]

Նաւարկութեան ցուցակ