Միջազգային յարաբերութիւններ
Միջազգային յարաբերութիւններ (ՄՅ, նաեւ միջազգային ուսումնասիրութիւններ, միջազգային քաղաքականութիւն,[1] կամ միջազգային գործեր)[2] ակադեմական առարկայ մըն է։[3] Աւելի ընդարձակ իմաստով, ՄՅ-ի ուսումնասիրութիւնը, բազմակողմ յարաբերութիւններու վրայ ի յաւելումն, կը վերաբերի բոլոր գործունէութիւններուն պետութիւններու միջեւ, ինչպէս պատերազմ, դիւանագիտութիւն, առեւտուր եւ արտաքին քաղաքականութիւն, ինչպէս նաեւ յարաբերութիւններուն այլ միջազգային դերակատարներու հետ եւ անոնց միջեւ, ինչպիսիք են միջկառավարական կազմակերպութիւններ (ՄԿԿ), միջազգային ոչ-կառավարական կազմակերպութիւններ (ՄՈԿԿ), միջազգային իրաւական մարմիններ եւ բազմազգային ընկերութիւններ։[4][5]
Եզրութաբանութիւն[6]
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Կախեալ ակադեմական հաստատութենէն՝ միջազգային յարաբերութիւնները կամ միջազգային հարցերը կա՛մ քաղաքագիտութեան ենթագիտակարգ մըն են, կա՛մ աւելի լայն բազմագիտակարգային (multidisciplinary) բնագաւառ մը, որ կը ներառէ համաշխարհային քաղաքականութիւնը, իրաւունքը, տնտեսագիտութիւնը կամ համաշխարհային պատմութիւնը։ Իբրեւ քաղաքագիտութեան ենթագիտակարգ՝ միջազգային յարաբերութիւններու (ՄՅ) ուսումնասիրութիւնները կը կեդրոնանան պետութիւններու միջեւ քաղաքական, դիւանագիտական եւ անվտանգային յարաբերութիւններուն վրայ, ինչպէս նաեւ արդի միջազգային յարաբերութիւններուն վրայ՝ համաշխարհային պատմութեան համապատկերին մէջ։ Շատ մը ակադեմական հաստատութիւններու մէջ, ՄՅ-ի ուսումնասիրութիւնները այսպիսով զետեղուած են քաղաքականութեան կամ հասարակական գիտութիւններու բաժանմունքներուն մէջ։ Ասիկա է պարագան, օրինակ, Սկանտինաւիոյ մէջ, ուր միջազգային յարաբերութիւնները յաճախ կը կոչուին «միջազգային քաղաքականութիւն» (IP)։
Այն հաստատութիւններուն մէջ, ուր «միջազգային յարաբերութիւնները» կը վերաբերին համաշխարհային քաղաքականութեան, իրաւունքի, տնտեսագիտութեան եւ պատմութեան աւելի լայն բազմագիտակարգային բնագաւառին, նիւթը կրնայ ուսումնասիրուիլ տարբեր բաժանմունքներու միջոցաւ կամ ունենալ իր սեփական բաժանմունքը, ինչպէս է պարագան, օրինակ, Լոնտոնի Տնտեսագիտութեան դպրոցին (LSE) մէջ։ Բազմագիտակարգային միջազգային յարաբերութիւններու պաքալորիայի աստիճանը կրնայ առաջնորդել դէպի աւելի մասնագիտացուած մագիստրոսական աստիճանի՝ միջազգային քաղաքականութեան, տնտեսագիտութեան կամ միջազգային իրաւունքի մէջ։
«World Politics»-ի անդրանիկ համարին մէջ, Ֆրետերիք Ս. Տանը գրած է, որ ՄՅ-ն կը վերաբերի այն «յարաբերութիւններուն, որոնք տեղի կ'ունենան ազգային սահմաններէն անդին» եւ «համաշխարհային համակարգի մը մէջ ինքնավար քաղաքական խումբերու միջեւ»։ Տանը նշած է, որ ՄՅ-ն ունի իւրայատուկ տարրեր, որոնք զայն կը զատորոշեն այլ ենթաբնագաւառներէ․
Միջազգային քաղաքականութիւնը կը զբաղի ուժային այնպիսի յատուկ յարաբերութիւններով, որոնք գոյութիւն ունին գերակայ իշխանութիւն չունեցող համայնքի մը մէջ. միջազգային տնտեսագիտութիւնը կը զբաղի ազգային սահմաններէն անդին առեւտրային յարաբերութիւններով, որոնք կը բարդանան ինքնիշխան պետութիւններու անվերահսկելի գործողութիւններով. իսկ միջազգային իրաւունքը այն օրէնքն է, որ հիմնուած է անկախ ազգերու կամաւոր ընդունման վրայ։
«Միջազգային ուսումնասիրութիւններ» եւ «համաշխարհային ուսումնասիրութիւններ» (global studies) եզրոյթները ոմանց կողմէ գործածուած են ՄՅ-ի աւելի լայն բազմագիտակարգային բնագաւառը նշելու համար[7][8]։
Ծանօթագրութիւններ
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]- ↑ «International Politics»։ Political Science (en-US)։ արտագրուած է՝ 2023-06-18
- ↑ «International Relations»։ Department of Political Science (en-US)։ արտագրուած է՝ 2022-04-05
- ↑ «International relations | Definition, Theory, History, Examples, & Facts | Britannica»։ www.britannica.com (անգլերեն)։ 2024-07-24։ արտագրուած է՝ 2024-08-16
- ↑ «International Relations»
- ↑ «What is International Relations? | BISA»։ 3 February 2020
- ↑ (անգլերեն) International relations, 2026-04-08, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=International_relations&oldid=1347783765, վերցված է 2026-04-14
- ↑ About the Contributors, Amsterdam University Press, 2022-12-31, pp. 13–14, ISBN 978-94-006-0445-2, https://doi.org/10.1515/9789400604452-003, վերցված է 2026-04-14
- ↑ «Figure 4: Distribution of major Alonella clades (both original and sequences retrieved from NCBI GenBank).»։ doi.org։ արտագրուած է՝ 2026-04-14