«Արաբկիր»ի խմբագրումներու միջեւ տարբերութիւն

Jump to navigation Jump to search
Առանց խմբագրման ամփոփման
Չ (մանր-մունր, փոխարինվեց: : → ։ (2))
| շրջանի քարտեզի չափ =
| երկրամասի տեսակ =
| երկրամաս =Արաբկիրի գավառակգաւառակ
| երկրամասը աղյուսակում =Արաբկիրի գավառակգաւառակ
|շրջանի տեսակ =
|շրջան =
|ներքին բաժանում =
|ղեկավարի տեսակ = քաղաքապետ
|ղեկավար = ԷրջանԷրճան Թուրան
|հիմնադրման տարին =
|առաջին հիշատակում =
|այլ անվանումներ =
|կարգավիճակ = քաղաք
|տարածք = 956 կմ2ք․մ․2
|բարձրության տեսակ =
|բնակավայրի կենտրոնի բարձրություն = 1210մ<ref>[http://www.netkayit.com/Malatya/Malatya-Arapgir/Harita/ Malatya Arapgir Haritası]{{ref-tr}}</ref>
|կլիմա =
|պաշտոնական լեզու = ՀայերենՀայերէն (մինչևմինչեւ [[Մեծ եղեռնԵղեռն]]ը),թուրքերեն թուրքերէն,քրդերեն քրտերէն
|բնակչություն = Ընդհանուր՝ 10,972 <ref>[http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2&ENVID=adnksdb2Env&report=wa_turkiye_ilce_koy_sehir.RDF&p_il1=44&p_kod=1&p_yil=2012&p_dil=1&desformat=html TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU]{{ref-tr}}</ref><ref>[http://report.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2=&report=idari_yapi_09sonrasi.RDF&p_il1=44&p_yil=2009&p_dil=1&desformat=html&ENVID=nufus2000db2Env tuik, 2009]{{ref-tr}}</ref><br />Քաղաք՝ 6,120
<br />Գյուղեր՝ 4,852
|խտություն =
|շեղջաքարացում =
|ազգային կազմ = Հայեր (մինչևմինչեւ [[Մեծ եղեռնԵղեռն]]ը) , այժմ քրդերքիւրտեր, թուրքեր
|կրոնական կազմ =
|էթնոհորոնիմ =
}}
 
'''Արաբկիր''' ({{lang-tr[[Թուրքերէն|թուրքերէն]]՝ Arapgir}}, {{lang-ku|Arabkîr}}), քաղաք [[Արեւմտեան Հայաստան]]ի, [[Մալաթիա նահանգ|Մալաթիա]] նահանգին մէջ, [[Եփրատ]]ի վտակ՝ [[Արաբկիր գետ]]ակի ափին, [[Խարբերդ]]ի եւ [[Ակն]]ի միջեւ։ [[Մալաթիա]] քաղաքէն 70 ք.մ. հիւսիս։ Արաբկիրը աչքի կ՛իյնայ, որպէս վաճառաշահ քաղաք, շրջապատուած մշակուած արգաւանդ դաշտերով։
 
Մինչեւ [[1915]] թուականի Ապրիլեան [[եղեռնԵղեռն]]ը,ը՝ Արաբկիրը իր արուարձաններով, ունէր քսան հազար բնակչութիւն։ Քաղաքին մէջ կը գործէին հինգ եկեղեցիներ՝եկեղեցիներ (Ս. Աստուածածին, Ս. Յակոբ, Ս. Գէորգ, Ս. Լուսաւորիչ, կաթոլիկ Ս. Փրկիչը) ու 12 հայկական դպրոցներ։
Արեւմտահայ միւս հայաբնակ վայրերուն նման Արաբկիրն ալ ենթարկուեցաւ ցեղասպանութեան արհաւիրքին։ Կենդանի մնացածները ստիպուած եղան աքսորի ճամբան բռնել, ի հարկէ, առանց գիտնալու, թէ ուր կ՛երթան։ Կենդանի մնացածներէն մէկ մասըմասը՝ տարբեր կողմերէն, կը գաղթէ դէպի [[Հայաստան]], իսկ միւս մասը՝ արտասահմանի մէջ բնակութիւն կը հաստատէ։
 
==Նոր Արաբկիր==
[[1925]] թուականին, [[Երևան|Երեւան]] քաղաքի հիւսիսային մասին մէջ կը հիմնադրուի [[Արաբկիր (վարչական շրջան)|Նոր-Արաբկիր]] թաղամասը։
 
[[1928]] թուականին, Նոր-Արաբկիրի բնակչութեան թիւը կը հասնի 762 մարդու։ Նոյն տարուան, [[Յունուար]] ամսուն, կը բացուի Արաբկիրի առաջին դպրոցը 40 աշակերտներով եւ կը կրէ [[Ալեքսանդր Շիրվանզադե|Ալեքսանդր Շիրվանզադէ]]ի անունը։ 1933ին[[1933]]–ին Նոր-Արաբկիրն ունէր 1800 բնակիչ, որոնց մեծագոյն մասը գաղթած էր հին Արաբկիրէն։ 1936ին[[1936]]–ին Նոր-Արաբկիրի մէջ արդէն կը գործէր հանրային բաղնիք, խանութ, հացի փուռ, մարմնամարզական խումբ, հրշէջ կայան, 70 հոգինոց պարախումբ, գրադարան նաեւ ռատիոակումբ, զբօսաշրջիկային գրասենեակ եւ այլն։ 1937ին[[1937]]–ին Արաբկիրի բնակչութեան թիւը կը հասնի 2500 մարդու։
 
Տարիներ անց աւանը աճելով կը միանայ Երեւանին, տարածքով կը մեծնայ։ Արաբկիրցիներու անձնուէր աշխատանքի եւ օժանդակութեան շնորհիւ կը բարեկարգուի, կը վերափոխուի եւ այդպէսովայդպիսով կը դառնայ մայրաքաղաքի ամենաբազմամարդ թաղամասերէն մին։
 
Հետագային՝Յետագային՝ [[8 օգոստոսՕգոստոս]] 1991ին[[1991]]–ին, ՀՀ գերագոյն խորհուրդի որոշումով, նախկին «26 ԿոմիսարներիԿոմիսարներ»ի շրջանը կը վերանուանուի Արաբկիրի շրջան։ 1996ին[[1996]]–ին կը ստեղծուի Երեւան քաղաքի Արաբկիր համայնքը (այժմ արդէն՝ վարչական շրջան)։
 
Արաբկիր վարչական շրջանին ներկայի ղեկավարն է՝ Հրայր Անտոնեանը։ Բնակչութեան թիւը այժմ կը կազմէ մօտ 132,525 մարդ, տարածքը՝ 1320 հա։
==Աղբիւրներ==
{{ծանցանկ}}
* «Հայաստանի եվԵւ յարակիցՅարակից շրջաններիՇրջանների տեղանուններիՏեղանունների բառարանԲառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., ԵրևանիԵրեւանի Համալսարանի հրատարակչութիւն
 
== Տես նաեւ ==
 
[[Կատեգորիա:Աշխարհագրական տեղանուններ այբբենական կարգով]]
[[Կատեգորիա:ԲազմիմաստՄեծ եւՀայքի այլքաղաքներ կիրառումներով յօդուածանուններ(արւմտ․)]]
[[Կատեգորիա:Մեծ Հայքի քաղաքներ]]
[[Կատեգորիա:Արեւմտեան Հայաստանի քաղաքներ]]
[[Կատեգորիա:Մալաթիոյ նահանգ]]
[[Կատեգորիա:ԹուրքիոյՊատմական Հայաստանի քաղաքներ]]
[[Կատեգորիա:Վիքիպեդիա:Արևմտահայերեն հոդվածներ]]

Նաւարկութեան ցուցակ