Յովհաննէս Հոլով

Յովհաննէս Հոլով;
Ծնած է	1635
Ծննդավայր	Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն
Մահացած է	24 Նոյեմբեր 1691
Մահուան վայր	Վենետիկ, Վենետիկի հանրապետութիւն
Քաղաքացիութիւն	Օսմանեան Կայսրութիւն
Ազգութիւն	Հայ
Կրօնք	Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցի
Մասնագիտութիւն	քերական, թարգմանիչ և հոգեւորական

Յովհաննէս Հոլով (1635^[1], Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 24 Նոյեմբեր 1691(1691-11-24)^[1], Վենետիկ, Վենետիկի հանրապետութիւն^[1]), ԺԷ․ րդ դարու հայ կաթողիկէ վարդապետ, թարգմանիչ եւ գիրքերու հեղինակ։

Կենսագրական գիծեր

Ծնած է Պոլիս: 1660-1667 թուականներուն ուսանած է Հռոմի եւ Լիոնի դպրոցներուն մէջ, որմէ ետք զբաղած է գիտական, թարգմանչական եւ քարոզչական աշխատանքով։

Իբրեւ կաթողիկէ վարդապետ, նպաստած է կաթոլիկութեան տարածման հայերուն մէջ։

Ամսթերտամ տպարան բացած Ոսկան Երեւանցիի առաջին գրաքննիչը եղած է եւ իր գործունէութեամբ պաշտպանած է հայ տպագրիչներու շահերը, եւ այս պատճառով պաշտօնանկ եղած է։

Աշխատութիւններ

Հեղինակած է շուրջ 15 ինքնուրոյն ու թարգմանական գիրքեր։ Առաջին տպագիր գործը եղած է «Պարտէզ հոգեւոր» (1670) երկի թարգմանութիւնը, եւ ապա հրատարակած է «Զտութիւն հայկաբանութեան կամ Քերականութիւն հայկական» (լատիներէն և հայերէն^[2], 1674) աշխատութիւնը, որուն համար ալ, ըստ աւանդութեան, «Հոլով» կոչուած է։ Այս գիրքի քննութեան նիւթը գրաբարի քերականութիւնն է։ Ներածութեան մէջ նշուած է հայոց լեզուի երեք տարբերակ՝ «հայկական» (այսինքն՝ գրաբար), «աշխարհական» (բարբառներ), «քաղաքական» (հայկականի եւ աշխարհականի խառնուրդը, զոր ատենախօսներն ու փաստաբանները կ՚օգտագործեն)։ Անցնելով բուն քերականութեան, Յովհաննէս Հոլով կ՚որոշէ անոր սահմանները, կը քննէ խօսքի մասերը, շարահիւսութիւնը, կէտադրութիւնը, հնչիւնաբանութիւնը, տաղաչափութիւնը եւ այլն։

1674ին եւս լոյս տեսած «Համառօտութիւն ճարտասանականի արհեստի» աշխատութեամբ^[3], հեղինակը փաստօրէն նոր շրջանի ինքնուրոյն գիտական ոճագիտութեան ու ճարտասանութեան հիմքը դրած է, իսկ «Պարզաբանութիւն հոգենուագ սաղմոսացն» (1687) գիրքով նոր մակարդակի հասցուցած աշխարհաբարի մշակումը եւ առաջին անգամ հրապարակաւ պաշտպանած զայն։^[4]

Ծանօթագրութիւններ

1 2 3 4 5 6 7 Հայկական սովետական հանրագիտարան / խմբ. Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2000.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718'></a>
↑ Զտութիւն հայկաբանութեան կամ քերականութիւն հայկական, Հռոմ, 1674։
↑ «Համառօտութիւն ճարտասանականի արհեստի, Մարսիլիայ, 1674։»։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2021 թ․ հունվարի 20-ին։ արտագրուած է՝ 2014 թ․ նոյեմբերի 12
↑ armprelacy (2022-11-24)։ «ՅՈՎՀԱՆՆԷՍ ՀՈԼՈՎ (մահ՝ 24 Նոյեմբեր, 1691)»։ Armenian Prelacy (en-US)։ արտագրուած է՝ 2025-09-03

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q3331189"_data-entity-id="Q2657718">[[:hy:s:Հայկական_սովետական_հանրագիտարան|Հայկական_սովետական_հանրագիտարան]]<span_class="wef_low_priority_links">_/_խմբ._[[:Վիքտոր_Համբարձումեան|Վ.&nbsp;Համբարձումյան]],_[[:Կոստանդին_Խուդաւերդեան|Կ.&nbsp;Խուդավերդյան]]_—_[[:d:Q124405912|Հայկական_հանրագիտարան_հրատարակչություն]],_2000.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718"></a></div>-1] 1 2 3 4 5 6 7 Հայկական սովետական հանրագիտարան / խմբ. Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2000.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718'></a>

[2] Զտութիւն հայկաբանութեան կամ քերականութիւն հայկական, Հռոմ, 1674։

[3] «Համառօտութիւն ճարտասանականի արհեստի, Մարսիլիայ, 1674։»։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2021 թ․ հունվարի 20-ին։ արտագրուած է՝ 2014 թ․ նոյեմբերի 12

[4] rmprelacy (2022-11-24)։ «ՅՈՎՀԱՆՆԷՍ ՀՈԼՈՎ (մահ՝ 24 Նոյեմբեր, 1691)»։ Armenian Prelacy (en-US)։ արտագրուած է՝ 2025-09-03

[1]

[2]

[3]

[4]