Նիրիիդես
| Նիրիիդես | |
|---|---|
 | |
| Ծնողներ | հայր՝ Նիրէաս, մայր՝ Դօրիս |
Նիրիիդես (յուն․՝ Νηρηίδες) Յունական դիցաբանութեան մէջ Նիմֆես (յաւերժահարսեր) էին, որոնք կը պատկերացնէին իրողութիւններ եւ ծովուն յատկութիւնները։ Անոնք կը պաշտուէին որպէս հանդարտ ծովուն՝ մարդոց հանդէպ բարիակամ, աստուածուհիներ։ Անոնք Նիրէասին եւ Օգէանիդա Դորիդային դուստրերն էին եւ Տիտան Ովկիանոսին (մօր կողմէն) թոռները։ Զանազան աղբիւրներոը մէջ անոնք կ՛անուանուին որպէս Դօրիդես (իրենց մօր անունէն)։
Դիցաբանութիւն
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Անոնք թիւով 50 էին, իսկ ուրիշ կարծիքի համաձայն՝ 100։ Նիրիիդես կ՛ապրէին ծովուն յատակը, իրենց հօր պալատին մէջ եւ իրենց առօրեան կ՛անցնէր լողալով, դլփիններուն հետ խաղալով եւ կամ երգելով եւ հիւսելով եւ կամ չորցնելով իրենց հարուստ եւ երկար մազերը՝ նստած ոսկեայ գահերու կամ ժայռերու վրայ։ Ոեւէ աշխարհիկ կինի կամ օրիորդի չէին թոյլատրեր իրենց հետ համեմատուի գեղեցկութեամբ։ Անոնք ունէին ուժը ծովուն ջուրերը հանդատրեցնել եւ կամ ալ կատղեցնել։
Նիրիիդեսներէն ամենէն ծանօթը Ամֆիթրիթին էր, Բոսիդոնասին կինը եւ Թրիթօնասին, Թեթիսին (ապագային հերոս Ախիլէասին մայրը), Փսամաթիին եւ Ղալաթիային մայրը։ Նիրիիդեսներուն անունները որոնց կը հանդիպինք Իսիոդոսին Թէողոնիային մէջ, կը նշուին տարբեր իրողոթիւններուն եւ ծովուն շնորհքներուն համար։ Կը յիշեցնեն ծովուն բարիքները՝ հարստութիւնը որ մարդուն կու տայ եւ առեւտուրին դիւրութիւնները զոր կ՛ընծայէ։
Նախայիշեալ Նիրիիդես
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
|
Նիրիիդեսներուն անուններուն կարեւորութիւնը
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]- Աղաւի․ ազնիւ, ծանօթ իր հպարտութեան, շքեղութեան համար
- Ագթէա․ ան որ ծովեզերք կը բնակի, պատասխանատու էր ծովուն եր ափերուն կարգաւորման
- Ալիա․ ան որ ծովուն մէջ կը բնակի․ պատասխանատու էր ձուկերուն համար
- Ալիմիդի․ ծովուն մեծ մասի տիրութիւնն ունէր եւ անունը կը ստուգուի որպէս ծովու եւ լաւ խրատներու աստուածուհի
- Ամֆիթրիթի․ Բոսիդոնասին կինը եւ ծովուն իգական պատկերացումը՝ ան որ երկու կողմերէն ալ ծով ունի
- Աւթոնօի․ ան որ ներշնչում պարգեւէ
- Ղալթիա․ Սիչիլիոյ մօտերը կը բնակէր։ Օմիրոսին եւ Իսիոդոսին համաձայն ամենէն գեղեցիկն ու ամենասիրուած Նիրիիդան էր
- Ղալինի․ ծովուն ջուրերը կը հանդարտեցնէր
- Ղլաւքի․ ծովուն կանանչակապոյտ ջուրերուն մարմնաւորումը
- Ղլաւգոնոմի․ կանանչակապոյտ ջուրերուն բնակիչը
- Դինամինի կամ ԴԻնմենի․ Ֆերուսային հետ զօրաւորներն էին եւ կախուած էին ծովուն մեծ ալիքներուն հետ
- Էվդօրի կամ Էվդօրա կամ Դօրիս եւ կամ Դօրիդա․ պատասխանատու էր ծովային թագաւորթութեան հարստութեան՝ ձուկեր, բուսականութիւն․․․․
- Դօթօ․ ան որ կու տայ
- Էրաթօ․ ան որ սէրային ցանկութիւնը կ՛առաջացնէր
- Էվաղորի․ խօսքի հռետորը
- Էվարնի․ ոչխարներուն բարի ակը
- Էվգրաթի․ ալեկոծ ծովուն ալիքները անվտանգ կ՛ընէր
- Էվլիմենի․ նաւահանգիստները ապահով կը պահէր
- Էվբոպի․ նաւավարներուն կ՛օգնէր նաւերը լաւ վարեն
- Էվնիքի․ կ՛օգնէր լաւ կամ հպարտ յաղթանակ մը
- Իօնի․ ծոցերու ծովափներուն պատասխանատուն
- Թեմիսթօ․ ծանօթ իր արդարադատութեան համար
- Թեթիս կամ Թեթիդա․ ան որ կը կարգադրէ, կ՛որոշէ եւ կը հրամայէ՝ Նիրիիդեսներուն ղեկավարը
- Թօի․ արագ եւ ճարպիկը, կարողութիւնը ունէր ծովերուն ջուրերը պղտորել եւ կամ տակն ու վրայ ընել
- Իփոթօի․ ձիու նման արագավազ էր
- Իփոնօի․ ձիերուն նման անկարգապահ էր
- Գիմաթոլիղի․ կրնար ծովուն ալիքները կեցնել
- Գլիմենի․ կը նշուի Օմիրոսին Ραψωδία Σ տող.47 մէջ
- Գիմոդոքի․ ուժը ունէր ալիքներ բերել
- Գիմոթօի․ ալիքներուն նման արագ էր
- Գիմօ․ կրնար ալիքներուն ծնունդ տալ
- Լաոմեդիա․ մարդերուն կը կառավարէր
- Լիաղորի․ հռետոր էր
- Լիսիանասա․ ազատագրութեան թագուհին էր
- Մելիթի․ մեղրի նման անուշ էր եւ յաճախ կը գտնուէր Մալթա
- Մենիփի․ քաջ եւ յամարձակ էր
- Նիմերթիս․ անսխալական աստուածուհին
- Նիսէա․ կղզիները բնակող էր
- Նիսօ․ կղզիներուն կը տիրէր
- Բանոբի կամ Բանոբիա․ ամէն ինչ կը տեսնէր եւ ամէն ինչ կը լսէր
- Բասիթէա․ ամէն կողմէն՝ ամէն ինչ կը տեսնէր
- Բլօթօ․ նախանձելի լողորդ էր
- Բոլինօի․ բարձր յիշողութիւն ունէր
- Բոնտոբորիա․ ծովերը ճամբորդող էր
- Բրոնօի․ կը նախատեսէր
- Բրօթոմեդիա․ առաջինը կ՛ըլլար որ օգնութեան կը հասնէր
- Բրօթօ․ առաջինն էր
- Սաօ․ ան որ կը փրկէր
- Սբիիօ կամ Սբիօ․ քարայրներու բնակիչն էր
- Ֆերուսա․ Նիրիիդեսներուն մարտակառքը կը վառէր եւ նաւաստիներուն կ՛օգնէր
- Փսամաթի․ կապ ունէր ծովուն աւազին հետ։
Աղբիւրներ
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Տիմիթրիոս Լիգոբուլոս․ Լոյս մեր առապելներէն, յունական դիցաբանութիւն, հրտ․ Αθηνά, Աթէնք 1926
Մարիլենա Բաբախրիսթոֆորու, Պարիկին պատմութիւնը (ΑΤ 400)Ազգագրութիւն, հտ․ 5 (1996–1997), էջ 181–210