Սէյրան Խաթլամաճեան

Սէյրան Խաթլամաճեան;
Ծնած է	20 Ապրիլ 1937
Ծննդավայր	Չալթր, Ազով-Սևծովյան երկրամաս, ՌԽՖՍՀ, Խորհրդային Միութիւն
Մահացած է	14 Սեպտեմբեր 1994 (57 տարեկանին)
Մահուան վայր	Երեւան, Հայաստան
Քաղաքացիութիւն	Խորհրդային Միութիւն և Հայաստան
Ուսումնավայր	Ռոստովի գեղարվեստի ուսումնարան?, Երեւանի Պետական Գեղարուեստաթատերական հիմնարկ և Հայաստանի Գեղարուեստի Պետական Ակադեմիա
Մասնագիտութիւն	գեղանկարիչ, գծանկարիչ և հանրային գործիչ
Անդամութիւն	Հայաստանի Նկարիչներու Միութիւն

Սէյրան Խաթլամաճեան (20 Ապրիլ 1937(1937-04-20), Չալթր, Ազով-Սևծովյան երկրամաս, ՌԽՖՍՀ, Խորհրդային Միութիւն - 14 Սեպտեմբեր 1994(1994-09-14), Երեւան, Հայաստան), հայ գեղանկարիչ, գծանկարիչ, հասարակական գործիչ, կը նկատուի Հայաստանի վերացական արուեստի հիմնադիրներէն մէկը

Կենսագրական գիծեր

Ծնած է Չալթր գիւղը, Դոնի Ռոստովի մօտերը։ Մանկութենէն յափշտակուած է գծագրութեամբ եւ 14 տարեկանին սկսած է ուսանիլ Դոնի Ռոստովի մանկական արուեստի դպրոցին մէջ։

1954-1959-ին ուսանած է Ռոստովի գեղարուեստի ուսումնարանին մէջ։ Աւարտելէ ետք, նոյն տարին տեղափոխուած է Հայաստան եւ ընդունուած՝ Երեւանի գեղարուեստա-թատերական հիմնարկի (այժմ՝ Գեղարուեստի Ակադեմիա) կերպարուեստի բաժինը, զոր աւարտած է 1964-ին^[1]։

1965-ին մասնակցած է Հայաստանի Գիտութիւններու Ակադեմիայի կողմէ Հայաստանի բոլոր մարզերուն մէջ կազմակերպուած բազմաթիւ ազգագրական արշաւներու։ 1967-ին անդամակցած է Հայաստանի Նկարիչներու Միութեան։

Ստեղծագործական ուղի

Շարունակելով գեղանկարչութեան ազգային աւանդութիւնը, մասնաւորաբար՝ Մարտիրոս Սարեանի, Սէյրան Խաթլամաճեան ստեղծած է հայրենի բնութեան տիպական գիծերը ընդհանրացնող խորհրդանշական բնոյթի բնապատկերներ եւ հոգեբանական նրբերանգներ բացայայտող դիմանկարներ։

Վերացական արուեստին մէջ անոր ոգեշնչման աղբիւրներն էին Վասիլի Գանտինսկին եւ Արշիլ Կորքին։ Ան միաժամանակ մօտ եղած է Սարեանի արուեստին, որուն հետ, հակառակ տարիքային մեծ տարբերութեան, երկար տարիներ կապուած է խոր, հոգեւոր մտերմութեամբ։

Երիտասարդ տարիքէն, Խաթլամաճեան ստեղծած էր իր սեփական գեղարուեստական լեզուն, որ յատկանշուած է գոյներու զօրաւոր զգացողութեամբ։

1950-ականներէն մինչեւ 1990-ական թուականներուն ստեղծած վերացական կտաւներուն մէջ, Խաթլամաճեան ինքզինք վերակերտած է արտայայտելով իր մտքի գաղափարական զարգացումը թէ՛ իբրեւ գեղանկարիչ եւ թէ՛ իբրեւ մտաւորական։

Ցուցահանդէսներ

Անձնական ու հաւաքական ցուցահանդէսներ տուած է Հայաստանի, Ռուսաստանի, Լեհաստանի, Ֆրանսայի, Փորթուկալի եւ Միացեալ Նահանգներու մէջ։

Խաթլամաճեանի նախաձեռնութեամբ եւ անոր կողմէ ձեւափոխուած մանրամասնութիւններու հիմամբ, Հայաստանի կառավարութիւնը պաշտօնապէս ընդունած է Հայաստանի առաջին Հանրապետութեան զինանշանը 1992-ին։

Անոր գործերը կը գտնուին Հայաստանի, Ռուսաստանի եւ Միացեալ Նահանգներու տարբեր պատկերասրահներու եւ թանգարաններու, ինչպէս եւ մասնաւոր հաւաքածոներու մէջ^[2]։

Ցուցահանդէսներ^[3]

1964 թուականէն սկսեալ Հայաստանի Նկարիչներու միութեան կողմէ կազմակերպուած ամէնամեայ ցուցահանդէսներու մնայուն մասնակից։
1978 «Հայաստանի գոյները» եւ «Ութ հայ նկարիչ» ցուցահանդէսներ, «Drouant» պատկերասրահ, Փարիզ։ Նոյն ցուցահանդէսները՝ AGBU պատկերասրահ, Նիւ Եորք։
1979 Հայ գեղանկարչութեան ցուցահանդէս Կիւլպէնկեանի հիմնադրամին մէջ, Լիսապոն։
1992 «Չորս հայ ապստրաքցիոնիստ նկարիչ», Յովհաննէս Թումանեանի տուն-թանգարան, Երեւան։
1994 Հայկական մշակոյթ եւ արուեստ, Պոխում, Գերմանիա։
- «Ապստրաքթ արուեստը Հայաստանէն», Հայաստանի նկարիչներու միութիւն, Երեւան։
1998 «Ապստրաքցիաներ. հայեացք ներսէն», Չարլի Խաչատրեանի պատկերասրահ, Երեւան։

Անհատական Ցուցահանդէսներ^[4]

1966 Հայաստանի Ճարտարապետներու միութիւն, Երեւան։
1967 «Կոմսոմոլսկայա պրավդա» թերթի Սպիտակ դահլիճ, Մոսկուա։
191967-1972 թթ. ցուցահանդէսներ Հայաստանի տարբեր քաղաքներուն մէջ։
1975 Քինեմաթոկրաֆիստներու միութիւն, Երեւան։
1982 Հայաստանի Նկարիչներու միութիւն, Երեւան։
1983 Էջմիածին, Հայաստան։
1987 «Պունքթ» պատկերասրահ, Կտանսք, Լեհաստան։

Ծանօթագրութիւններ

↑ Սէյրան Խաթլամաճեան։ «Գարուն», 1967, № 4, էջ 57։
↑ «ՍԷՅՐԱՆ ԽԱԹԼԱՄԱՃԵԱՆ (ծնունդ՝ 20 Ապրիլ, 1937)»։ Armenian Prelacy (en-US)։ արտագրուած է՝ 2025-08-14
↑ (հայերեն) Սեյրան Խաթլամաջյան, 2024-01-24, https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%8D%D5%A5%D5%B5%D6%80%D5%A1%D5%B6_%D4%BD%D5%A1%D5%A9%D5%AC%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%BB%D5%B5%D5%A1%D5%B6&oldid=9036402, վերցված է 2025-11-22
↑ (հայերեն) Սեյրան Խաթլամաջյան, 2024-01-24, https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%8D%D5%A5%D5%B5%D6%80%D5%A1%D5%B6_%D4%BD%D5%A1%D5%A9%D5%AC%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%BB%D5%B5%D5%A1%D5%B6&oldid=9036402, վերցված է 2025-11-22

[1] Սէյրան Խաթլամաճեան։ «Գարուն», 1967, № 4, էջ 57։

[2] «ՍԷՅՐԱՆ ԽԱԹԼԱՄԱՃԵԱՆ (ծնունդ՝ 20 Ապրիլ, 1937)»։ Armenian Prelacy (en-US)։ արտագրուած է՝ 2025-08-14

[3] (հայերեն) Սեյրան Խաթլամաջյան, 2024-01-24, https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%8D%D5%A5%D5%B5%D6%80%D5%A1%D5%B6_%D4%BD%D5%A1%D5%A9%D5%AC%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%BB%D5%B5%D5%A1%D5%B6&oldid=9036402, վերցված է 2025-11-22

[4] (հայերեն) Սեյրան Խաթլամաջյան, 2024-01-24, https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%8D%D5%A5%D5%B5%D6%80%D5%A1%D5%B6_%D4%BD%D5%A1%D5%A9%D5%AC%D5%A1%D5%B4%D5%A1%D5%BB%D5%B5%D5%A1%D5%B6&oldid=9036402, վերցված է 2025-11-22

[1]

[2]

[3]

[4]