Շոմինը

Շոմին (լատին․՝ Spinacia oleracea), ծմել, սպանախ, թելուկազգիներու ընտանիքի երկտուն, միամեայ կամ երկամեայ բոյսերու ցեղ։

Յատկութիւններ

Շոմինը ունի օգտակար յատկութիւններ.

• Լիւթէինով հարուստ շոմինը կը պահպանէ լաւ տեսողութիւնը եւ կը պաշտպանէ տարիքի հետ կապուած աչքի հիւանդութիւններէն:
• Սէ. կենսանիւթով եւ երկաթով հարուստ շոմինը կը պայքարի յոգնածութեան դէմ:
• Կենսանիւթերով եւ հանքայիններով հարուստ շոմինը քիչ ջերմուժ եւ ճարպ կը պարունակէ` հետեւաբար յանձնարարելի է նիհարնալ փափաքողներուն եւ առողջ սննդակարգի հետեւողներուն:
• Հակաօքսիտաններով հարուստ շոմինը կը դանդաղեցնէ տարիքի յառաջացման հետ կապուած յիշողութեան տկարացումը:
• Շոմինը կարելի է ուտել հում կամ եփած` երկու տարբերակներն ալ օգտակար են առողջութեան: Եփած շոմինը աւելի հարուստ է` կիրով, Ա. կենսանիւթով, մանրաթելով, բնասպիտով, երկաթով եւ զինկով, մինչդեռ հում շոմինը աւելի հարուստ է լիւթէինով, ֆոլաթթուով եւ Սէ. կենսանիւթով:
• Հետազօտութիւնները պարզած են, որ շոմինը կը կանխէ քաղցկեղի եւ աղի ուտելիքներու պահանջը:

Ամէնէն շատ շոմին արտադրող երկիրները 2011 -ին
(մլն թոն)

Դասակարգում	Երկիր	Արտադրութիւն (Թոն)
1	Չինաստան	18,782,961
2	ԱՄՆ	409,360
3	Ճափոն	263,500
4	Թուրքիա	221,632
5	Ինտոնեզիա	160,513
6	Ֆրանսա	110,473
7	Իրան	105,351
8	Հարաւային Քորէա	104,532
9	Փաքիստան	103,446
10	Պելճիքա	99,750
	Համաշխարհային արտադրութիւն	20,793,353
Source: UN Food & Agriculture Organization

Շոմինով եւ Ֆեթթա պանիրով ծալլիկ

Խմորին համար`

• 2 գաւաթ ալիւր
• 1 ապուրի դգալ թթխմոր
• 1 ապուրի դգալ շաքար
• 1,5 ապուրի դգալ ձիթապտուղի ձէթ
• Կէս գաւաթ գաղջ ջուր

Միջուկին համար`

• 200 կ շոմին
• Կէս գաւաթ մանրուած սոխ
• 100 կ ֆեթա պանիր
• Կէս թէյի դգալ կարմիր փոշի պղպեղ
• Կէս թէյի դգալ աղ
• 2 ապուրի դգալ ձիթապտուղի ձէթ

Երեսը զարդարելու համար`

Հաւկիթի դեղնուց, շուշմայ, սեւագնդիկ

Պատրաստութիւն

Խմորը շաղել, երեսը ծածկել եւ ձգել, որ 1 ժամ հանգչի:

Խորունկ ամանի մը մէջ խառնել միջուկին բաղադրիչները եւ թեթեւ շաղել:

Խմորը երկուքի բաժնել, գրտնակել, առաջինը տեղաւորել ափսէին յատակին, պատառաքաղով ծակծկել եւ վրան տարածել միջուկը: Երկրորդ կտորով ծածկել միջուկը եւ մատներով սեղմել խմորին ծայրամասերը, որպէսզի յատակի խմորին փակչի եւ միջուկը եփի ժամանակ դուրս չելլէ:

Խմորին երեսը հաւկիթի դեղնուցով ծեփել, ապա շուշմայ եւ սեւագնդիկ ցանել եւ 180 ջերմաստիճանով փուռի մէջ եփել, մինչեւ երեսը ոսկեգոյն դառնայ:

Ընկոյզով շոմին (Պահքի ուտեստ)

Բաղադրութիւն

• 1 քիլօ շոմին
• 1 բաժակ ընկոյզ
• 2-3 ապուրի դգալ քացախ
• կէս բաժակ ջուր
• Աղ, սեւ պղպեղ
• սխտոր (2 պճեղ)
• 2 ապուրի դգալ մանրուած ազատքեղ

Պատրաստութիւն

Շոմինը խաշել, քամել եւ աղալ: Ընկոյզը աղալ, հարելով քիչ-քիչ ջուր լեցնել, մինչեւ որ թթուասերի թանձրութեամբ խառնուրդ մը ստացուի: Յետոյ յաջորդաբար աւելցնել` քացախը, աղը, պղպեղը, մանրուած ազատքեղը, ճզմուած սխտորը եւ լաւ խառնել:

Ստացուած թանձրուկը խառնել աղացած շոմինին հետ, ըստ ճաշակի ձեւաւորել եւ բաց ամանի մը մէջ շարել ու զարդարել նռան հատիկներով, ընկոյզի կտորները, ազատքեղի տերեւներով:

Շոմինով աղցան

450 կրամ թարմ շոմին

2 կարմիր խնձոր

6 շերտ պէյքըն

1 սոխ

3 ապուրի դգալ խնձորի քացախ

1 սուրճի դգալ շաքար

1 սուրճի դգալ մանանեխ

4 ապուրի դգալ ձէթ

25 կրամ գինձ (սնոպար)

Աղ, սեւ պղպեղ

Պատրաստութիւն

Աղցանի խորունկ ամանի մը մէջ դնել լուացուած եւ ցամքեցուած շոմինի թարմ տերեւները:

Փոս ամանի մը մէջ պատրաստել թացանը` յաջորդաբար խառնելով քացախը, շաքարը, մանանեխը, աղը, պղպեղն ու ձէթը:

Շերտել խնձորները եւ աւելցնել շոմինին վրայ, աւելցնել նաեւ մանրուած սոխը:

Տապակի մը մէջ միասին խորովել պէյքընն ու սնոպարը, աւելցնել շոմինին, սոխին եւ խնձորին վրայ: Թացանը թափել խառնուրդին վրայ եւ խառնել: