Սոնիա Պալասանեան

Սոնիա Պալասանեան;
Ծնած է	1942 կամ 8 Ապրիլ 1942 (84 տարեկան)
Ծննդավայր	Արաք, Իրան
Քաղաքացիութիւն	Իրան
Ազգութիւն	Հայերը Իրանի Մէջ
Ուսումնավայր	փենսիլուանիոյ գեղարուեստի ակադեմիա և Փրաթթի ինստիտուտ
Մասնագիտութիւն	նկարչուհի, արուեստագէտ, բանաստեղծուհի և ֆոնդապահ
Աշխատավայր	Նորարար Փորձառական Արուեստի Կեդրոն
Ամուսին	Էտուարտ Պալասանեան
Կայքէջ	soniabalassanian.com(անգլերէն)

Սոնիա Պալասանեան (1942^[1]^[2] կամ 8 Ապրիլ 1942(1942-04-08), Արաք, Իրան^[3]), հայ արուեստագէտ, բանաստեղծ։ Կը բնակի եւ կը ստեղծագործէ ԱՄՆ-ի Նիւ Եորքի եւ Երեւանի մէջ։

Էդուարդ Պալասանեանի կինը։

Կենսագրութիւն

Սոնիա Պալասանեանը (Ամիրեան) ծնած է 1942 թուականին Իրանի Արաք քաղաքը։ 1967-1970 թուականներուն ուսանած է Ֆիլատելֆիոյ գեղարուեստի ակադեմիան, 1970 թուականին՝ Փենսիլվանիոյ համալսարանի միացեալ ծրագիրը, 1978 թուականին՝ Նիւ Եորքի Փրաթ ինստիտուտը։ 1971-1972 թուականներուն ազատ ուսումնասիրութիւններ կատարած է Նիւ Եորքի գեղարուեստի թանգարանին մէջ։

1970-1979 թուականներուն ընդմիջումներով նկարչութիւն դասաւանդած է Իրանի ազգային, գեղարուեստի եւ Ֆարապի համալսարաններուն մէջ^[5]։

Ստեղծագործական ուղի

1990-ական թուականներուն Պալասանեանը հանդէս եկած է տեղադրական արուեստին մէջ, այնուհետեւ` վիդտէօ արուեստի^[6] մէջ։ 1992 թուականէն Հայաստանի մէջ նախաձեռնած եւ կազմակերպած է ժամանակակից արուեստի խմբական ցուցահանդէսներ, որոնց արդիւնքով Երեւանի մէջ ամուսնին հետ^[7] հետ հիմնադրած են Նորարար Փորձառական Արուեստի Կեդրոնը (ՆՓԱԿ)^[8]։

Պալասանեանի նախաձեռնութեամբ 1995 թուականին առաջին անգամ Հայաստանը ներկայացուած է համաշխարհային ժամանակակից արուեստի ցուցահանդէս/ ստուգատեսին` «Վենետիկի Պիենալէ»-ին մէջ^[9]։

Գրական գործունէութիւն

Որպէս բանաստեղծ առաջին անգամ լոյս տեսեած է Իրանի «Նոր էջ» գրական խմբակցութեան թիւ 18 ժողովածուն 1975 թուականին։ Պալասանեանի բանաստեղծութիւններու հատընտիրը հրատարակուած է երկու հատորով Նիւ Եորքի մէջ «Գուցէ եղած է խելագար մի սիրտ» (1982) եւ «Յոյզերը լցուած երազներով պարզել աղմկոտ անձրեւին» (1991) խորագրերով։ 2006 թուականին այդ երկու գիրքերը վերահրատակուած են մէկ ամբողջական հատորի մէջ «Երկու գիրք բանաստեղծութիւններ» խորագրով։ Պալասանեանը հրատարակած է նաեւ նկարազարդումներու գիրք՝ «Դիմանկարներ խորագրով» (1983)` նուիրուած քաղաքական խառնակութիւններու հետեւանքով տառապած կանանց, որ 1988 թուականին ցուցադրուած է Նիւ Եորքի Ժամանակակից արուեստի թանգարանին մէջ։ 2007 թուականին «Դիմանկարներ» գիրքը վերահրատարակուած է Երեւանի մէջ։

Ցուցահանդէսներ

Պալասանեանը բազմաթիւ անհատական եւ խմբական ցուցահանդէսներ ունեցած է Նիւ Եորքի մէջ (Museum of Modern Art, Sculpture Center, Exit Art) Ուաշինկթընի, Ֆիլատելֆիոյ եւ ԱՄՆ-ի այլ քաղաքներու հեղինակաւոր պատկերասրահներու եւ թանգարաններու մէջ։ Ցուցադրուած է Զուիցերիոյ, Իրանի, Իտալիոյ, Գերմանիոյ, Հոլանտա, Անգլիոյ, Հայաստանի մէջ։

1975-1979 թուականներուն մասնակցած է ցուցահանդէսներու Թեհրանի «Զարուան» եւ «Սաման» ցուցասրահներուն, «Exit Art», «Լոտուս», Նիւ Եորքի «Ֆրանքլին Ֆրանս» եւ Պրուքլինի «Part Institute» ցուցասրահներուն մէջ։

1994 թուականին մասնակցած է Պոխումի մէջ կազմակերպուած ցուցահանդէսին։ 1995 թուականին եղած է Վենետիկի Պիենալէի հայկական տաղավարի տնօրէն։ Ամսթերտամի մէջ մասնակցած է խմբակային ցուցահանդէսներու։

Մրցանակներ

1967-1972 թուականներուն Նիւ Եորքի եւ Ֆիլատելֆիոյ համալսարանէն ու թանգարանէն ստացած է 10 մրցանակ։

Գրականութիւն

Իրանահայոց հանրագիտարան։ Կազմող` Ժանետ Տ. Լազարեան։ Երեւան, «ՎՄՎ-Պրինտ, 2012։

Ծանօթագրութիւններ

1 2 Union List of Artist Names
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>
1 2 Faceted Application of Subject Terminology
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3294867'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q846596'></a>
1 2 https://web.archive.org/web/20151202090801/http://www.honaronline.ir/Pages/News-48305.aspx
↑ https://www.cromwellplace.com/whats-on/sonia-balassanian-five-decades-in-the-making
↑ «ACCEA - Armenian Center for Contemporary Experimental Art»։ ACCEA - Armenian Center for Contemporary Experimental Art (անգլերեն)։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2015 թ․ մայիսի 16-ին։ արտագրուած է՝ 2017 թ․ հունիսի 16
↑ «Վիդեո Արտ Արխիվ - Սոնիա Պալասանյան»։ videoartarchive.am (անգլերեն)։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2017 թ․ հունիսի 4-ին։ արտագրուած է՝ 2017 թ․ հունիսի 16
↑ Daily AZG։ «ՆՈՐԱՐԱՐ ՓՈՐՁԱՌԱԿԱՆ ԱՐՎԵՍՏԻ ԿԵՆՏՐՈՆ (ՆՓԱԿ)»։ AZG Daily։ արտագրուած է՝ 2017 թ․ հունիսի 16
↑ «ACCEA - Armenian Center for Contemporary Experimental Art»։ ACCEA - Armenian Center for Contemporary Experimental Art (անգլերեն)։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2017 թ․ հունիսի 22-ին։ արտագրուած է՝ 2017 թ․ հունիսի 16
↑ «Սոնիա Պալասանեանը` երեք համաշխարհային բիենալէներում»։ Յոյս (en-US)։ 2015 թ․ հունիսի 13։ արտագրուած է՝ 2017 թ․ հունիսի 16

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q36524_citetype_Q7094076"_data-entity-id="Q2494649">[http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=&role=&nation=&subjectid=500113065_Union_List_of_Artist_Names]<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649"></a></div>-1] 1 2 Union List of Artist Names
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q110250907'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2494649'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q1469824"_data-entity-id="Q3294867">Faceted_Application_of_Subject_Terminology<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q3294867"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q846596"></a></div>-2] 1 2 Faceted Application of Subject Terminology
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q3294867'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q846596'></a>

[[https://web.archive.org/web/20151202090801/http://www.honaronline.ir/Pages/News-48305.aspx_https://web.archive.org/web/20151202090801/http://www.honaronline.ir/Pages/News-48305.aspx]<span_class="wef_low_priority_links"></span><div_style="display:none"></div>-3] 1 2 https://web.archive.org/web/20151202090801/http://www.honaronline.ir/Pages/News-48305.aspx

[[https://www.cromwellplace.com/whats-on/sonia-balassanian-five-decades-in-the-making_https://www.cromwellplace.com/whats-on/sonia-balassanian-five-decades-in-the-making]<span_class="wef_low_priority_links"></span><div_style="display:none"></div>-4] ttps://www.cromwellplace.com/whats-on/sonia-balassanian-five-decades-in-the-making

[5] «ACCEA - Armenian Center for Contemporary Experimental Art»։ ACCEA - Armenian Center for Contemporary Experimental Art (անգլերեն)։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2015 թ․ մայիսի 16-ին։ արտագրուած է՝ 2017 թ․ հունիսի 16

[6] «Վիդեո Արտ Արխիվ - Սոնիա Պալասանյան»։ videoartarchive.am (անգլերեն)։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2017 թ․ հունիսի 4-ին։ արտագրուած է՝ 2017 թ․ հունիսի 16

[7] Daily AZG։ «ՆՈՐԱՐԱՐ ՓՈՐՁԱՌԱԿԱՆ ԱՐՎԵՍՏԻ ԿԵՆՏՐՈՆ (ՆՓԱԿ)»։ AZG Daily։ արտագրուած է՝ 2017 թ․ հունիսի 16

[8] «ACCEA - Armenian Center for Contemporary Experimental Art»։ ACCEA - Armenian Center for Contemporary Experimental Art (անգլերեն)։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2017 թ․ հունիսի 22-ին։ արտագրուած է՝ 2017 թ․ հունիսի 16

[9] «Սոնիա Պալասանեանը` երեք համաշխարհային բիենալէներում»։ Յոյս (en-US)։ 2015 թ․ հունիսի 13։ արտագրուած է՝ 2017 թ․ հունիսի 16

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]