Ռոնալտ Գրիգոր Սիւնի
| Ռոնալտ Գրիգոր Սիւնի անգլերէն՝ Ronald Grigor Suny | |
|---|---|
 | |
| Ծնած է | 25 Սեպտեմբեր 1940[1] (85 տարեկան) |
| Ծննդավայր | Ֆիլատելֆիա, Փենսիլվանիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ |
| Քաղաքացիութիւն |
.svg){kind=small} Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ |
| Ուսումնավայր | Քոլումպիա Համալսարան և Սուորթմոր քոլեջ? |
| Մասնագիտութիւն | քաղաքագէտ և պատմաբան |
| Աշխատավայր | Շիքակոյի համալսարան, Միշիկընի Համալսարան և Օբերլինի քոլեջ? |
Ռոնալտ Գրիգոր Սիւնի (անգլերէն՝ Ronald Grigor Suny, 25 Սեպտեմբեր 1940[1], Ֆիլատելֆիա, Փենսիլվանիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ), ամերիկացի պատմաբան։ Միշիկընի համալսարանի պատմութեան եւ քաղաքական գիտութիւններու դասախօս[2]։
Կենսագրական գիծեր
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Սիւնի ծնած է հայկական ընտանիքի մէջ, Ֆիլատելֆիա: Մեծնալով հոն եւ Փենսիլվանիոյ Պրումոլ (Broomall) քաղաքին մէջ իր քրոջ՝ Լինտա Սիւնի Միրսիատեսի (ծն. 1941) հետ, Սիւնի դերեր ստանձնած է թատերախաղերու մէջ թէ՛ միջնակարգ դպրոցի, թէ՛ քոլէճի տարիներուն: Ան նաեւ խաղացած է իր քեռիին՝ Մեսրոպ Քեստեկեանի ամառնային թատրոնին մէջ (Green Hills Playhouse), որ կը գտնուէր Ռիտինկ (Reading) քաղաքէն դուրս: Ռուսական եւ խորհրդային պատմութեան, ինչպէս նաեւ Հարաւային Կովկասի (Հայաստան, Ազրպէյճան եւ Վրաստան) հանդէպ անոր հետաքրքրութիւնը յառաջացած է իր հօր՝ Գուրգէն (Ճորճ) Սիւնիի (1910–1995) պատմած պատմութիւններէն, որոնք կը վերաբերէին ռուսական յեղափոխութեան նախորդող եւ յաջորդող տարիներուն Թիֆլիսի մէջ անոր անցուցած մանկութեան: Թէեւ իր հայրը, որ լուացքատան տէր էր եւ հայկական երգչախումբի ղեկավար, քաղաքականութեամբ չէր զբաղեր, սակայն համակիր էր Խորհրդային Միութեան մէջ ընկերվարութիւն (socialism) կառուցելու ջանքերուն: Մայրը՝ Արաքս Քեստեկեան Սիւնի (1917–2015), տնային տնտեսուհի էր, որ նաեւ ներգրաւուած էր ընտանեկան գործերու մէջ. ան քաջալերած է որդին, որպէսզի դերասան դառնալու փոխարէն ընտրէ պատմաբանի ուղին[3]:
Սիւնի աւարտած է Սուորթմոր (Swarthmore) քոլէճը 1962-ին, իսկ 1968-ին ստացած է իր դոկտորական աստիճանը Քոլոմպիա համալսարանէն: Հոն ան աշակերտած է հայ պատմաբան Նինա Գարսոյեանին, կայսերական շրջանի ռուս պատմաբան Մարք Ռաեֆին եւ Սոցիալ-դեմոկրատական ու բանուորական շարժման պատմաբան Լէոփոլտ Հ. Հայմսոնին: Անոր ուսումնասիրութեան ոլորտներն են՝ Խորհրդային Միութիւնը եւ յետխորհրդային Ռուսաստանը, ազգայնականութիւնը, էթնիկական հակամարտութիւնները, զգացումներու դերը քաղաքականութեան մէջ, Հարաւային Կովկասը եւ ռուսական/խորհրդային պատմագրութիւնը:
Ան հայ երգահան Գրիգոր Միրզայեան Սիւնիի թոռն է: 1971-ին ամուսնացած է դաշնակահար եւ Սուզուքի մեթոտի դասատու Արմենա Փըրլ Մարտիրոսեանի (1949–2012) հետ. անոնք ունեցած են երեք զաւակ՝ Գրիգոր Մարտիրոս Սիւնի (1978–1980), կենսաբան Սեւան Սիրանոյշ Սիւնի (ծն. 1982) եւ մարդաբան Անուշ Թամար Սիւնի (ծն. 1987)[4]:
Ցեղասպանութեան նուիրուած Սիւնիի աշխատութիւններէն մէկը «Անոնք Միայն Անապատի Մէջ Կրնան Ապրիլ» (They Can Live in Desert and Nowhere Else) խորագրեալ գիրքն է։ Ռոնալտ Սիւնիի գիրքը, որ կը բաղկանայ 500 էջերէ, վէպի մը նման կը պատմէ տեղահանութեան ու սպանդի դրուագները։ Գիրքը անգլերէն բնագիրէն թրքերէնի թարգմանուած է Էպրու Քըլըճի կողմէ[5]։
Սիւնիին այս գիրքը, ըստ բազմաթիւ քրոնիկագիրներու ու պատմաբաններու, Հայոց Ցեղասպանութեան մասին գրուած լաւագոյն գիրքերէն մէկն է։
 |
Եթէ Հայոց Ցեղասպանութեան մասին միայն մէկ գիրք պիտի կարդաք, այդ լաւագոյն գիրքը Սիւնիի գիրքն է։ - «Ֆայնենշըլ Թայմզ», Թոնի Պարպեր |
 |
Ծանօթագրութիւններ
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]- 1 2 SNAC — 2010.
- ↑ «Գաղութէ Գաղութ»։ Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon) (en-US)։ 2017-02-02։ արտագրուած է՝ 2025-08-12
- ↑ (անգլերեն) Ronald Grigor Suny, 2025-11-27, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ronald_Grigor_Suny&oldid=1324493133, վերցված է 2026-01-09
- ↑ (անգլերեն) Ronald Grigor Suny, 2025-11-27, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ronald_Grigor_Suny&oldid=1324493133, վերցված է 2026-01-09
- ↑ ««Արաս» Հրատարակչատունէն՝ Պատմաբան Ռոնալտ Գրիգոր Սիւնիի Նոր Գիրքը»։ Asbarez - Armenian (en-US)։ արտագրուած է՝ 2025-08-12