Յովհաննէս Պատկանեան

Յովհաննէս Պատկանեան
Ծնած է	1828
Ծննդավայր	Նոր Նախիջեւան, Եկատերինոսլավի նահանգ, Ռուսական Կայսրութիւն
Մահացած է	1900
Մահուան վայր	Կորի, Թիֆլիսի նահանգ, Ռուսական Կայսրութիւն
Ուսումնավայր	Կայսերական Արուեստի Ակադեմիա
Մասնագիտութիւն	գեղանկարիչ
Ծնողներ	հայր՝ Գաբրիէլ Պատկանեան
Երեխաներ	Եղիսաբէթ Պատկանեան

Յովհաննէս Գաբրիէլ Պատկանեան (1828, Նոր Նախիջեւան, Եկատերինոսլավի նահանգ, Ռուսական Կայսրութիւն - 1900, Կորի, Թիֆլիսի նահանգ, Ռուսական Կայսրութիւն), հայ գեղանկարիչ։ Ան Գաբրիէլ Պատկանեանի որդին է, գրող Ռափայէլ Պատկանեանի աւագ եղբայրը եւ գեղանկարչուհի Եղիսաբէթ Պատկանեանի հայրը։

Կենսագրութիւն

Յովհաննէս Պատկանեանը ուսումը ստացած է Փեթերզպուրկի գեղարուեստի ակադեմիայէն ներս։ Անոր գործերէն են՝ «Գրիգոր Լուսաւորիչը կը մկրտէ Տրդատին», «Յովհաննէս Մկրտիչ», «Գամառ Քաթիպաների» (7) շապիկները, Դանիէլ Տեֆոյի «Ռոպինսոն Քրուզօ» գիրքի նկարազարդումը, Մատթէոս Ա. կաթողիկոսի դիմանկարները, որոնք բազմացուած եւ վաճառուած են։ Իր աղջկան՝ Ելիզաւետայի (Եղիսաբէթի) հետ նկարազարդած է Վարշաւայի եւ Գորիի հայկական եկեղեցիները։

Նկարիչ Յովհաննէս Պատկանեանը, գրող Ռափայէլ Պատկանեանի աւագ եղբայրն է։ Վարդան Մամիկոնեանի՝ «Վանյուշի» խոստացած պատկերը լոյս տեսած է միայն 1863 թուականին՝ որպէս հայր Պատկանեանի «Քաջն Վարդան Մամիկոնեան» պատմական բանաստեղծութեան նկարազարդում։ Այս է այն ծանոթ պատկերը, որ մեր օրերուն մանր տարբերութիւններով այնքան բազմապատկուած է, որ կարծես կորսնցուցած է հեղինակին եւ պոկվուած է իր ստեղծման պատմական պայմաններէն։

Պատկանեաններու գերդաստանը շատ յայտնի էր ո՛չ միայն իրենց քաղաքին մէջ, այլ ամբողջ Կովկասի մէջ։ Հայրը՝ Գաբրիէլ Պատկանեանը գրող է: Աւագ եղբայրը՝ գրող Ռափայէլ Պատկանեանին:ԱՆ եղած է իր աղջկան՝ Եղիսաբէթի, որ նոյնպէս նկարիչ է, առաջին ուսուցիչը եւ ներշնչման աղբիւրը:

Ղազարոս Աղայեան կը վկայէ իր մասին. «Յովհաննէսը Պատկանեաններու մէջ միակ գործնական տաղանդն էր։ Ան չէր հաւներ գրողներուն, մանաւանդ բանաստեղծներուն, անոնց կը համարէր անխելք ու արսըզ, այդպէս ալ կ'անուանէր Ռափայէլին»։

Մատենագրութիւն

• Միքայէլ Նալպանտեան, Երկեր, հատոր 4, Երեւան, 1949 թ.։