Սիրտի կաթուած
Սիրտի կաթուած-տագնապը կը յառաջանայ, երբ սրտամկաններուն բաւարար չափով թթուածինով յագեցած արիւն չի հասնիր: Այս մէկը հետեւանքն է սիրտի պսակաձեւ զարկերակներու (coronary arteries) ամբողջական եւ կամ մասնակի խցումին: Սիրտի տագնապի պարագային, տեղի կ'ունենայ սրտամկաններու հիւծում եւ մահ, բայց` ոչ անպայման անհատին մահը:
Սիրտի կաթուածը սիրտի երակներու խցման արդիւնք է: Յաճախ արեան գունդ մը կազմելով սիրտի երակներուն մէջ կամ այլուր, կու գայ ու կը խցէ սիրտի որեւէ երակ` յառաջացնելով սիրտի ու կուրծքի սուր ցաւ ու կաթուած[1]:
Սիրտի կաթուածը կրնայ յառաջացնել սրտականգառ: Սրտականգառի պարագային, տեղի կ'ունենայ սրտամկաններու անակնկալ եւ շատ արագ պրկում-բաբախում, որ կը կոչուի սրտաբաբախում (arrhythmia)[2]:
Սիրտի երակներու խցանման պատճառներ
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]- Գիրութիւնը
- Արեան գերճնշումը
- Արեան ճարպային բաղադրիչները եւ անոնց պատերը
- Նիքոթինը – ծխախոտը
- Սնունդի որակը[3]
Սիրտի կաթուածը՝ կիներու պարագային
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Ամբողջ աշխարհի մէջ տարածուած է այն սխալ կարծիքը, թէ սիրտի կաթուածը առաւելաբար տղամարդոց բնորոշ հիւանդութիւն է. մինչդեռ միայն Միացեալ Նահանգներու մէջ սիրտի կաթուածէն տարեկան կը մահանայ 270 հազար կին:
Հիւանդութեան յառաջացման հարցով մեծ դեր կը խաղայ ծխելու հանգամանքը, քանի որ ծխող կիները չորս անգամ աւելի ենթակայ են սիրտի կաթուածի, քան չծխողները:
Սրտաբանները կիներուն պարագային սիրտի կաթուածէն մահացութիւններու թիւը նուազեցնելու համար կոչ կ'ուղղեն` ստուգելու արեան ճնշումը, քոլեսթերոլը, շաքարի տոկոսը, եւ այլն: Առողջարար սննդակարգը, մարզանքը եւ բնականոն կշիռքը լաւագոյն տարբերակներն են սիրտի կաթուածէ խուսափելու:
Վեց նախանշանները
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Մասնագէտ սրտաբանները ներկայացուցած են այն վեց նախանշանները, զորս կիները պէտք չէ անտեսեն եւ անոնց առկայութեան պարագային դիմեն բժիշկին.
- Շնչառութեան դժուարութիւն
- Ուսերու, ձեռքերու, մէջքի կամ ծնօտի ցաւ
- Անբացատրելի, անհիմն յոգնածութիւն
- Չափազանց քրտնարտադրութիւն
- Սիրտ խառնուք եւ գլխացաւ
- Անհանգստութեան զգացում[4]: