Նիքումարորօ

Բնակավայր
Նիքումարորօ
անգլերէն՝ Nikumaroro
Երկիր	Քիրիպասի
Տարածութիւն	4,1 քմ²
Բնակչութիւն	0 մարդ
Կը գտնուի ափին	Խաղաղական Ովկիանոս
Ժամային գօտի	UTC+13:00

Նիքումարորօ (անգլ․՝ Nikumaroro), նախկին՝ Կարտնըր կղզի Gardner Island, Ֆինիքս կղզիներ, Քիրիպասի, արեւմտեան Խաղաղական ովկիանոս։

Առատ բուսականութեամբ եւ կեդրոնական մեծ ծովալիճով հեռաւոր, երկայն, եռանկիւնաձեւ բուստային օղակղզի մըն է։ Երկայնքը 6 քլ է, իսկ լայնքը 2 քլ պակաս։ Օղակղզիին օղակը ունի երկու նեղ մուտք՝ փակուած լայն խութով, որ մակընթացութեան ընթացքին կը չորնայ։

Պատմական ակնարկ

ԺԹ․ դարասկիզբին, կղզին ծանօթ էր հետեւեալ անուններով․- Քեմինս կղզի, Քեմիս կղզի, Մոթու Օոնկա, Մօթու Օոնա եւ Մերի Լիթիսիաս կղզի։ Կղզին առաջին անգամ արձանագրած է 1824-ին ծովակալ Գ․ Քեմիս (բրիտանական Eliza Ann կէտ-որսական նաւ

19 Օգոստոս 1840-ին USS Vincennes նաւը վաւերացուց կղզիին դիրքը եւ զայն նշեց որպէս Կարտնըր կղզի՝ անուն մը որ տրուեցաւ (երկու տարբերակներ կան)՝

• 1825-ին․ Ճոսուա Քոֆինէն, իբրեւ յարգանք Ganges (1809 whaler) նաւուն սեփականատէր Ա․Մ․Ն․ խորհրդարանի անդամ Կիտէոն Կարտնըրին։
• 1825-ին, երբ կէտ ձուկ որսող նաւավաւ Ճոսուա Կարտնըր առաջին անգամ կղզին տեսաւ ան նոյնպէս նշուած է որպէս Ganges (1809 whaler) նաւուն նաւապետ։

1856-ին կղզիին տիրութիւնը պահանջեց CA Williams & Co. of New London, Connecticut ընկերութիւնը, օգտագործելով Ա․Մ․Ն․ Guano Islands Act-ը։

1892, 28 Մայիսին, կղզիին տիրութիւնը պահանջեց Միացեալ թագաւորութեան կողմէն HMS Curacoa։ Անմիջապէս գործարար Ճոն Արունտելին արտօնութիւն տրուեցաւ հնդկընկոյզներ տնկելու։ Այս ուղղութեամբ 29 կղզեցիներ հոն հաստատուեցան, սակայն այդ գործարկութիւնը ձախողեցաւ։

Միացեալ թագաւորութիւն եւ Քիրիպասի

SS Norwich City-ի խորտակում

29 Նոյեմբեր, 1929-ին փոթորկի ժամանակ SS Norwich City-ն՝ 35 հոգի անձնակազմով մեծ, բեռնաթափուած բրիտանական փոքր ռազմանաւը, զարնուեցաւ կղզիին հիւսիս-արեւմտեան կողմը գտնուող խութին։

1 Դեկտեմբեր, 1938-ին, Բրիտանական կղզիներու հետազօտութեան առաում կազմակերոպութեան անդամներ կղզին կը հասնին, ուսումնասիրելու հաւանականութիւնը փոքր օդակայան ստեղծելու։ Տարիներ տեւող աշխատանքները սակայն անյաջող անցան եւ 1965-ին վերջնականօրէն կղզին անբնակ հռչակուեցաւ։

Քիրիպասի

1971-ին, Միացեալ թագաւորութիւնը Կիլպըրթ կղզիներուն ինքնիշխանութիւն տուաւ եւ 1979-ին անկախացան։ Նոյն տարին Ա․Մ․Ն․ Կարտնըր կղզիին տիրութենէն հրաժարեցաւ եւ կղզին Նիքումարորօ կոչուեցաւ։