Jump to content

Սթիվըն Հարփըր

Սթիվըն Հարփըր
անգլերէն՝ Stephen Joseph Harper[1][2]
Ծննդեան անուն անգլերէն՝ Stephen Joseph Harper[1][2]
Ծնած է 30 Ապրիլ 1959(1959-04-30)[3][4][1][…] (67 տարեկան)
Ծննդավայր Թորոնթօ, Քանատա[1][2][5]
Քաղաքացիութիւն  Քանատա[5][6]
Մայրենի լեզու անգլերէն
Կրօնք Alliance World Fellowship?
Ուսումնավայր Կալգարիի համալսարան?[1], Richview Collegiate Institute?[1], John G. Althouse Middle School? և Թագավորական երաժշտական ակադեմիա?
Մասնագիտութիւն քաղաքական գործիչ, տնտեսագէտ, դաշնակահար, դասախոս և գրագէտ
Վարած պաշտօններ Prime Minister of Canada?, Leader of the Official Opposition?, Leader of the Official Opposition?, leader of the Conservative Party of Canada?, Քանատայի Համայնքներու Պալատի անդամ[3], Քանատայի Համայնքներու Պալատի անդամ[3], Քանատայի Համայնքներու Պալատի անդամ[3], Քանատայի Համայնքներու Պալատի անդամ[3], Քանատայի Համայնքներու Պալատի անդամ[3], Քանատայի Համայնքներու Պալատի անդամ[3] և Քանատայի Համայնքներու Պալատի անդամ[3]
Կուսակցութիւն Conservative Party of Canada?, Քանատայի Ազատական Կուսակցութիւն, Կանադայի առաջադիմական պահպանողական կուսակցություն?, Canadian Alliance? և Reform Party of Canada?
Ամուսին Laureen Harper?[7][1]
Կայքէջ stephenharper.com​(անգլերէն)
Ստորագրութիւն

Սթիվըն Հարփըր (անգլերէն՝ Stephen Joseph Harper, 30 Ապրիլ 1959(1959-04-30)[3][4][1][…], Թորոնթօ, Քանատա[1][2][5]), քանատացի քաղաքագէտ, քաղաքական գործիչ, նախկին պատգամաւոր, նախագահի թեկնածու, վարչապետ (2006[8]-2015)։ Քանատայի պահպանողական կուսակցութեան առաջնորդ (մինչեւ 2015)[9]։

Կենսագրութիւն[10]

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծնած ըլլալով Լիյսայտի մէջ, որ այժմ Թորոնթոյի (Օնթարիօ) թաղամասերէն մէկն է, Հարփըր ուսանած է տնտեսագիտութիւն՝ պսակաւոր արուեստից (bachelor) եւ մագիստրոսի աստիճանները ստանալով Քալկարիի համալսարանէն՝ համապատասխանաբար 1985-ին եւ 1991-ին։ Ան Քանատայի Բարեփոխումներու կուսակցութեան (Reform Party of Canada) հիմնադիրներէն էր եւ առաջին անգամ Համայնքներու պալատ (House of Commons) ընտրուեցաւ 1993-ի դաշնակցային ընտրութիւններուն՝ Քալկարի Ուեսթի ընտրատարածքէն։ 1997-ին ան վերընտրութեան չառաջադրուեցաւ, այլ միացաւ եւ աւելի ուշ ղէկավարեց Ազգային քաղաքացիներու համադաշնութիւնը (National Citizens Coalition), որ պահպանողական լոպպիստական խումբ մըն էր։ 2002-ին Հարփըր յաղթեց Սթոքուել Տէյին՝ դառնալով Քանատական ալեանսի (Canadian Alliance) ղեկավարը (որ Բարեփոխումներու կուսակցութեան յաջորդն էր), եւ վերադարձաւ Խորհրդարան իբրեւ Ընդդիմութեան ղեկավար։ 2003-ին Հարփըր եւ Յառաջդիմական պահպանողական կուսակցութեան ղեկավար Փիթըր ՄաքՔէյ համաձայնեցան միացնել Քանատական ալեանսն ու Յառաջդիմական պահպանողականները՝ կազմելով Քանատայի Պահպանողական կուսակցութիւնը։ Հարփըր ընտրուեցաւ կուսակցութեան առաջին ղեկավարը 2004-ին։ Ան ղեկավարեց Պահպանողականները 2004-ի դաշնակցային ընտրութիւններուն, ուր պարտութեան մատնուեցան Փոլ Մարթինի Ազատական (Լիպերալ) կուսակցութենէն։ 2006-ի դաշնակցային ընտրութիւններուն Հարփըր Պահպանողականները առաջնորդեց դէպի փոքրամասնական կառավարութիւն։

Հարփըրի պաշտօնավարութեան ընթացքին ան յայտնուեցաւ «In and Out» սկանդալին դիմաց, նուազեցուց ապրանքներու եւ ծառայութիւններու տուրքը (GST) մինչեւ 5%, եւ որդեգրեց Դաշնակցային պատասխանատուութեան օրէնքը, Քէպէքցի ազգի առաջարկ-որոշումը (Québécois nation motion) եւ Վեթերաններու իրաւունքներու օրինագիծը։ Հարփըր Պահպանողականները առաջնորդեց դէպի աւելի մեծ փոքրամասնական կառավարութիւն մը 2008-ի դաշնակցային ընտրութիւններուն, որմէ ետք ան կասեցուց (prorogued) Խորհրդարանի աշխատանքները՝ ընդդիմադիր կուսակցութիւններու առաջարկած կոալիցիային կողմէ պարտութենէ խուսափելու համար, առաջ մղեց Տնտեսական գործողութիւններու ծրագիրը (անձնական եկամտահարկի նուազեցումներ եւ ենթակառուցուածքային ներդրումներ)՝ ի պատասխան Մեծ տագնապին, ներդրաւ անհատական տուրքէ ազատ խնայողական հաշիւը (TFSA), եւ արտօնեց զինուորական միջամտութիւն Լիպիական առաջին քաղաքացիական պատերազմին ընթացքին։ 2011 Մարտին, անվստահութեան քուէարկութեամբ Հարփըրի կառավարութիւնը Խորհրդարանի հանդէպ արհամարհանքի մէջ մեղադրուեցաւ, ինչ որ պատճառ դարձաւ դաշնակցային ընտրութիւններու, որոնց ընթացքին ան Պահպանողականները առաջնորդեց դէպի մեծամասնական կառավարութիւն։ Ան հետագային չեղարկեց երկար զէնքերու գրանցամատեանը, սեփականաշնորհեց Քանատական ցորենի խորհուրդը (Canadian Wheat Board), որդեգրեց 2015-ի Հակաաբեկչական օրէնքը, եւ Քանատայի պիւտճէի բացասական մնացորդը (deficit) 2009-ի 55.6 միլիառ տոլարէն նուազեցուց 2.9 միլիառ տոլարի՝ 2015-ին։ Արտաքին քաղաքականութեան մէջ, Հարփըր Քանատան հանեց Քիոթոյի արձանագրութենէն (Kyoto Protocol), գործարկեց Քանատայի Գլոբալ շուկաներու գործողութեան ծրագիրը, բանակցեցաւ ազատ առեւտուրի համաձայնագիրներ, եւ արտօնեց «Impact» գործողութիւնը ընդդէմ ԻԼԻՇ-ի (ISIL) ու «Unifier» գործողութիւնը՝ Ռուսաստանի կողմէ Ղրիմի բռնակցումէն ետք։ Հարփըրի Պահպանողականները նաեւ յայտնուեցան «Robocall»-ի եւ Քանատական Սենատի ծախսերու սկանդալներուն դիմաց, ինչպէս նաեւ առճակատեցան «Idle No More» շարժման հետ։

2015-ի դաշնակցային ընտրութիւններուն Պահպանողական կուսակցութիւնը պարտութեան մատնուեցաւ Ճասթըն Թրուտոյի ղեկավարած Ազատական (Լիպերալ) կուսակցութենէն։ Հարփըր պաշտօնապէս հրաժարեցաւ կուսակցութեան ղեկավարի պաշտօնէն 2015 Հոկտեմբերին, իսկ պատգամաւորական աթոռը ձգեց 2016 Օգոստոսին։ Անկէ ի վեր ան ստանձնած է միջազգային առեւտրական եւ ղեկավարման շարք մը դերեր, ներառեալ համաշխարհային խորհրդատուական ընկերութեան մը հիմնադրումը, ելոյթներ ունենալով ամերիկեան եւ բրիտանական մեդիաներու մէջ, ինչպէս նաեւ ընտրուելով «Միջազգային ժողովրդավարական միութեան» (International Democracy Union) ատենապետ, որ աջակողմեան եւ աջ-կեդրոնամէտ քաղաքական կուսակցութիւններու միջազգային դաշինք մըն է։ Ըլլալով Ճոն Ա. Մակտոնալտէն ի վեր ամէնաերկար սպասարկած պահպանողական վարչապետը, Հարփըր Քանատայի վարչապետներու ցանկին մէջ կը գրաւէ միջինէն միջինէն վեր դիրքեր։

Հանրային Կերպար[11]

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

2019 Յուլիսին, անկախ ակադեմականներու խումբ մը հրապարակեց Գանատայի նախկին վարչապետներու գնահատական մը՝ հիմնուած ընտրարշաւի ընթացքին տրուած եւ իրականացուած խոստումներու քանակին վրայ: Ըստ ուսումնասիրութեան, Հարփըրի կառավարութիւնը իրագործած է իր խոստումներուն 85 առ հարիւրը (ներառեալ մասամբ ամբողջացած խոստումները): Նկատի առնելով միայն ամբողջութեամբ իրականացած խոստումները՝ Հարփըրի կառավարութիւնը, իր վերջին տարուան ընթացքին, պահած է խոստումներուն 77 առ հարիւրը: Ուսումնասիրութիւնը ցոյց տուած է, որ Հարփըրի ղեկավարած կառավարութիւնները, ինչպէս նաեւ անոր յաջորդին՝ Ժիւսթէն Թրիւտոյի կառավարութիւնը, ունեցած են ընտրարշաւի խոստումները իրագործելու ամենաբարձր համեմատութիւնը՝ վերջին 35 տարուան գանատական որեւէ կառավարութեան համեմատութեամբ:

Ծանօթագրութիւններ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 L'Encyclopédie canadienne, The Canadian Encyclopedia
  2. 1 2 3 4 WorldCat Entities — OCLC, Inc., 2022.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Պառլամենտի գրադարան — 1876.
  4. 1 2 Store norske leksikon — 1978. — ISSN 2464-1480
  5. 1 2 3 LUX: Yale Collections Discovery — New Haven: Yale University, 2023.
  6. ↑ Միջազգային նույնականացման վիրտուալ նիշք — [Dublin, Ohio]: OCLC, 2003.
  7. ↑ https://web.archive.org/web/20130728042334/http://www.canada.com/vancouversun/news/story.html?id=14df91d7-f52e-4055-9afc-c9d8c4a60738
  8. ↑ «Համագործակցութեան Համաձայնագիր Պիտի Ստորագրուի Քանատայի Մարդկային Իրաւանց Թանգարանին Եւ Հայոց Ցեղասպանութեան Թանգարանին Միջեւ - Aztag Daily»։ archive.aztagdaily.com։ արտագրուած է՝ 2026-08-17
  9. ↑ What it’s like living in Stephen Harper’s old house
  10. ↑ (անգլերեն) Stephen Harper, 2026-08-22, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Stephen_Harper&oldid=1370743009, վերցված է 2026-08-31
  11. ↑ (անգլերեն) Stephen Harper, 2026-09-17, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Stephen_Harper&oldid=1375461842, վերցված է 2026-09-18
Վերցուած է «https://hyw.wikipedia.org/w/index.php?title=Սթիվըն_Հարփըր&oldid=255040» էջէն