Ուռնայր
Ուռնայր[1][2][3] (ծագումն է ուռն + այր բառերէն)՝ Աղուանից արքան, Արշակունի հարստութենէն։
«Հին Աշխարհի Պատմութիւն» ակադեմական գործին համաձայն՝ Ուռնայր թագաւորեց 370-ական թուականներուն[4]։ Իր թագաւորութեան ժամանակաշրջանը կը սեպուի իբրեւ աղուանական պետութեան բարձրագոյն հզօրութեան ժամանակը[4]։ Հայ-պարսկական պատերազմի ընթացքին, ինք Սասանեան Շապուհ Բ. կողքին էր[4]։ Իր օրերուն, Աղուանք կ'ընդունին Քրիստոնէութիւնը իբրեւ պետական կրօն։ Աղբիւրները կը հաղորդեն թէ արքայ Ուռնայր մկրտուեցաւ իր մերձաւորներուն հետ միասին Մեծ Հայքի մէջ[5] (որոշ տուեալներով զիրենք մկրտած է ինքը՝ Գրիգոր Լուսաւորիչը[6])։ Այսպէս, իր միջոցաւ Քրիստոնէութիւնը Հայաստանէն[4][5] ներս Աղուանից պետական կրօնը դարձաւ։
Հայոց պատմութեան մէջ հետաքրքրական դէպք մը՝ կապուած Ուռնայրի հետ, նշուած է Փաւստոս Բիւզանդի «Պատմութիւն Հայոց» աշխատութեան մէջ։ Բիւզանդը կը նշէ, որ երբ 371 թուականի Ձիրավի ճակատամարտին Ուռնայրը գերի կ'իյնայ հայերուն մօտ, սպարապետ Մուշեղ Մամիկոնեանը կը հրաժարի գլխատել զայն, պատճառաբանելով. «Ես իմ ընկերներս բոլորը կոտորեցի, իսկ անոնք, որ թագ կը կրեն...ոչ ձեռք մեկնեցի, ոչ ալ... պիտի մեկնեմ»[7][8]։
Քրիստոնէութեան ընդունումը՝ Ըստ աւանդութեան մը[9]
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Ըստ աւանդութեան մը՝ Ուռնայրը 313 թուականին քրիստոնէութիւնը ընդունած է որպէս Աղուանքի պետական կրօն՝ շնորհիւ Հայաստանի Տրդատ Գ. թագաւորի եւ Գրիգոր Լուսաւորիչի ջանքերուն։ Սակայն, հետազօտողներ Վոլֆկանկ Շուլցը, Զազա Ալեքսիձէն եւ Եոսթ Կիփերթը կը պնդեն, որ ասիկա քիչ հաւանական է՝ նկատի առնելով Ուռնայրի քաղաքական գործունէութիւնը, ինչպէս նաեւ իր ժամանակակից ըլլալը Հայոց Պապ թագաւորին հետ։ Ամենայն հաւանականութեամբ, ասիկա աւանդութեան մէջ կատարուած աւելի ուշ յաւելում մըն է:
Ծանօթագրութիւններ
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]- ↑ «Հայոց անձնանունների բառարան, Հրաչեայ Աճառեան - Ուռնայր»։ www.nayiri.com։ արտագրուած է՝ 2025-04-22
- ↑ Kuhn Ernst (1893)։ Festgruss an Rudolf von Roth zum doktor-jubiläum, 24. august 1893 (գերմաներեն)։ W. Kohlhammer
- ↑ Movsēs (Kaghankatuatsʻi) (1983)։ Պատմութիւն Աղուանից աշխարհի (հայերեն)։ Հայկական ՍՍՀ ԳԱ Հրատարակչություն
- 1 2 3 4 «������� �������� ����. ������ ������� �������. /���������� � ������������ ������ ����� ������ � �����. �������������� ����������.»։ web.archive.org։ 2012-05-13։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2012-05-13-ին։ արտագրուած է՝ 2025-04-22
- 1 2 «АЛБАНИЯ КАВКАЗСКАЯ»։ web.archive.org։ 2019-03-23։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2019-03-23-ին։ արտագրուած է՝ 2025-04-22
- ↑ «ALBANIA»։ Encyclopaedia Iranica (en-US)։ արտագրուած է՝ 2025-04-22
- ↑ «Պատմություն Հայոց (Փավստոս Բուզանդ) — Վիքիդարան»։ hy.wikisource.org (հայերեն)։ արտագրուած է՝ 2025-04-22
- ↑ Բուզանդ, Փավստոս (1968). «Պատմութիւն Հայոց». էջ 242.
- ↑ (անգլերեն) Urnayr, 2025-07-19, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Urnayr&oldid=1301309615, վերցված է 2026-01-15