Պրայլի գիրեր

Jump to navigation Jump to search
Պրայլով գրուածը կը կարդացուի ցուցամատը նշաններու վրայով սահեցնելով։
Պրայլով գրուածով գինիի շիշի պիտակ։
Լուի Պրայլի կիսանդրին իր ծննդավայրին։

Պրայլի գիրեր, (ֆր.՝ Braille) տեսողութեան խնդիրներ ունեցող մարդոց համար նախատեսուած ուռուցիկ-կէտային համակարգ, որը 1824 թուականին ստեղծած է ֆրանսացի Լուի Պրայլը (ֆր.՝ Louis Braille)` 15 տարեկանին։ Լուի Պրայլը կոշկակարի զաւակ մըն էր եւ ինք նոյնպես տեսողութեան խնդիրներ ունէր, կուրացած էր երեք տարեկանին։

Գրութեան Եղանակը[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Պրայլի գրերը պատկերելու համար կը կիրառուեն վեց կետանի բջիջներ։

Կետերուն ուռուցիկութիւն տալու համար ատոնք կ'արուեն թուղթի հակառակ կողմէն։ 0.5 մմ բարձրութիւնը շոշափելով կետերն զգալու համար բավարար է։ Կետերու հեռաւորութիւնը շուրջ 2.5 մմ է, բջիջներունը` հորիզոնական ուղղութեամբ՝ 3.75, ուղղաձիգ ուղղութեամբ՝ 5 մմ։

Լատինական Տառեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Առաջին a-j տասը տառերը կը պատկերուեն վերին չորս կետերու միջոցաւ (նշուած են սեւ գոյնով)։ Երկրորդ շարքի k-t տառերու երկրորդ տասնեակն է, որոնք կը ստացուեն համապատասխան բջիջի ներսին մեկական կէտ (նշուած են կարմիր գոյնով) աւելցնելով։ Երրորդ շարքի առաջին u-y հինգ տառերը կը ստացուեն առաջին շարքի համապատասխան բջիջներուն մէջ վարէն երկուական կետ (նշուած են կանաչ գոյնով) աւելցնելով։ w-ն կը ստացուի բջիջի երրորդ տողուն աջէն մեկ կէտ (նշուած է բոսոր գոյնով) աւելցնելով։

10 թուանշանի միջոցաւ 26 լատինական տառերու ստացումը
Braille A1.svg Braille B2.svg Braille C3.svg Braille D4.svg Braille E5.svg Braille F6.svg Braille G7.svg Braille H8.svg Braille I9.svg Braille J0.svg
a/1 b/2 c/3 d/4 e/5 f/6 g/7 h/8 i/9 j/0
Braille K colored.svg Braille L colored.svg Braille M colored.svg Braille N colored.svg Braille O colored.svg Braille P colored.svg Braille Q colored.svg Braille R colored.svg Braille S colored.svg Braille T colored.svg
k l m n o p q r s t
Braille U colored.svg Braille V colored.svg Braille X colored.svg Braille Y colored.svg Braille Z colored.svg Braille W colored.svg
u v x y z w

Աւանդական վեցկէտանի պրայլն ունի 26=64 տարբեր նշաններ[1]։ Ատոնք օգտագործելով կ'ստացուեն ինչպէս տարբեր այբուբեններու տառերը, այնպէս ալ թուանշանները, կետադրական նշանները. անգլերէնին մէջ նաեւ՝ առանձին բառեր եւ տառերու համադրութիւններ։

Հայկական Այբուբենի Տառեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Braille A1.svg Braille B2.svg Braille C3.svg Braille D4.svg Braille E5.svg Braille F6.svg Braille G7.svg Braille H8.svg Braille I9.svg Braille J0.svg Braille Accent.svg Braille Currency.svg
Թուանշաններ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 0
Հայերէն Ա Պ Ջ Տ Է Ֆ Կ Հ Ի Ճ
Անգլերէն A B C D E F G H I J
Braille K.svg Braille L.svg Braille M.svg Braille N.svg Braille O.svg Braille P.svg Braille Q.svg Braille R.svg Braille S.svg Braille T.svg Braille ST.svg Braille Ä.svg
Հայերէն Ք Լ Մ Ն Օ Բ Գ Ր Ս Թ Ծ Ժ
Անգլերէն K L M N O P Q R S T st
Braille U.svg Braille V.svg Braille X.svg Braille Y.svg Braille Z.svg Braille AND.svg Braille É.svg Braille À.svg Braille È.svg Braille Ù.svg Braille Ò.svg
Հայերէն Ը Վ Խ Ե Զ Ց Ձ
Անգլերէն U V X Y Z and for of the with
Braille Å.svg Braille Ê.svg Braille SH.svg Braille Ô.svg Braille Û.svg Braille Ë.svg Braille Ï.svg Braille Ü.svg Braille Ö.svg Braille W.svg
Հայերէն Չ Ղ Շ Դ Յ Փ Ռ Ո Ւ
Անգլերէն ch gh sh th wh ed er ou ow W
Braille Comma.svg Braille Semicolon.svg Braille Colon.svg Braille Period.svg Braille QuestionMark.svg Braille ExclamationPoint.svg Braille Bracket.svg Braille QuoteOpen.svg Braille Asterisk.svg Braille QuoteClose.svg Braille ContractionPrefix.svg Braille Correction.svg
Հայերէն `
(բութ)
-
(տողա-
դարձ)
:
(վերջա-
կէտ)
՞
(հարցի
նշան)
Անգլերէն ,
-aa-
;
-bb-
։
-cc-

-dd-

en
!
-ff-
()
-gg-
?
"

in

"

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. «Louis Braille and the Braille System»։ արտագրուած է՝ August 16, 2018