Մեծ Արջ

Jump to navigation Jump to search

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Համաստեղութիւն

Մեծ Արջ (լատ.՝ Ursa Major, սեռականը՝ Ursae Majoris, հապաւումը՝ UMa)` հիւսիսային կիսակամարի համաստեղութիւն է, որ հիւսիսային կիսագնդին կ'երեւի ամբողջ տարին։ Ամէնալաւ տեսանելիութիւնն ապրիլին է։ Իր չափերով (1280 քառ.աստ.) երկինքին երրորդն է՝ Հիտրայէն եւ Կոյսէն ետք: Իր եօթ պայծառ աստղերով կը ստեղծէ շերեփին նմանող պատկեր։

Աստղեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Մերաքը (β UMa, Մեծ Արջի պեթա) եւ Տուպհէն (α UMa, Մեծ Արջի ալֆա) Մեծ Արջի ամէնապայծառ աստղերն են, կը գտնուեն «շերեփի» առջեւի մասին եւ անոնցով կարելի է գտնել Բեւեռային աստղը։ Բեւեռային աստղը կը գտնուի այդ երկու աստղերը միացնող գիծին վրայ՝ անոնց միջեւ եղած տարածքի հնգապատիկ հեռաւորութեան վրայ։ Շերեփի բոլոր աստղերն ունեն արաբերէն անուններ՝ վերը նշուած Մերաքը կը նշանակէ «գոտկատեղ», իսկ Տուպհէն՝ ուղղակի «արջ»։

Միւս նշանաւոր աստղերէն է Մեծ Արջի 47-ը (47 UMa), որը երեք մոլորակներով արեգականման աստղ է։ Մոլորակային համակարգերէն այս աստղի համակարգն առաւել նմանութիւն ունի Արեգակնային համակարգի հետ։ Կը գտնուէ Երկրէն 46 լոյս-տարի հեռաւորութեան վրայ։ Արտերկրային քաղաքակրթութիւններ որոնող ծրագիրով 2001 եւ 2003 թուականներուն դէպի Մեծ Արջի 47 աստղ Երկիր մոլորակի վրայ ապրողներուն ռատիօուղերձները ուղարկուած են։

Ասուպներու անձրեւ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Kappa Ursae Majorids-ը վերջերս յայտնագործուած ասուպային անձրեւ է, գագաթային է Նոյեմբեր 1-էն մինչեւ Նոյեմբեր 10-ը:[1]

Պատկերներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Եոհանես Հեւելիւսը Մեծ Արջը պատկերած է երկնակամարին դուրսէն
Վինսէնթ վան Կոկի (նեփալ.՝ Vincent van Gogh) «Աստղալից երկինք Ռոնին վերայ» (ֆր.՝ Nuit étoilée sur le Rhône) նկարը

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. Jenniskens Peter (September 2012)։ «Mapping Meteoroid Orbits: New Meteor Showers Discovered»։ Sky & Telescope: 23