Jump to content

Մարտիկ Մարթին

Մարտիկ Մարթին
Ծնած է 16 Սեպտեմբեր 1934(1934-09-16)[1]
Ծննդավայր Իրան[2]
Մահացած է 11 Սեպտեմբեր 2019(2019-09-11)[3][1] (84 տարեկանին)
Քաղաքացիութիւն  Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Մայրենի լեզու անգլերէն
Ուսումնավայր Թիշչ արուեստի դպրոց
Մասնագիտութիւն հեղինակ, դերասան և կինեմատոգրաֆ

Մարտիկ Մարթին (16 Սեպտեմբեր 1934(1934-09-16)[1], Իրան[2] - 11 Սեպտեմբեր 2019(2019-09-11)[3][1]), ամերիկահայ բեմագիր։

Վաղ տարիներ[4]

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Մարթին ծնած է Իրանի Ապատան քաղաքը՝ ազգութեամբ հայ ծնողներու՝ Վարդանի եւ Հրանուշ Մարթինի ընտանիքին մէջ, որոնք հոն գաղթած էին իբրեւ Հայոց ցեղասպանութենէն փրկուած գաղթականներ։ Անոնք աւելի ուշ տեղափոխուած են Պաղտատ (Իրաք)։ Թէեւ անոր ընտանիքը Իրաքի մէջ հարուստ էր, սակայն Մարթին, տակաւին 18 տարին չբոլորած, փախուստ տուած է երկրէն՝ զինուորական ծառայութենէն խուսափելու համար, եւ Նիւ Եորք հասած է բոլորովին սնանկ վիճակի մէջ։ Մարթին յաճախած է Նիւ Եորքի համալսարանը (NYU), ուր 1961-ին ծանօթացած է իր ուսանողակից Մարթին Սքորսեզիի հետ, որուն երեք ֆիլմերուն («Mean Streets», «New York, New York», «Raging Bull») բեմագրութիւններուն հեղինակը կամ համահեղինակն է։ 1968-ին ան ստացած է մագիստրոսի աստիճան՝ շարժանկարի սենարի (screenwriting) ճիւղին մէջ։

Ասպարէզ[5]

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Մարթին եւ Սքորսեզի մտերիմ ընկերներ դարձան եւ միասին աշխատեցան Սքորսեզիի վաղ շրջանի նախագիծերուն վրայ, ինչպէս են՝ It's Not Just You, Murray!-ն եւ կիսակենսագրական Season of the Witch-ը, որ ի վերջոյ դարձաւ Mean Streets (Չար փողոցներ)։ Ըստ Հոլիվուտի կենսագիր Փիթըր Պիսքինտի. «Երկու երիտասարդները նստած Մարթինի Plymouth Valiant մեքենային մէջ կը գրէին։ Ձմրան, ցուրտին ու ձիւնին տակ»։ Մարթին նաեւ Սքորսեզիի New York, New York (Իրլ Մաք Ռաուշի հետ) եւ Raging Bull (Փոլ Շրետըրի հետ) ֆիլմերու համասենարիստն է։

2012-ին Մարթին արժանացաւ «Փարաջանով-Վարդանով» հիմնարկի (Parajanov-Vartanov Institute) մեծարանքին՝ Mean Streets եւ Raging Bull նման ամերիկեան խորհրդանշական ֆիլմերու մէջ իր «գրիչի վարպետութեան համար»։

2014-ին Մարթին համահեղինակեց գերմանական The Cut (Սպին) դրամայի սենարը, որուն բեմադրիչ Ֆաթիհ Աքինը Վենետիկի 2014-ի շարժապատկերի փառատօնին արժանացաւ «Vittorio Veneto» ժիւրիի երիտասարդ անդամներու յատուկ գնահատանքին։

Մարթին նաեւ սենարի արուեստ դասաւանդած է Նիւ Եորքի համալսարանի (NYU) Tisch School of the Arts եւ Հարաւային Քալիֆորնիոյ համալսարանի (USC) School of Cinematic Arts դպրոցներուն մէջ։

Ան ընդգրկուած է Ամերիկայի գրողներու համքարութեան (Writers Guild of America) «101 մեծագոյն սենարներու» ցանկին մէջ (Raging Bull ֆիլմին համար)։

Անոր կեանքին նուիրուած «Mardik: Baghdad to Hollywood» ժապաւէնը («Մարտիկ. Պաղտատէն Հոլիվուտ») հրապարակուած էր 2008-ին:

Մարտիկ Մարթին նաեւ բեմագրութիւն դասաւանդած է Նիւ Եորքի եւ հարաւային Քալիֆորնիոյ համալսարաններուն մէջ[6]։

Անձնական կեանք [խմբագրել][7]

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ըստ Մարթինի, 1980-ականներուն եւ 90-ականներուն ան անցած է թմրեցուցիչներու կախուածութեան շրջաններէ, ինչ որ իրեն ձգած է զրկուիլ սենարիստի քանի մը գործերէ, ներառեալ՝ Carlito's Way ֆիլմը։

Մահ [խմբագրել]

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Մարթին մահացած է անյայտ պատճառներով՝ 11 Սեպտեմբեր 2019-ին։ Ան իր տան մէջ մահացած գտնուած է իր 85-ամեակէն հինգ օր առաջ։

Ֆիլմագրութիւն [խմբագրել][8]

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Գեղարուեստական ֆիլմեր [խմբագրել]

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
Տարի Վերնագիր Բեմադրիչ Նշումներ
1967 Who's That Knocking at My Door Մարթին Սքորսեզի Իբրեւ բեմադրիչի օգնական
1971 Revenge Is My Destiny Ճոզեֆ Ատլըր Համահեղինակ՝ Ատլըրի հետ
1973 Mean Streets Մարթին Սքորսեզի Համահեղինակ՝ Սքորսեզիի հետ
1977 New York, New York Մարթին Սքորսեզի Համահեղինակ՝ Իրլ Մաք Ռաուշի հետ
1977 Valentino Քեն Ռասըլ Համահեղինակ՝ Ռասըլի հետ
1978 The Last Waltz Մարթին Սքորսեզի
1980 Raging Bull Մարթին Սքորսեզի Համահեղինակ՝ Փոլ Շրետըրի հետ
2014 The Cut Ֆաթիհ Աքին Համահեղինակ՝ Աքինի հետ

Կարճ ֆիլմեր [խմբագրել]

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
Տարի Վերնագիր Բեմադրիչ Նշումներ
1964 It's Not Just You, Murray! Մարթին Սքորսեզի Նաեւ բեմադրիչի օգնական

Վաւերագրական ֆիլմեր [խմբագրել]

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
Տարի Վերնագիր Բեմադրիչ Նշումներ
1974 Italianamerican Մարթին Սքորսեզի Համահեղինակ՝ Լորենս Տ. Քոհենի հետ
1978 The Last Waltz Մարթին Սքորսեզի
1978 American Boy: A Profile of Steven Prince Մարթին Սքորսեզի Համահեղինակ՝ Ճուլիա Քամերոնի հետ
2008 Mardik: Baghdad to Hollywood Ռամի Քաթրիպ, Էվան Եորք

Մրցանակներ եւ անուանակարգեր [խմբագրել][9]

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
Տարի Հաստատութիւն Կարգ Աշխատանք Արդիւնք
1974 Writers Guild of America Լաւագոյն բնագիր սենար Mean Streets Առաջադրուած
1981 Golden Globe Awards Լաւագոյն սենար Raging Bull Առաջադրուած
2007 Arpa International Film Festival Կեանքի վաստակի մրցանակ — Յաղթած

Ծանօթագրութիւններ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
  1. 1 2 3 4 Mardik Martin, 'Raging Bull' and 'Mean Streets' Screenwriter, Dies at 84
  2. 1 2 Freebase տվյալների վերբեռնում — Կուկըլ.
  3. 1 2 Mardik Martin, Screenwriter of ‘Raging Bull,’ ‘Mean Streets,’ Dies at 82
  4. ↑ (անգլերեն) Mardik Martin, 2026-04-30, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mardik_Martin&oldid=1351904388, վերցված է 2026-05-08
  5. ↑ (անգլերեն) Mardik Martin, 2026-04-30, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mardik_Martin&oldid=1351904388, վերցված է 2026-05-08
  6. ↑ «Ոչ Եւս Է Հեղինակաւոր Բեմագրող Մարտիկ Մարթին»։ asbarez17.rssing.com։ արտագրուած է՝ 2026-05-06
  7. ↑ (անգլերեն) Mardik Martin, 2026-04-30, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mardik_Martin&oldid=1351904388, վերցված է 2026-05-08
  8. ↑ (անգլերեն) Mardik Martin, 2026-04-30, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mardik_Martin&oldid=1351904388, վերցված է 2026-05-08
  9. ↑ (անգլերեն) Mardik Martin, 2026-04-30, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mardik_Martin&oldid=1351904388, վերցված է 2026-05-08
Վերցուած է «https://hyw.wikipedia.org/w/index.php?title=Մարտիկ_Մարթին&oldid=250823» էջէն