Յովհաննէս Չմշկիկ

Ուիքիփետիաէն
Jump to navigation Jump to search

Յովհաննէս Ա Չմշկիկ հայազգի զօրավար, պետական գործիչ, Բիւզանդիոյ կայսր՝ 969-976 թթ, հայկական Կուրկուասներու ընտանիքէն։ Ծագումով հայ։ Ըստ Մատթէոս Ուռհայեցու տուեալներու՝ ծնած է ներկայիս Տերսիմ նահանգի Չմշկածագ աւանին մէջ[1]։ 949-ին մասնակցած է Կարինի գրաւման։ Իր քեռի Նիկեփորոս II Փոկաս կայսրին կողմէ նշանակուած է արեւելեան զօրքերու սպարապետ, մեծ ճակատամարտի ընթացքին ջախջախած արաբներուն։ 969-ին կայսրուհի Թէոփանոյի օգնութեամբ սպաննած է կայսրին և գրաւած գահը։ 971-ին պարտութեան մատնած է Թրաքիա ներխուժած ռուս իշխան Սվիատոսլաւին եւ Պուլկարիոյ հիւսիս-արեւելեան մասը կցած է կայսրութեան։ 972-ին, դաշինք կնքելով Հռոմէական սրբազան կայսրութեան հետ, արշաւած է արաբներու դէմ, գրաւած Մարտիրուպոլիսը, Մծբինը, Հիւսիսային Միջագետքը, 974-975-ին՝ Էմեսսան (Հոմս), Պաալպէքը, մտած Պաղեստին եւ Լիբանան։

Արաբական խալիֆայութեան դեմ պատերազմներու ժամանակ փորձած է գրաւել Բագրատունեաց Հայաստանի շարք մը շրջաններ, բայց Հայոց թագաւոր Աշոտ Գ Ողորմածը 80 հազարանոց բանակով շարժած է ընդառաջ եւ երկու միապետներու միջեւ կնքուած է հաշտութիւն։

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. Մատթէոս Ուռհայեցի, Ժամանակագրութիւն, Երեւան, 1991, էջ 25:

Կաղապար:ՀՀՀ