Ռոպերթօ Կիւլպէնկեան

Ռոպերթօ Կիւլպէնկեան;
Ծնած է	7 Ապրիլ 1923
Ծննդավայր	Ալժէ, Ֆրանսա
Մահացած է	1 Օգոստոս 2009 (86 տարեկանին)
Քաղաքացիութիւն	Փորթուկալ
Ազգութիւն	Հայ
Մասնագիտութիւն	հանրային գործիչ, արեւելագէտ, աղբյուրագետ և պատմաբան
Աշխատավայր	Գալուստ Կիւլպէնկեան Հիմնադրամ
Անդամութիւն	Փորթուկալի Պատմութեան Ակադեմիա և Հայաստանի Գիտութիւններու Ազգային Ակադեմիա

Ռոպերթօ Կիւլպէնկեան (7 Ապրիլ 1923(1923-04-07)^[1]^[2], Ալժէ, Ֆրանսա - 1 Օգոստոս 2009(2009-08-01)^[1]^[3]), հայ հայագէտ, պատմաբան։ Կիւլպէնկեան ընտանիքի անդամներէն, որ կարեւոր անուն մը եղած է «Գալուստ Կիւլպէնկեան» հիմնարկութեան պատմութեան մէջ

Կենսագրական գիծեր

Ծնած է Ալժիրի մէջ (Ալճերիոյ մայրաքաղաքը)։ Երրորդ զաւակն էր Գալուստ Կիւլպէնկեանի եղբօր՝ Վահանի։ Շրջանաւարտ եղած է Ալժիրի ֆրանսական լիսէէն եւ ապա բարձրագոյն ուսման հետեւած է Փարիզի եւ Լոնտոնի մէջ։

1943-1945ին մասնակցած է Բ. Աշխարհամարտին, 1944-ին դաշնակիցներու Ֆրանսա ցամաքահանումին մաս կազմելով, ուր եւ ծանրօրէն վիրաւորուած է^[5]։

Գործունէութիւն

Պատերազմէն ետք, 1946-ին, սկսած է աշխատիլ իր հօրեղբօր Գալուստի եւ զարմիկին՝ Գէորգ Եսայեանի համար, քարիւղի եւ ֆինանսական կալուածներուն մէջ։

Գալուստ Կիւլպէնկեանի մահէն ետք, Ռոպերթօ Կիւլպէնկեան փոխադրուած է Փորթուկալ 1956-ին, մուտք գործելով նորահաստատ «Գալուստ Կիւլպէնկեան» հիմնարկութիւնը, ուր պատասխանատու դարձած է Հայկական Համայնքներու բաժանմունքին, Միջին Արեւելքի բաժանմունքին եւ հիմնարկութեան քարիւղի շահերու կառավարման։

Հոգաբարձութեան անդամ եղած է (1964-1977)։ 1977-ին նախագահ ընտրուած է եւ ապա՝ պատուոյ նախագահ։

Վարչական ասպարէզի կողքին, Ռոպերթօ Կիւլպէնկեան ժամանակը գտած է պատմութեամբ զբաղելու, դառնալով հայ-փորթուկալական միջնադարեան եւ վաղ արդի շրջանի յարաբերութիւններու մասնագէտ։

Փորթուկալերէն եւ ֆրանսերէն անոր յօդուածներէն շատերը, որոնք լոյս տեսած են 1970ական թուականներէն, յատուկ հետաքրքրութիւն ներկայացուցած են, որովհետեւ այդ կալուածը հայագէտներու հասողութենէն դուրս կը գտնուէր՝ լեզուական արգելքի պատճառով։ Այդ յօդուածներուն մէկ մասը լոյս տեսած է հայերէն թարգմանութեամբ «Հայ-պորտուգալական յարաբերութիւններ» (Երեւան, 1986) հատորին մէջ, իսկ յօդուածներու ամբողջական հաւաքածոն՝ երեք հատորով, լոյս տեսած է 1995-ին, Փորթուկալի Պատմութեան Ակադեմիայի հրատարակութեամբ։

1993-ին, Հայաստանի տասներկու գիտնականներու յօդուածներէ բաղկացած յոբելինական հատոր մը, Ռոպերթօ Կիւլպէնկեանի ծննդեան 70-րդ ամեակին առիթով, լոյս տեսած է Երեւանի մէջ։

Վարած պաշտօններ՝ Փորթուկալի մէջ

Ռոպերթօ Կիւլպէնկեան ընտրուած է Փորթուկալի Պատմութեան Ակադեմիայի թղթակից անդամ (1975) եւ ակադեմիկոս (1983)։

1996ին նոյն ակադեմիայի փոխնախագահ ընտրուած է։ Ան նաեւ անդամ եղած է Փորթուկալի Գիտութիւններու Ակադեմիային (1992) եւ Հռոմի Պատմութեան Ակադեմիայի (1983) ու Հայաստանի Գիտութիւններու Ակադեմիայի (1992) արտասահմանեան անդամ։ Պատուոյ տոքթորա մը ստացած է Երեւանի պետական համալսարանէն (1994)։

Շքանշաններ

Ստացած է պատերազմական յատուկ շքանշաններ։ Արժանացած է բազմաթիւ շքանշաններու․

Ս. Էջմիածնի Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ շքանշանը (1960),
Երուսաղէմի Պատրիարքութեան Ս. Յարութիւն շքանշանը (1964),
Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Ս. Ներսէս Շնորհալի շքանշանը (1967),
Վիեննայի Մխիթարեաններու Մխիթար Աբբահօր շքանշանը (1968)
Ֆրանսայի Պատուոյ Լեգէոնի սպայի աստիճանը (1983),
Հայաստանի կառավարութեան Ս. Մեսրոպ Մաշտոցը մետալը (1969),
Հայաստանի Ազգային Գրադարանի Յակոբ Մեղապարտի մետալը (1992)։

Ծանօթագրութիւններ

1 2 3 4 Identifiants et Référentiels — ABES, 2011.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q47757534'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2826570'></a>
1 2 3 Հայկական սովետական հանրագիտարան / խմբ. Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2000.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718'></a>
1 2 National Academy of Sciences of the Republic of Armenia
↑ https://www.sci.am/membersview.php?id=298&langid=1
↑ «ՌՈՊԵՐԹՕ ԿԻՒԼՊԷՆԿԵԱՆ (մահ՝ 1 Օգոստոս, 2009)»։ Armenian Prelacy (en-US)։ արտագրուած է՝ 2025-09-03

Արտաքին յղումներ

Ռոպերթօ Կիւլպէնկեան

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q36524_citetype_Q19967801"_data-entity-id="Q47757534">[[:fr:IdRef|Identifiants_et_Référentiels]]<span_class="wef_low_priority_links">_—_[[:fr:Agence_bibliographique_de_l'enseignement_supérieur|ABES]],_2011.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q47757534"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2826570"></a></div>-1] 1 2 3 4 Identifiants et Référentiels — ABES, 2011.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q47757534'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2826570'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q3331189"_data-entity-id="Q2657718">[[:hy:s:Հայկական_սովետական_հանրագիտարան|Հայկական_սովետական_հանրագիտարան]]<span_class="wef_low_priority_links">_/_խմբ._[[:Վիքտոր_Համբարձումեան|Վ.&nbsp;Համբարձումյան]],_[[:Կոստանդին_Խուդաւերդեան|Կ.&nbsp;Խուդավերդյան]]_—_[[:d:Q124405912|Հայկական_հանրագիտարան_հրատարակչություն]],_2000.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718"></a></div>-2] 1 2 3 Հայկական սովետական հանրագիտարան / խմբ. Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2000.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718'></a>

[[https://www.sci.am/membersview.php?id=298&langid=2_National_Academy_of_Sciences_of_the_Republic_of_Armenia]<span_class="wef_low_priority_links"></span><div_style="display:none"></div>-3] 1 2 National Academy of Sciences of the Republic of Armenia

[[https://www.sci.am/membersview.php?id=298&langid=1_https://www.sci.am/membersview.php?id=298&langid=1]<span_class="wef_low_priority_links"></span><div_style="display:none"></div>-4] ttps://www.sci.am/membersview.php?id=298&langid=1

[5] «ՌՈՊԵՐԹՕ ԿԻՒԼՊԷՆԿԵԱՆ (մահ՝ 1 Օգոստոս, 2009)»։ Armenian Prelacy (en-US)։ արտագրուած է՝ 2025-09-03

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]