Մովսէս Տինանեան

Jump to navigation Jump to search
Picto infobox med.png
Մովսէս Տինանեան
Ծնած է 1858
Ծննդավայր Ռոտոսթօ, Թուրքիա,
Մահացած է 1935
Մահուան վայր Իսթանպուլ, Թուրքիա
Ազգութիւն Հայ
Մասնագիտութիւն բժիշկ
Կոչում Հաիւրապետ
Զաւակներ Բարսեղ Տինանեան

Մովսէս Տինանեան (1858, Ռոտոսթօ, Թուրքիա-1935, Կ. Պոլիս), հայ բժիշկ։

Կենսագրութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծնած է 1858 թուականին Թուրքիոյ եւրոպական մասի՝ Ռոտոսթօ քաղաքը։ Բժիշկ Բարսեղ Տինանեանի հայրն է։ Աւարտած է Կ. Պոլսոյ Գաղատիա թաղամասի Կեդրոնական վարժարանը եւ եղած անոր առաջին շրջանաւարտներէն մէկը։ 1881 թուականին աւարտած է Կ. Պոլսոյ Օսմանեան կայսերական բժշկական վարժարանը։ Երկար տարիներ ազատ գործնական բժիշկ աշխատած է իր ծննդավայրին մէջ։ Եղած է վիրաբոյժ, ներքին հիւանդութիւններու մասնագէտ եւ մանկաբարձ։ Եղած է Ռոտոսթոյի քաղաքապետական բժիշկը։ Յետագային Կ. Պոլսոյ մէջ որպէս բժիշկ աշխատած է։

1915 թուականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ իբրեւ զինուորական բժիշկ ծառայած՝ հարիւրապետի / հրամանատարի աստիճանով։ 1915 թուականի Ապրիլ 11-13-ը ձերբակալուած է, բանտարկուած ու աքսորուած է Չանղըրը։ 1915 թուականի Օգոստոսին, հրաշքով, զինք ազատելու եւ Կ. Պոլիս վերադարձնելու հրաման ստացուած է։ Իր խնամքին ու բուժման տակ եղած՝ չէթէճի արապաճի Իսմայիլի աղջկայ բուժումը չէ շարունակած եւ ձգած է բժիշկ Ռուբէն Սեւակին, յոյս ունենալով, որ չէթէճին, ի նշան երախտագիտութեան, բարեացակամ վերաբերմունք կ՛ունենայ անոր նկատմամբ։

Մահացած է 1935 թուականին Կ. Պոլսոյ մէջ՝ 77 տարեկան հասակին։ Որդին՝ Բարսեղ Տինանեան (1887-1965) եւ թոռը՝ Ժիրայր Տինանեան եւս բժիշկ եղած են։

Գրականութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ։ Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (1688-1940), Սթանպուլ, 1940։
  • Կարոյեան Գասպար, Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատգամները), Պոսթըն, 1957։
  • Շիկահեր Վարդ, Կիսադարեան պատմութիւն թրքահայ բժշկութեան, 19231975, Սթանպուլ, 1975։
  • Յարման Արսէն, Հայերը Օսմանեան առողջապահութեան ծառայութեան մէջ եւ պատմութիւն սուրբ Փրկիչ հայոց հիւանդանոցի (թուրքերէն), Սթամպուլ, 2001։

Աղբիւր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Հարություն Մինասյան, Օսմանյան կայսրությունում և Թուրքիայի Հանրապետությունում բռնաճնշումների և ցեղասպանության ենթարկված հայ բժիշկներ, Երեւան։