Ճուլիա Կիլարտ
| Ճուլիա Կիլարտ անգլերէն՝ Julia Gillard | |
|---|---|
|
| |
| Ծննդեան անուն | անգլերէն՝ Julia Eileen Gillard |
| Ծնած է | 29 Սեպտեմբեր 1961[1][2][3] (65 տարեկան) |
| Ծննդավայր | Բարրի, Ուելս[4] |
| Քաղաքացիութիւն |
|
| Կրօնք | Աթէիզմ |
| Ուսումնավայր | Ադելաիդայի համալսարան?[4], Մելբուռնի իրավունքի դպրոց? և Unley High School? |
| Մասնագիտութիւն | քաղաքական գործիչ և փաստաբան |
| Աշխատավայր | Slater & Gordon? |
| Վարած պաշտօններ | Ավստրալիայի վարչապետ?, Ավստրալիայի փոխվարչապետ?, Դպրոցական կրթության, մանկության և երիտասարդության նախարար?, Զբաղվածության և աշխատանքայի տեղերի նախարար?, Սոցիալական ինտեգրումի նախարար?, Manager of Opposition Business in the House?, Commonwealth Chair-in-Office? և Ավստրալիական Ներկայացուցիչների պալատի անդամ? |
| Կուսակցութիւն | Ավստրալիական լեյբորիստական կուսակցություն? |
| Ծնողներ | հայր՝ John Oliver Gillard?[5] |
| Կայքէջ |
juliagillard |
|
Ստորագրութիւն | |
Ճուլիա Կիլարտ (անգլերէն՝ Julia Gillard, 29 Սեպտեմբեր 1961[1][2][3], Բարրի, Ուելս[4]), աւստրալիացի քաղաքական գործիչ։ Ան 2010-2013 թուականներուն[6] եղած է Աւստրալիոյ 27-րդ վարչապետը[7]։
Աւստրալիոյ պատմութեան մէջ առաջին եւ միակ կինն է, որ զբաղեցուցած է վարչապետի պաշտօնը։ Ան նաեւ առաջին չամուսնացած անձն է, որ զբաղեցուցած է այս պաշտօնը։
Կենսագրական գիծեր[8]
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Ծնած ըլլալով Պերի (Ուէյլզ), Կիլարտ 1966-ին իր ընտանիքին հետ գաղթած է Ատելէյտ (Հարաւային Աւստրալիա)։ Յաճախած է Միչըմ Տեմոնսթրէյշըն (Mitcham Demonstration) եւ Անլի (Unley High School) երկրորդական վարժարանները։ Ապա ուսումը շարունակած է Ատելէյտի համալսարանին մէջ, սակայն 1982-ին փոխանցուած է Մելպուռնի համալսարանը, ուրկէ շրջանաւարտ եղած է Իրաւաբանութեան (1986) եւ Արուեստից (1989) պսակաւոր արուեստից (Bachelor) աստիճաններով։ Այս շրջանին, 1983-1984 թուականներուն, եղած է Աւստրալիոյ Ուսանողական Միութեան նախագահը։ 1987-ին միացած է «Slater & Gordon» իրաւաբանական ընկերութեան՝ 1990-ին դառնալով գործընկեր եւ մասնագիտանալով աշխատանքային իրաւունքի ոլորտին մէջ։ 1996-ին նշանակուած է Վիքթորիայի ընդդիմադիր կուսակցութեան ղեկավար Ճոն Պրամպիի (John Brumby) աշխատակազմի ղեկավար։ Կիլարտ առաջին անգամ Պատգամաւորներու Պալատի անդամ ընտրուած է 1998-ի ընտրութիւններուն՝ Վիքթորիայի Լալոր ընտրատարածքէն։ 2001-ի ընտրութիւններէն քիչ ետք, մաս կազմած է «ստուերային կառավարութեան» (shadow cabinet)։ Դեկտեմբեր 2006-ին, Քեւին Ռատի (Kevin Rudd) հետ համատեղ յաջող ղեկավարման մրցապայքար մղելով Քիմ Պիզլիի դէմ, դարձած է ընդդիմութեան փոխղեկավար։ 2007-ի ընտրութիւններուն Լէյպըր (Labor) կուսակցութեան յաղթանակէն ետք, ստանձնած է փոխվարչապետի պաշտօնը, ինչպէս նաեւ Կրթութեան, Աշխատանքի եւ աշխատավայրի յարաբերութիւններու, եւ Սոցիալական ներառման նախարարի պաշտօնները։
24 Յունիս 2010-ին, երբ Ռատ կորսնցուց Լէյպըր կուսակցութեան ներքին աջակցութիւնը եւ հրաժարեցաւ, Կիլարտ առանց մրցակիցի ընտրուեցաւ իբրեւ անոր յաջորդը եւ ստանձնեց վարչապետի պաշտօնը։ Շաբաթներ ետք ան գլխաւորեց Լէյպըր կուսակցութիւնը 2010-ի ընտրութիւններուն, որոնց արդիւնքով 1940-էն ի վեր առաջին անգամ ըլլալով ձեւաւորուեցաւ «կախեալ խորհրդարան»։ Կիլարտ կրցաւ փոքրամասնական կառավարութիւն կազմել «Կանաչներու» եւ երեք անկախ պատգամաւորներու աջակցութեամբ։ Իր պաշտօնավարութեան ընթացքին, Կիլարտի կառավարութիւնը ներդրաւ Հաշմանդամութեան Ապահովագրութեան Ազգային Ծրագիրը (NDIS), Կոնսքիի ֆինանսաւորման ծրագիրը, վերահսկեց Ազգային Լայնաշերտ Ցանցի (NBN) նախնական տարածումը, եւ որդեգրեց ածխածնային գիներու վիճահարոյց համակարգը։ Անոր վարչապետութիւնը յաճախ խաթարուեցաւ կուսակցական անկայունութեամբ եւ բազմաթիւ գայթակղութիւններով, ներառեալ «AWU»-ի եւ Առողջապահական Ծառայութիւններու Միութեան ծախսերու հետ կապուած հարցերը։ Կիլարտի եւ Ռատի միջեւ ծայր առաւ երկարատեւ քաղաքական մրցակցութիւն մը, որուն հետեւանքով Յունիս 2013-ի կուսակցական ընտրութեան ընթացքին Կիլարտ կորսնցուց կուսակցութեան ղեկավարութիւնը՝ զայն վերադարձնելով Ռատին։ Անոր հրաժարականը իբրեւ վարչապետ ուժի մէջ մտաւ յաջորդ օրը, եւ ան հրաժարեցաւ քաղաքականութենէն։
Քաղաքականութենէ քաշուելէն ետք, Կիլարտ եղած է այցելու փրոֆեսէօր Ատելէյտի համալսարանին մէջ, աւագ հետազօտող՝ «Brookings Institution»-ի Համընդհանուր Կրթութեան Կեդրոնին մէջ, նախագահ՝ Կրթութեան Գլոպալ Գործընկերութեան (2014-էն ի վեր) եւ նախագահ՝ «Beyond Blue» կազմակերպութեան (2017-2023)։ 2014-ին հրատարակած է իր յուշագրութիւնը՝ «Իմ պատմութիւնս» (My Story)։ 2021-ին ստանձնած է «Wellcome Trust»-ի նախագահութիւնը՝ յաջորդելով Էլիզա Մաննինկհամ-Պուլէրին[9]։ Թէեւ Կիլարտ իբրեւ վարչապետ յաճախ ցած դիրքեր գրաւած է հանրային կարծիքի հարցումներուն մէջ, անոր պաշտօնավարութիւնը յետադարձ ակնարկով աւելի դրական գնահատականի արժանացած է[10]։ Քաղաքական մասնագէտները զինք յաճախ կը դասեն Աւստրալիոյ վարչապետներու միջինէն վեր դասակարգին մէջ[11]։
Քաղաքական դիրքորոշումներ[12]
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Քաղաքական փիլիսոփայութիւն
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Թէեւ անուանապէս Լէյպըր կուսակցութեան «Վիքթորիական ձախ» (Victorian Left) խմբակցութեան անդամ է, անոր վարչապետ ընտրուիլը տեղի ունեցաւ «Լէյպըր աջ» խմբակցութեան աջակցութեամբ, մինչ «Լէյպըր ձախ»-ը կը ծրագրէր քուէարկութեան պարագային աջակցիլ Րատին։ Ժաքլին Քենթի՝ Կիլարտի 2009-ի կենսագրութեան վերլուծութիւնները կը յուշեն, որ անոր անդամակցութիւնը ձախակողմեան խմբակցութեան «աւելի կազմակերպչական է, քան՝ գաղափարական»։ 2010 Յուլիսին, պատմաբան Րոս Ֆիցճերալտ (Ross Fitzgerald) ըսաւ, որ «առնուազն [2009-էն] ի վեր Կիլարտ փորձած է ինքզինք աւելի դիրքաւորել դէպի «Լէյպըր աջ»-ը»։
Քաղաքացիական ազատութիւններ եւ ժողովրդավարութիւն
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Կիլարտ կը պաշտպանէ Աւստրալիոյ հանրապետութիւն դառնալու գաղափարը եւ առաջարկած է, որ Եղիսաբէթ Բ. Թագուհիի գահակալութեան աւարտը «հաւանաբար յարմար պահը պիտի ըլլար անցումային փուլի համար»։ Սեպտեմբեր 2015-ին հանրապետական Մալքոլմ Թըրնպուլի վարչապետի պաշտօնին բարձրանալէն ետք, Կիլարտ, Րատի հետ միասին, Թուիթըրով (X) իրենց աջակցութիւնը յայտնեցին Աւստրալիական Հանրապետական Շարժման (Australian Republican Movement) ղեկավար Փիթըր ՖիցՍայմընզին եւ անոր՝ շարժման նոր անդամներ միանալու կոչին։
2010 Նոյեմբերին Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու դիւանագիտական գաղտնի հեռագիրներու հրապարակումէն ետք, Կիլարտ յայտարարեց. «Բացարձակապէս կը դատապարտեմ այս տեղեկութեան տեղադրումը «WikiLeaks» կայքին վրայ։ Ասիկա ծայրաստիճան անպատասխանատու եւ ապօրինի քայլ մըն է»։ Այն բանէն ետք, երբ Աւստրալիոյ Դաշնային Ոստիկանութեան հետաքննութիւնը չգտաւ, որ «WikiLeaks»-ը ոտնահարած է աւստրալիական որեւէ օրէնք՝ ԱՄՆ դիւանագիտական փաստաթուղթերը հրապարակելով, Կիլարտ պահեց իր տեսակէտը, թէ փաստաթուղթերու հրապարակումը «ծայրաստիճան անպատասխանատու» քայլ էր։
Ընկերային քաղաքականութիւն
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]2005-ին Կիլարտ իր աջակցութիւնը յայտնեց օրինական վիժումին (abortion)՝ ըսելով, որ «առանց դրամի կիները պիտի զրկուին այդ ընտրութենէն կամ պիտի ինկնան անօրինական վիժեցնողներու ձեռքը», եւ աւելցուց, որ ինք կը հասկնայ վիժումներու վերաբերեալ «բարոյական տարբեր դիրքորոշումները»։ Չծրագրուած յղութեան եւ խորհրդատուութեան առնչութեամբ, Կիլարտ այն տեսակէտը ունի, որ կիները պէտք է խորհրդատուութիւն ստանան իրենց ընտրած անձին կողմէ, փոխանակ միայն իրենց ընդհանուր բժիշկներու (GP) կողմէ ուղղորդուած մասնագէտներու դիմելու։ Օգոստոս 2012-ին, Կիլարտ վերահաստատեց իր դիրքորոշումը ի նպաստ վիժումի՝ յայտարարելով. «Կիները պէտք է ունենան առողջապահութեան իրաւունք, եւ կիները պէտք է ունենան ընտրելու իրաւունք»։
Ի պատասխան «Australia 21» ուղեղային կեդրոնի (think-tank) 2012-ի տեղեկագիրին, որ կը յանձնարարէր Աւստրալիոյ մէջ ապօրինի թմրանիւթերու օրէնքներու մեղմացումը, Կիլարտ մերժեց տեղեկագիրը եւ պնդեց, որ «թմրանիւթերը մարդիկ կը սպաննեն, ընտանիքներ կը քայքայեն, կեանքեր կը կործանեն... Ես թմրանիւթերու մեր օրէնքներէն որեւէ մէկուն ապաքրէականացման (decriminalisation) ի նպաստ չեմ»։
Իւթանազիայի (euthanasia / քաղցրասպանութիւն) վերաբերեալ, Կիլարտ զգուշացուց, որ անիկա կրնայ «դուռ բանալ շահագործման եւ թերեւս անսրտութեան՝ կեանքի աւարտական փուլին մէջ գտնուող մարդոց հանդէպ», եւ թէ ինք համոզուած չէ, որ իւթանազիայի պաշտպաններու քաղաքականութիւնը կը պարունակէ «բաւարար երաշխիքներ»։
Կիլարտ, իբրեւ խորհրդարանի անդամ, 2011-ին քուէարկեց օրինագիծի մը դէմ, որ պիտի օրինականացնէր նոյնասեռական ամուսնութիւնը Աւստրալիոյ մէջ։ 2010-ին ան յայտարարեց, որ «Ամուսնութեան մասին օրէնքը պատշաճ է իր ներկայ ձեւով, այսինքն՝ ընդունելով, որ ամուսնութիւնը այր մարդու եւ կնոջ միջեւ է», եւ որ այր մարդու ու կնոջ միջեւ ամուսնութիւնը «յատուկ հանգամանք ունի»։ 2011 Դեկտեմբերին տեղի ունեցած Լէյպըր կուսակցութեան եռամեայ համագումարին, Կիլարտ յաջողութեամբ բանակցեցաւ նոյնասեռական ամուսնութեան շուրջ բարեփոխումի մը շուրջ, որպէսզի կուսակցութիւնը խորհրդարանին ներկայացնէ խղճի քուէարկութիւն՝ պատգամաւորական անհատական օրինագիծի (private member's bill) միջոցով, փոխանակ պարտադիր քուէարկութեան։ Երբ Լէյպըրի պատգամաւոր Սթիւըն Ճոնզ ներկայացուց անհատական օրինագիծը, անիկա մերժուեցաւ Ներկայացուցիչներու Պալատին մէջ 19 Սեպտեմբեր 2012-ին։ Սեպտեմբեր 2014-ին, Կիլարտ ըսաւ, որ «մարդկային պատմութեան ընթացքը հիմա այնպէս է, որ մենք պիտի տեսնենք նոյնասեռական ամուսնութիւնը հոս եւ, գիտէք, զարգացած աշխարհի մեծ մասին մէջ»։ Ան իր աջակցութիւնը յայտնեց նոյնասեռական ամուսնութեան Օգոստոս 2015-ին։
Ծանօթագրութիւններ
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]- 1 2 FemBio տվյալների շտեմարան
- 1 2 Brockhaus Enzyklopädie — F.A. Brockhaus, 1796.
- 1 2 Munzinger Personen
- 1 2 3 4 https://web.archive.org/web/20110624003839/http://www.pm.gov.au/your-pm
- ↑ Pas L. v. Genealogics — 2003.
- ↑ «Julia Gillard | Biography & Facts | Britannica»։ www.britannica.com (անգլերէն)։ 2026-07-23։ արտագրուած է՝ 2026-08-15
- ↑ «Julia Gillard»։ www.juliagillard.com.au (անգլերէն)։ արտագրուած է՝ 2026-08-15
- ↑ (անգլերեն) Julia Gillard, 2026-08-24, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Julia_Gillard&oldid=1371107515, վերցված է 2026-08-28
- ↑ "Julia Gillard appointed as next Chair of Wellcome | News". Wellcome. 14 May 2020. Retrieved 20 April 2021.
- ↑ Reece, Nicholas (25 October 2018). "How will history remember Julia Gillard?". The Sydney Morning Herald. Archived from the original on 27 October 2018. Retrieved 1 November 2018.
- ↑ Strangio, Paul (4 August 2021). "Who were Australia's best prime ministers? We asked the experts". Monash University. Archived from the original on 19 December 2021. Retrieved 8 August 2021.
- ↑ Մէջբերման սխալ՝ The opening
<ref>tag is malformed or has a bad name.