Jump to content

Ճորճ Քլէյն

Ճորճ Քլէյն
Ծնած է 15 Օգոստոս 1904(1904-08-15)
Ծննդավայր Համիլթըն, Օնթարիօ, Քանատա
Մահացած է 4 Նոյեմբեր 1992(1992-11-04) (88 տարեկանին)
Մահուան վայր Օթաուա, Քանատա
Քաղաքացիութիւն  Քանատա
Ուսումնավայր Թորոնթոյի Համալսարան
Մասնագիտութիւն գիւտարար

Ճորճ Քլէյն (անգլերէն՝ George Klein, 15 Օգոստոս 1904(1904-08-15), Համիլթըն, Օնթարիօ, Քանատա - 4 Նոյեմբեր 1992(1992-11-04), Օթաուա, Քանատա), Օնթարիօ նահանգի Համիլթըն քաղաքոը ծնած քանատացի գիւտարար։ Յաճախ անուանուած է 20-րդ դարու ամէնէն արդիւնաւէտ գիւտարարը։

Թէեւ ան երկրորդական վարժարանին մէջ դժուարութիւններ ունեցած է, աւարտած է Թորոնթոյի համալսարանի մեխանիկական ճարտարագիտութեան բաժինը։ Իր գիւտերու ցանկը կը ներառէ կարեւոր բացահայտումներ՝ շարժողական խնդիրներ ունեցողներու համար առաջին ելեկտրական աթոռասայլակները պատրաստելու ատեն, առաջին բազմագործօն սեղմակը, ZEEP միջուկային ռեակտորը, որ CANDU ռեակտորի նախահայրն էր, ձիւնի ծածկոյթը դասակարգելու միջազգային համակարգ մը, օդանաւի դահոյկներ, Weasel ինքնաշարժ-ամենագնացը, STEM ալեհաւաքը՝ տիեզերական ծրագրին համար, եւ Քանատարմը (Canadarm)։

Քլէյն քառասուն տարի աշխատած է իբրեւ մեխանիկական ճարտարագէտ՝ Օթթաուայի Քանատայի ազգային հետազօտութիւններու խորհուրդի լապորաթուարներուն մէջ։

1968 թուականին դարձած է Քանատայի շքանշանի ասպետ (1929–1969 թուականներ)[1]։ 1995 թուականին ներառուած է Քանատայի գիտութեան եւ ճարտարագիտութեան փառքի սրահին մէջ[2]։

Կենսագրական Սեղմ Տուեալներ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ճորճ Քլէյնի հայրը ոսկերիչ եւ ժամագործ էր։ Քլէյն փոքր տարիքէն յաճախ ժամանակ կ'անցընէր հօրը արհեստանոցին մէջ, ուրկէ ալ ստացած է մեխանիկական գործիքներու եւ ժամացոյցներու նուրբ ճարտարարուեստի հանդէպ իր սէրն ու գործնական հմտութիւնները։

Նշանաւոր Գիւտեր եւ Նպաստներ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
  • Բժշկական Մանրավիրաբուժական Սեղմիչ Ատրճանակ (Microsurgical Staple Gun): Վիրաբոյժի մը հետ համագործակցաբար ստեղծած է յատուկ գործիք մը, որ կը նպաստէր արեան մանր երակներու անվտանգ եւ արագ կարման՝ փրկելով բազմաթիւ կեանքեր։
  • STEM Ալեհաւաքի Ստեղծման Պատմութիւնը: Այս ծալուող եւ բացուող խողովակաձեւ ալեհաւաքի գաղափարը իր մօտ յղացած է 1951-ին նաւով ճամբորդած ատեն՝ ծխախոտի տուփի թուղթը մատներով փաթթելու ընթացքին։ STEM ալեհաւաքները հետագայsource-ին կիրարկուեցան NASA-ի Mercury, Gemini եւ Apollo տիեզերական ծրագիրներուն մէջ։
  • Առաջին Հողմահերձ Ուղիները (Wind Tunnels): 1930-ական թուականներուն նախագծած է Քանատայի Ազգային Հետազօտութիւններու Խորհուրդի (NRC) առաջին հողմահերձ ուղիները, որոնք էական դեր խաղցան Քանատայի ավիացիոն ճարտարարուեստի զարգացման մէջ։
  • Ռազմական Նպաստներ Երկրորդ Դամաշխարհային Պատերազմին: Ստեղծած է հրանօթներու նշանառութեան յատուկ համակարգեր, սուզանաւերու դէմ կիրարկուող զէնքերու կայունացուցիչներ եւ ռազմական ինքնաշարժներու յատուկ մեխանիզմներ։

Վաստակ եւ Ճանաչում

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
  • Գիտական շրջանակներուն մէջ Քլէյն հանրածանօթ է իբրեւ 20-րդ դարու Քանատայի ամէնաշատ գիւտեր կատարած ճարտարագէտը։
  • Թէեւ ան թոշակի անցած էր, 72 տարեկանին զինք հրաւիրեցին իբրեւ գլխաւոր խորհրդատու՝ մասնակցելու NASA-ի տիեզերանաւերուն վրայ տեղադրուող Canadarm ռոպոթային բազուկի ատամնանիւային համակարգերու նախագծման։
  • 1968-ին ստացած է Բրիտանական Կայսրութեան Շքանշան (OBE), ինչպէս նաեւ պատուաւոր դոկտորի տիտղոսներ Waterloo Lutheran (1968) եւ Carleton (1988) համալսարաններէն։
  1. The Canadian Encyclopedia: George Klein (Հրատարակուած՝ National Research Council of Canada-ի եւ Քանատայի գիտական պատմութեան տուեալներով)։
  2. Bourgeois-Doyle, Richard I. (2004): George J. Klein: The Great Inventor, Ottawa: NRC Research Press (Պաշտօնական կենսագրական գիրքը՝ հրատարակուած Քանատայի Ազգային Հետազօտութիւններու Խորհուրդին կողմէ)։
  3. National Research Council Canada (NRC) Archives: History of Canadian Innovations and George Klein's Wheelchair & STEM Antenna։
  4. Canada Science and Technology Museum: Canadian Science and Engineering Hall of Fame: George J. Klein։

Ծանօթագրութիւններ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
  1. ↑ Bourgeois-Doyle 2004, p. 232.
  2. ↑ The Canadian Science and Engineering Hall of Fame: George J. Klein Archived 2010-12-27 at the Wayback Machine., Canada Science and Technology Museum.