Յովհաննէս Ա. Չմշկիկ

(Վերայղուած է Յովհաննէս Չմշկիկ-էն)
Jump to navigation Jump to search
Յովհաննէս Ա. Չմշկիկ
յուն․՝ Ιωάννης «Τσιμισκής» Κουρκούας
Histamenon nomisma-John I-sb1776.jpg
Ծնած է 925[1][2][3][…]
Ծննդավայր Կոստանդնուպոլիս, Բիւզանդական Կայսրութիւն
Մահացած է 10 Յունուար 976(0976-01-10)[4]
Մահուան վայր Կոստանդնուպոլիս, Բիւզանդական Կայսրութիւն
Քաղաքացիութիւն Byzantine imperial flag, 14th century according to Pietro Vesconte.png Բիւզանդական Կայսրութիւն
Մասնագիտութիւն կառավարիչ
Վարած պաշտօններ Բիւզանդիոնի կայսր
Ամուսին Թէոտորա
Երեխաներ Թէոֆանօ Քուրքուաս

Յովհաննէս Ա. Չմշկիկ (յուն․՝ Ιωάννης Α΄ Τζιμισκής; 925[1][2][3][…], Կոստանդնուպոլիս, Բիւզանդական Կայսրութիւն - 10 Յունուար 976(0976-01-10)[4], Կոստանդնուպոլիս, Բիւզանդական Կայսրութիւն), հայազգի զօրավար, պետական գործիչ, Բիւզանդիոնի կայսր՝ 969-976 թուականներուն։ Ծագումով հայ։ Ըստ Մատթէոս Ուռհայեցիի տուեալներուն՝ ծնած է ներկայիս Տերսիմ նահանգի Չմշկածագ աւանին մէջ[5]։ 949-ին մասնակցած է Կարինի գրաւման։ Իր քեռիին Նիկեփորոս Բ. Փոկաս կայսրին կողմէ նշանակուած է արեւելեան զօրքերու սպարապետ, մեծ ճակատամարտին ջախջախած արաբները։ 969-ին կայսրուհի Թէոփանոյի օգնութեամբ սպաննած է կայսրը եւ գրաւած գահը։ 971-ին պարտութեան մատնած է Թրակիա ներխուժած ռուս իշխան Սվիատոսլավը եւ Պուլկարիոյ հիւսիսարեւելեան մասը կցած կայսրութեան։ 972-ին, դաշինք կնքելով Հռոմէական սրբազան կայսրութեան հետ, արշաւած է արաբներուն դեմ, գրաւած Մարտիրուպոլիսը, Մծբինը, Հիւսիսային Միջագետքը, 974-975 թուականներուն՝ Էմեսսան (Հոմս), Պաալպէքը, մտած Պաղեստին եւ Լիբանան։

Արաբական խալիֆայութեան դէմ պատերազմներու ատեն փորձած է գրաւել Բագրատունեաց Հայաստանի կարգ մը շրջաններ, բայց Հայոց թագաւոր Աշոտ Գ. Ողորմած 80 հազարնոց բանակով շարժած է ընդառաջ եւ երկու միապետներուն միջեւ հաշտութիւն կնքած։

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. 1,0 1,1 Faceted Application of Subject Terminology
  2. 2,0 2,1 (unspecified title)
  3. 3,0 3,1 (unspecified title)
  4. 4,0 4,1 4,2 Բրոքհաուզի հանրագիտարան
  5. Մատթէոս Ուռհայեցի, Ժամանակագրութիւն, Երեւան, 1991, էջ 25: