Մանուկ Մանուկեան (գիտնական)

Մանուկ Մանուկեան;
Ծնած է	1936 կամ 1935
Ծննդավայր	Երուսաղէմ, Բրիտանական կայսրութիւն
Մահացած է	7 Մայիս 2024
Քաղաքացիութիւն	Լիբանան և Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Ազգութիւն	Հայ
Ուսումնավայր	Օսթինի Թեքսասի Համալսարան, Հարավային Ֆլորիդայի համալսարան?, Հայկազեան Համալսարան և Սուրբ Գեորգի դպրոց?
Մասնագիտութիւն	ճարտարագէտ, թուաբանագէտ, ֆիզիքոս և համալսարանի դասախօս
Աշխատավայր	University of Texas System?, Հայկազեան Համալսարան և Հարավային Ֆլորիդայի համալսարան?
Կայքէջ	shell.cas.usf.edu/…(անգլերէն)

Մանուկ Մանուկեան (1936 կամ 1935^[1], Երուսաղէմ, Բրիտանական կայսրութիւն - 7 Մայիս 2024(2024-05-07)), հայ գիտնական։ Լիբանանի տիեզերական ծրագրի հիմնադիր^[5]։

Կենսագրական գիծեր

Ծնած է Երուսաղեէմ։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է տեղի Սուրբ Գէորգ դպրոցը։ 1960 թուականին ամուսնացած եւ մեկնած է Լիբանան Հայկազեան համալսարանի մէջ դասաւանդելու նպատակով։

Մանուկ Մանուկեան չորս ուսումնական տարեշրջան պաշտօնավարած է Հայկազեանի մէջ, նախ` երկու տարեշրջան, 1960-1961 եւ 1961-1962, ապա երկու տարի ընդհատումէ ետք, կրկին երկու տարեշրջան` 1964-1965 եւ 1965-1966:

1962-ի ամառէն 1964 ամառ Թեքսասի համալսարանին մէջ ուսումը շարունակած եւ մագիստրոսի վկայական ստացած է^[6]:

Գիտական Գործունէութիւն^[7]

1960 թ.՝ Հրթիռային Միութեան Հիմնումը։ 1960 թուականի Նոյեմբերին Մանուկեան հիմնեց Հայկազեան Հրթիռային Միութիւնը։ Ֆինանսական քիչ միջոցներով Մանուկեան իր 7 ուսանողներէն բաղկացած խումբով ստեղծեց եւ արձակեց հրթիռներ։
Լիբանանի Տիեզերական Միութիւն։ Յաջող փորձարկումներէն ետք միութիւնը ֆինանսական աջակցութիւն ստացաւ Լիբանանեան Կառավարութենէն եւ դարձաւ Լիբանանի Տիեզերական Միութիւն։ Անոնք կառուցեցին 12 հատ պինդ-վառելիքային հրթիռ եւ արձակեցին երկինք։
«Կեդար IV» Հրթիռը։ Հրթիռներէն մէկը այնքան հզօր էր, որ հասաւ ջերմոլորտ (thermosphere), ուր այժմ կը գտնուի Միջազգային Տիեզերական Կայանը։ «Կեդար IV» հրթիռը արձակուեցաւ Լիբանանի Անկախութեան Օրը՝ 1963 թուականի Նոյեմբեր 21-ին, Պէյրութէն հիւսիս գտնուող տարածքէն եւ բարձրացաւ մինչեւ 140 քմ։ Այդ իրադարձութիւնը ներկայացուած է լիբանանեան այդ ժամանակուան դրոշմանիշներուն վրայ։
Վերադարձ ԱՄՆ։ 1966 թուականին Մանուկեան վերադարձաւ ԱՄՆ։ Թեքսասի Համալսարանին մէջ ան արժանացաւ մագիստրոսի եւ դոքթորական կոչման եւ շարունակեց իր գիտական գործունէութիւնը Հարաւային Ֆլորիտայի Համալսարանին մէջ։
Ներկայ Դիրքը։ Ներկայիս ան այդ համալսարանի Մաթեմաթիքայի ամպիոնի փրոֆեսորն է։ Ան կը հանդիսանայ Համալսարանի Օդագնացութեան եւ Հրթիռներու Ինժեներական Ընկերութեան Միութեան խորհրդատուն, որ ներկայիս կը փորձէ հրթիռ արձակել Քարմանի գիծէն վեր։

Քաղաքական Եւ Հասարակական Դիրքորոշում

Հայոց Ցեղասպանութեան Ճանաչում։ Մ. Մանուկեան, ըլլալով Հայկական Սփիւռքի ներկայացուցիչ, ակտիւօրէն մասնակցած է Հայոց Ցեղասպանութեան ճանաչման գործընթացին։ Ան նաեւ հանդիսացած է «Ցեղասպանութեան Գործօնը. Մարդկային Ողբերգութիւն» անունով չորս-ժամեայ փաստավաւերագրական ֆիլմի համահեղինակ, որը ցուցադրուած է PBS հեռատեսիլով։
Խաղաղ Նպատակներ։ Մանուկեանի կարծիքով՝ հրթիռային ոլորտը ու գիտութիւնը պէտք է գործածուին բացառապէս խաղաղ նպատակներով։ Որպէս իր դիրքորոշման հետեւանք՝ ան հրաժարած է մասնակցիլ մի քանի հրաւէրներու եւ իր գիտելիքները գործածել ռազմական ոլորտին մէջ։

Ծանօթագրութիւններ

1 2 Գերմանիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23833686'></a>
↑ Mathematics Genealogy Project — 1997.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q829984'></a>
↑ https://www.usf.edu/arts-sciences/departments/mathematics-statistics/documents/faculty/manougian_cv.pdf
↑ https://www.usf.edu/provost/faculty-success/professional-development/awardees-emeritus.aspx
↑ «Lebanon’s forgotten space programme» (Անգլերէն)։ 14 Նոյեմբեր 2013
↑ «Հայ Մասնագէտները, Հրթիռները Եւ Անջրպետը, Զ. Հայկազեանի Հրթիռները»։ Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon) (en-US)։ 2021-08-03։ արտագրուած է՝ 2025-02-04
↑ (հայերեն) Մանուկ Մանուկյան (գիտնական), 2025-05-30, https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%84%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%AF_%D5%84%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%AF%D5%B5%D5%A1%D5%B6_(%D5%A3%D5%AB%D5%BF%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6)&oldid=10339149, վերցված է 2025-11-21

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q856638_citetype_Q1982918"_data-entity-id="Q23833686">Գերմանիայի_ազգային_գրադարանի_կատալոգ<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q23833686"></a></div>-1] 1 2 Գերմանիայի ազգային գրադարանի կատալոգ
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q23833686'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q7094076_citetype_Q33002955_citetype_Q114955954"_data-entity-id="Q829984">Mathematics_Genealogy_Project<span_class="wef_low_priority_links">_—_1997.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q829984"></a></div>-2] Mathematics Genealogy Project — 1997.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q829984'></a>

[[https://www.usf.edu/arts-sciences/departments/mathematics-statistics/documents/faculty/manougian_cv.pdf_https://www.usf.edu/arts-sciences/departments/mathematics-statistics/documents/faculty/manougian_cv.pdf]<span_class="wef_low_priority_links"></span><div_style="display:none"></div>-3] ttps://www.usf.edu/arts-sciences/departments/mathematics-statistics/documents/faculty/manougian_cv.pdf

[[https://www.usf.edu/provost/faculty-success/professional-development/awardees-emeritus.aspx_https://www.usf.edu/provost/faculty-success/professional-development/awardees-emeritus.aspx]<span_class="wef_low_priority_links"></span><div_style="display:none"></div>-4] ttps://www.usf.edu/provost/faculty-success/professional-development/awardees-emeritus.aspx

[5] «Lebanon’s forgotten space programme» (Անգլերէն)։ 14 Նոյեմբեր 2013

[6] «Հայ Մասնագէտները, Հրթիռները Եւ Անջրպետը, Զ. Հայկազեանի Հրթիռները»։ Aztag Daily - Ազդակ Օրաթերթ (Armenian Daily Newspaper based in Lebanon) (en-US)։ 2021-08-03։ արտագրուած է՝ 2025-02-04

[7] (հայերեն) Մանուկ Մանուկյան (գիտնական), 2025-05-30, https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=%D5%84%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%AF_%D5%84%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%AF%D5%B5%D5%A1%D5%B6_(%D5%A3%D5%AB%D5%BF%D5%B6%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6)&oldid=10339149, վերցված է 2025-11-21

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

Կենսագրական գիծեր

Գիտական Գործունէութիւն[7]

Քաղաքական Եւ Հասարակական Դիրքորոշում

Ծանօթագրութիւններ

Գիտական Գործունէութիւն^[7]