Սուրբ Նունէ
| Սուրբ Նունէ | |
|---|---|
 | |
| Ծնած է | 296 |
| Ծննդավայր | Կապադովկիա, Հռոմէական Կայսրութիւն |
| Մահացած է | 27 Յունուար 335 |
| Մահուան վայր | Բադբիի վանք, Վիրք |
| Կրօնք | Ուղղափառութիւն |
| Մասնագիտութիւն | միսիոներուհի |
| Վարած պաշտօններ | Քրիստոսի տասներկու առաքեալները |
Սուրբ Նունէ կոյսը (296, Կապադովկիա, Հռոմէական Կայսրութիւն - 27 Յունուար 335, Բադբիի վանք, Վիրք) համաքրիստոնէական սուրբ է: Հայերը, վրացիները եւ ռուսերը սրբուհիին նուիրուած տօներ ունին: Ան Սուրբ Հռիփսիմեանց կոյսերուն խումբէն է[1]։
Ըստ աւանդութեան, անոր քարոզչութեան եւ Յիսուս Քրիստոսի անունով կատարած հրաշագործութիւններուն շնորհիւ քրիստոնէութիւն ընդունած է վրաց Միհրան թագաւորը, արքունիքը եւ ապա՝ ամբողջ ժողովուրդը։ Ըստ հայկական աղբիւրներուն, Նունէն եղած է Հռիփսիմեանց կոյսերէն մէկը, անոնց հետ Հռոմէն հասած է Հայաստան։ Վարագ լերան մօտ առանձնացած է ընդհանուր խումբէն եւ մեկնած Վիրք, ճգնողական կեանքը շարունակած է Մցխէթ քաղաքի մօտակայքը։ Այստեղ քրիստոնէութիւն քարոզած է եւ «Սուրբ Հոգիի զօրութեամբ» կատարած է բժշկումներ։ Ըստ աւանդութեան, կոյսը բուժած է Վրաց Միհրան թագաւորի հիւանդ զաւակը՝ զայն խաչակնքելով, ապա բժշկած է նաեւ հիւանդացած Նանա թագուհին։
Ասկէ քիչ ետք, Միհրանը, անգամ մը որսորդութեան գացած ատեն, յանկարծակի շրջապատուած է մութ մառախուղով։ Որոշած է աղօթք յղել Նունէի քարոզած Աստծոյն, որմէ ետք խաւարը փարատած է։ Վերադառնալով պալատ՝ թագաւորը հրաման արձակած է՝ ընդունիլ Յիսուս Քրիստոսը իբրեւ Բարձրեալ Աստուծոյ Որդին, իսկ Նունէն՝ իբրեւ առաքելուհի։ Թագաւորի գործակցութեամբ Նունէն քանդել տուած է Կուր գետի ափին՝ բլուրի վրայ կանգնեցուած Արամազդի արձանը եւ փոխարէնը կանգնեցուցած Քրիստոսի խաչին նշանը[2]։
Նունէի խորհուրդով Վրաց թագաւորը պատգամաւորներ ուղարկած է Կոստանդիանոս կայսրին (ըստ վրացական վկայաբանութեան) կամ Գրիգոր Ա. Լուսաւորչին (ըստ հայկական վկայաբանութեան), որպէսզի հոգեւորականներ առաքուին Վիրք։ Կուր գետին մէջ տեղի ունեցած է ժողովուրդի մկրտութիւնը, ապա Մցխէթի մէջ կառուցուած է Սուրբ Խաչ եկեղեցին։ Սուրբ Նունէն նաեւ շրջած է Վիրքի միւս գաւառներուն մէջ՝ քարոզելով քրիստոնէական հաւատքը։
Վախճանած է խաղաղութեամբ՝ բնական մահով։ Գերեզմանին վրայ կառուցուած է եկեղեցի մը, որ ուխտատեղի դարձած է։
Ըստ վրացական աղբիւրներուն՝ Սուրբ Նունէն դէպի Վիրք իր ուղեւորութեան սկիզբը եղած է Ջաւախք, Փարուանայ լիճի մօտ։ Այստեղ ան մնացած է երկու օր, կերակուր խնդրած է ձկնորսներէն, հովիւներուն հետ խօսած է հայերէն։ Վրաստանի մէջ Սուրբ Նունէի հիշատակի տօնը կը տօնուի Յունուար 14-ին։ Հայ եկեղեցին ներկայիս զայն կը նշէ Տօն Կաթողիկէին (Տօն Ս. Էջմիածնի) յաջորդող երեքշաբթի օրը՝ Սուրբ Մանէ կոյսի հիշատակին հետ միասին[3]։
Ծանօթագրութիւններ
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]- ↑ «ՍՈՒՐԲ ՆՈՒՆԷ ԵՒ ՍՈՒՐԲ ՄԱՆԷ ԿՈՅՍԵՐՈՒ ՅԻՇԱՏԱԿՈՒԹԵԱՆ ՕՐ»։ www.jamanak.com։ արտագրուած է՝ 2026-07-11
- ↑ Մովսես Խորենացի, Հայոց պատմություն, II, ՁԶ Երանելի Նունեի մասին, թե ինչպես պատճառ դարձավ վրացիների փրկության, Երևան, 1990, էջ 150։
- ↑ (հայերեն) Նունե, 2025-07-30, https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%86%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%A5&oldid=10414068, վերցված է 2026-07-15
Այս յօդուածի նախնական տարբերակը կամ անկէ մաս մը վերցուած է Հայկական Սովետական Հանրագիտարանէն, որուն նիւթերը հրատարակուած են` Քրիէյթիվ Քամմընզ Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թոյլատրագրի ներքոյ։  |