Jump to content

Ճոան Պաէզ

Ճոան Պաէզ
Joan Baez
Ծննդեան անուն անգլերէն՝ Joan Chandos Baez[1]
Ծնած է 9 Յունուար 1941(1941-01-09)[2][3][1][…] (85 տարեկան)
Ծննդավայր Սթէյթըն կղզի, Նիւ Եորք, Նիւ Եորք, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ[1]
Քաղաքացիութիւն  Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ[1]
Ուսումնավայր Պոսթընի համալսարան[1], Redlands Երկրորդական դպրոց և Palo Alto Երկրորդական Դպրոց
Տեսակ ժողովրդական երաժշտութիւն[1], country music[1], գեղօն[1], Afro-Cuban jazz[4] և Ժամանակակից ժողովրդական երաժշտութիւն
Մասնագիտութիւն Հեղինակ ու կատարող, երգչուհի, երգահան, կիթառահար, երաժիշտ, պարող, խաղաղապահ, ակտիվիստ, երաժշտական պրոդյուսեր և ստուդիական երաժիշտ
Անդամութիւն Արուեստներու եւ գիտութիւններու ամերիկեան կաճառ
Ամուսին Տէյվիտ Հարիս
Ծնողներ հայր՝ Ալպերթ Պաէզ[1], մայր՝ Ճոան Պաէզ
Երեխաներ Կապրիէլ Հարիս
Կայքէջ joanbaez.com​(անգլերէն)

Ճոան Չանտոս Պաէզ (անգլ․՝ Joan Chandos Báez, 9 Յունուար 1941 - ...)․ ամերիկացի ժողովրդական երգչուհի եւ երգահան։ 1959-էն, երբ սկսաւ իր ասպարէզը մինչեւ այսօր աւելի քան երեսուն ձայնագրութիւններ կատարած է, որոնց մէջ երգած է թէ՛ իր սեփական եւ թէ՛ ուրիշ ստեղծագործներու երգեր։ Իր երգերուն խօսքերը գլխաւորաբար անգլերէն եւ սպաներէն լեզուներով են, սակայն ուրիշ լեզուներով երգեր ալ կատարած է։

Ան յատկապէս ծանօթ է իր գործօն մասնակցութեամբ հակապատերազմական շարժումին (Վիեթնամի պատերազմի ընթացքին ձերբակալուեցաւ եւ բանտարկուեցաւ Զինուժի Հաւաքագրման Կեդրոնին մէջ Armed Forces Induction Center բողոքին մասնակցելուն համար), ինչպէս նաեւ ցեղային խտրականութիւններու հոսանքին բերած աջակցութեան: Իր երգերէն շատերը կը խօսին պատերազմին, ընկերային եւ բնապահպանման հարցերու մասին:

Կենսագրական գիծեր

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Առաջին տարիներ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Պաէզ ծնած է 9 Յունուար 1941-ին, Սթէյթըն Այլընտ, Նիու Եորք։ Երաժշտութեան հետ իր հետաքրքրութիւնը սկսած է մանուկ հասակէն, յատկապէս երբ հօրը բարեկամը իրեն նուիրած է ուքուլէլէ մը։ 1957-ին գնած է իր առաջին ձայնային կիթառը։

Ան, կը սկսի երգել շրջանի զանազան սրճարաններու մէջ։ Ետքը կը ծանօթանայ Պոպ Կիպսընի (Bob Gibson) հետ, որ 1959-ին զինք կը հրաւիրէ իրեն հետ երգելու Նիուբորթի Ժողովրդական Երաժշտութեան Փառատօնին Newport Folk Festival։ Իր այդ ելոյթը իր ասպարէզի սկիզբը կը հանդիսանայ եւ Պաէզ պայմանագիր մը կը ստորագրէ Վանկարտ Ձայնագրութեանց հետ Vanguard Records։

1960 - 1969

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1960-ին կը ձայնագրէ իր առաջին ձայնապնակը (Joan Baez)․ ժողովրդական երգերու եւ պլուզներու հաւաքածոյ մը։ Յաջորդ տարին լոյս կը տեսնէ Joan Baez, Vol. 2 ձայնասկաւառակը, 1962-ին՝ Joan Baez in Concert, Part 1, իսկ 1963-ին՝ Joan Baez in Concert, Part 2։ Ասոնք ալ հիմնականին մէջ ժողովրդական երգեր էին։

Քաղաքացիական Իրաւունքներու Երթը Ուաշինկթըն. Զուարճանք. Երգչուհի Ճոան Պայէզ: Մարիկներուն մօտ փակցուած նշանը կը գրէ. «Պիտի Յաղթենք». 08/28/1963

28 Օգոստոս 1963-ին, Պաէզ կը մասնակցի, ուրիշ արուեստագէտներու հետ միասին, Ուաշինկթընի Երթին կամ՝ Ուաշինկթընի Երթ աշխատանքի եւ Ազատութեան համար (The Great March on Washington կամ March on Washington for Jobs and Freedom), որուն ընթացքին Մարթին Լուտըր Քինկ իր ճառը կը սկսի «Երազ մը ունիմ» (I have a dream) պատմական արտայայտութեամբ։ Հոն Պաէզ կ՛երգէ «Oh Freedom» եւ «We Shall Overcome» երգերը (որ նաեւ կ՛երգէ Քալիֆորնիոյ Պըրքլի Համալսարանին մէջ Խօսքի Ազատութեան Շարժման (Free Speech Movement (1964–1965) ցոյցերուն ընթացքին) եւ Պոպ Տիլանի հետ միասին՝ «When the Ship Comes In» երգը, որուն հետ առաջին անգամ հանդիպած էր Նիու Եորքի Gerde's Folk City համերգասրահին մէջ 1961-ին:

Առաջիկայ տարիներուն, Պաէզ, մինակ կամ Տիլանին հետ զուգերգով, վերջինիս բազմաթիւ գործերը կ՛երգէ։ Ճոան Պաէզ եւ Պոպ Տիլան զոյգ էին մինչեւ մօտաւորապէս 1960-ական թուականներուն կէսերը։ Իրենց բաժանումէն ետք, անոնք կրկին կը համագործակցին «Rolling Thunder Revue»-ի մէջ, որ Տիլան կազմակերպած էր 1975-ի վերջերէն մինչեւ 1976-ի սկիզբները, ինչպէս նաեւ աւելի ուշ՝ 1984-ին։

ճոան Պաէզ եւ Պոպ Տիլան, Ուաշինկթընի Երթին, 28-8-1963

24 Մարտ 1965-ինը, Պաէզ կ՛երգէ, Մոնթկոմերիի արուարձաններէն Սէնթ Ճիւտի մէջ, Սելմայէն դէպի Ալապամայի Մոնթկոմերի քալող ցուցարարներուն համար։ Այս երեք երթերը կազմակերպուած էին «Southern Christian Leadership Conference»ի եւ Մարթին Լուտըր Քինկի ու «Student Nonviolent Coordinating Committee»ին կողմէ, 1965-ի Փետրուարին Ճիմի Լի Ճեքսընի սպանութենէն ետք Ալապամայի Մարիոն քաղաքին մէջ տեղի ունեցած խաղաղ բողոքի ցոյցի մը ընթացքին՝ ընդդէմ սեւամորթ ամերիկացիներուն ընտրական ցուցակներուն մէջ գրանցուելու հարցին տեղական իշխանութիւններուն կողմէ դրուած զանազան արգելքներուն։

1966-ին, Պաէզ, Սիզըր Չավէզին՝ հիմնադիրին «Ազգային Գիւղատնտեսական Աշխատաւորներու Միութեան» (National Farm Workers Association) եւ Քալիֆորնիոյ մէջ գիւղատնտեսական աշխատանք կատարող գաղթականներուն կողքին կը կենայ։ Անոնք կը պայքարէին աւելի լաւ վարձատրութեան եւ աշխատանքի ապահով պայմաններու համար։ Նոյն տարին կը սկսի Փիթըր Շիքքըլ յօրինողին հետ գործակցութիւնը «Նոէլ» ձայնասկաւառակով, որ կը շարունակուի յաջորդ երկու տարիներուն «Ճոան» (1967) եւ «Մկրտութիւն. Ճամբորդութիւն մեր Ժամանակներուն մէջէն» (1968) ձայնասկաւառակներով։

1968-ին, Պաէզ կը ճամբորդէ Նաշվիլ, Թենեսի, ուր մարաթոն ձայնագրութեան մը իրբեւ հետեւանք երկու ալպոմ կը ստեղծուին: Առաջինը՝ «Any Day Now» (1968), որ բացառապէս կը բաղկանայ Տիլանի երգերէ: Միւսը՝ քանթրի երաժշտութեամբ ներծծուած «David's Album» (1969)։

Օգոստոս 1969, Woodstock (Նիու Եորք)

Woodstock

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Օգոստոս 1969-ին Woodstock (Նիու Եորք) իր ներկայութիւնը, բարձրացուց իր միջազգային երաժշտական եւ քաղաքական դիրքը, յատկապէս Woodstock վաւերագրական ժապաւէնի (1970) յաջող արձակումէն ետք:

1970 - 1980

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Տասնմէկ տարի «Վանկարտ»ի հետ գործակցելէ ետք, Պաէզ 1971-ին կ՛որոշէ խզել կապերը ձայնագրման ընկերութեան հետ։

Պաէզ չորս տարուան համար կը գործակցի A&M Records ձայնագրման ընկերութեան հետ եւ վեց ալպոմ կը ձայնագրէ։ 1971-ին կը գրէ «Պանկլատէշի Պատմութիւնը» երգը։ Այս երգը հիմնուած էր 1971-ի Մարտ 25-ին Տաքայի Համալսարանի մէջ, Փաքիստանի բանակին կողմէ անզէն քնացած պենկալացի ուսանողներու դէմ իրագործուած դաժան արարքներուն վրայ։

Այդ տասնամեակին կը ձայանգրէ բազմաթիւ կտորներ, ինչպէս օրինակ՝ Rejoice in the Sun եւ Silent Running, Come from the Shadows, Where Are You Now, My Son?, Gracias a la Vida (1974), Cucurrucucú paloma, Diamonds & Rust (1975), Gulf Winds (1976), From Every Stage (1976), Blowin' Away (1977) եւ Honest Lullaby (1979)։

1980 - 2000

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1980-ին, Antioch համալսարանը եւ Rutgers համալսարանը Պաէզին կը շնորհեն Doctor of Humane Letters պատուոյ աստիճանը իր քաղաքական գործունէութեան եւ «իր երաժշտութեան համընդհանրութեան» համար։ 1983-ին, ան ելոյթ կ՛ունենայ Կրէմիի մրցանակաբաշխութեան, կատարելով Տիլընի հռչակաւոր «Blowin' in the Wind» երգը, որ առաջին անգամ կատարած էր քսան տարի առաջ։

Ճոան Պաէզ 1973-ին

Պաէզ նաեւ նշանակալի դեր կ՛ունենայ 1985-ի Ափրիկէի սովի օգնութեան Live Aid համերգին, բանալով Ա․Մ․Ն․ բաժինը (Ֆիլատելֆիա, Փենսիլվանիա)։ Ան շրջապտոյտներ կատարած է բազմաթիւ այլ նպատակներու համար, ներառեալ «Միջազգային ներում»ի 1986-ի A Conspiracy of Hope շրջապտոյտը եւ որպէս հիւր մասնակցած էանոնց յաջորդող Human Rights Now! շրջապտոյտին։ Ինչպէս նաեւ Համպուրկի փառատօնին՝ Մայիս 1984, ուր նաեւ մեկնաբանած է Սանթանային եւ Պոպ Տիլանին հետ։

1989-ի Մայիսին, Պաէզ ելոյթ կ՛ունենայ Չեխոսլովաքիոյ մէջ համայնավարական երաժշտական փառատօնի մը, որ կը կոչուէր «Պրատիսլավսքա լիրա»: Հոն կը հանդիպի ապագայ նախագահ Վացլաւ Հաւելին, որուն թոյլ կու տայ իր կիթառը տանիլ, որպէսզի խուսափի կառավարութեան գործակալներուն կողմէ ձերբակալուիլ:

1993-ին, «Refugees International»ի հրաւէրով եւ «Սորոս Հիմնադրամ»ին հովանաւորութեամբ, ան կը ճամբորդէ պատերազմէն աւերուած Եուկոսլաւիոյ նախկին Պոսնիա եւ Հերցեկովինա շրջանը, նպատակ ունենալով հանրային կարծիքի ուշադրութիւն հրաւիրել անոնց տառապանքին վրայ։ Ան առաջին մեծ արուեստագէտն էր, որ ներկայացում կ՛ունենայ Սարաեւոյի մէջ, Եուկոսլաւիոյ քաղաքացիական պատերազմի բռնկումէն ի վեր։ Հոկտեմբեր 1993-ին, Պաէզ առաջին մեծ արուեստագէտը կը դառնայ, որ մասնագիտական համերգային ներկայացում կ՛ունենայ Ալքաթրազ կղզիին մէջ (ԱՄՆ նախկին դաշնային բանտ, Սան Ֆրանսիսքօ, Գալիֆորնիա), ի նպաստ իր քրոջ՝ Միմիի «Bread and Roses» կազմակերպութեան։ Ան աւելի ուշ՝ 1996-ին, կը վերադառանյ մէկ այլ համերգի համար։

Կը շարունակէ ձայնագրել բազմաթիւ կտորներ, ինչպէս օրինակ՝ Live Europe 83 (1984), Recently (1987), Speaking of Dreams, (1989), Brothers in Arms (1991), Play Me Backwards (1992), Ring Them Bells (1995), Gone from Danger (1997)։

2000 - 2010

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
Պոպ Տիլան, Ճոան Բաէզ, Սանթանա, Մայիս 1984, Համպուրկ

Օգոստոս 2001-ին, Վանկարտ կը սկսի վերահրատարակել Պաէզի առաջին 13 ձայնասկաւառակները, որոնք ձայնագրած էր այդ պիտակին համար 1960-էն՝ 1971 միջեւ: Պաէզ կը շարունակէ ձայնագրել բազմաթիւ կտորներ, ինչպէս օրինակ՝ Dark Chords on a Big Guitar (2003), Bowery Songs (2005), Amazing Grace (2006), Pay Me My Money Down (2006), Sweet Sir Galahad (2006)։ Ինչպէս նաեւ կը ներկայանայ զանազան փառատօներու եւ կը մեկնաբանէ հանրածանօթ երգիչներու հետ, ինչպէս օրինակ՝ Ճեսի Ճաքսոն Աւագ, Պրուս Սբրիկսթինկ, Սթիւ Ուոնտըր, Ճոն Մելընքամբ, Տիքսի Չիքս։

8 Հոկտեմբեր 2006-ին, Պաէզ իբրեւ յատուկ անակնկալ հիւր, ներկայ կը գտնուի Փրակայի մէջ «Forum 2000» միջազգային համաժողովի բացման արարողութեան։ Անոր ելոյթը գաղտնի պահուած էր Չեխիոյ նախկին Նախագահ Հաւելէն մինչեւ այդ պահուն, երբ ան բեմ կը բարձրանայ։ Հաւել մեծ երկրպագու մըն էր թէ՛ Պաէզի եւ թէ՛ անոր գործերուն։ Պաէզի՝ Փրակ կատարած յաջորդ այցելութեան ընթացքին, Ապրիլ 2007-ին, երկուքը դարձեալ կը հանդիպին, երբ ան ելոյթ կ՛ունենայ Փրակայի «Lucerna Hall» սրահին մէջ, որ լեցուն էր հանդիսականներով. այս շէնքը կառուցուած էր Հաւելի մեծ-հօր կողմէ։ 2 Դեկտեմբեր 2006-ին ան կը հիւրընկալուի Օքլընտի Միջկրօնական Աւետարանչական Երգչախումբի Ս. Ծննդեան Ձեռնարկին (Օքլանտ, Քալիֆորնիա) Փարամաունդ Թատրոնին մէջ։ Անոր մասնակցութիւնը կը պարփակէ «Let Us Break Bread Together»-ի եւ «Amazing Grace»-ի տարբերակները։ Ան նաեւ կը միանայ երգչախումբին «O Holy Night»-ի աւարտական բաժնին։

Ճոան Պաէզ, 3 Հոկտեմբեր 2003-ին

Փետրուար 2007-ին, ան կը ստանայ Կրեմմի մրցանակը իր կեանքի նուաճումներուն համար։

Սեպտեմբեր 2008-ին կը հրապարակէ Day After Tomorrow ձայնասկաւառակը։ Ելոյթ կ՛ունենայ Glastonbury Festival 2008 (Յունիս 6) եւ Montreux Jazz Festival (Յուլիս 6, 2008), Newport Folk Festival (2 Օգոստոս 2009) փառատօներուն։

2010- 2020

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

4 Ապրիլ 2017-ին, Պաէզ իր դիմատետրի էջին կը հրապարակէ՝ 27 տարի ետք, իր նոր մէկ երգը՝ Nasty Man։ 7 Ապրիլ 2017-ին, Պաէզ կ՛ընդունուի Rock and Roll Hall of Fame։ 2 Մարտ 2018-ին կը հրապարակէ Whistle Down the Wind ձայնապնակը։ 30 Ապրիլ 2019-ին, ան Rolling Stone պարբերաթերթին կը յայտարարէ թէ իրեն դիմած էին որպէսզի Woodstock 50 փառատօնին ելոյթ ունենայ, բայց մերժած էր առաջարկը, պատճառաբանելով, որ «չափազանց բարդ էր միջամտելը» եւ իր «զգացումները» «ոչ» կ՛ըսէին։

2019-ի 28 Յուլիս-ին, Եւրոպայի մէջ շրջապտոյտէ մը ետք, Պաէզ իր վերջին համերգը կը կատարէ Մատրիտի Teatro Real-ի մէջ: Յունուար 2021-ին, կը յայտարարուի թէ Պաէզ պիտի ստանար 2020-ի «Քենետի Կեդրոնի Պատիւ»ը արարողութեան մը ընթացքին, որ յետաձգուած էր COVID-19 համաճարակին պատճառով: Ան պատուուեցաւ Տեպի Ալենի, Կարթ Պրուքսի, Միտորիի, եւ Տիք Վան Տայքի հետ միասին, Մայիս 2021ին:

Ընկերային եւ քաղաքական մասնակցութիւն

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Պաէզ հանրածանօթ է քաղաքացիական իրաւունքներու իր տարած պայքարին, հակապատերազմական շարժումին իր գործօն մասնակցութեամբ (Վիեթնամի պատերազմի ընթացքին ձերբակալուեցաւ եւ բանտարկուեցաւ Զինուժի Հաւաքագրման Կեդրոնին մէջ Armed Forces Induction Center բողոքին մասնակցելուն համար), ինչպէս նաեւ ցեղային խտրականութիւններու հոսանքին բերած աջակցութեան: Իր երգերէն շատերը կը խօսին պատերազմին եւ ընկերային հարցերու մասին:

[5] [6] [7] [8] [9] [10] [11] [12] [13] [14] [15] [16] [17] [18] [19] [20] [21] [22]

Ծանօթագրութիւններ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 https://www.biography.com/people/joan-baez-9195061
  2. ↑ filmportal.de — 2005.
  3. ↑ Discogs — 2000.
  4. ↑ Montreux Jazz Festival Database
  5. ↑ Պոպ Տիլան Կեդրոն․ Ճոան Պաէզ՝ ձայն մը հետը երգելու համար(անգլերէն)
  6. ↑ amazon․ Ճոան Պաէզ, ինքնակենսագրութիւն՝ երբ մօրս հանդիպիք, զայն հարցուցէք պարէ, Ապրիլ 30, 2024(անգլերէն)
  7. ↑ Ճոան Պաէզ, կենսագրական, Ruhlemann William (Մայիս 6, 2009) (անգլերէն)
  8. ↑ Ճոան Պաէզ՝ նուագել վաղուան համար․ Hansen, Liane (Սեպտեմբեր 7, 2008)(անգլերէն)
  9. ↑ The Daily Telegraph. Լոնտոն․ Ճոան Պաէզի հարցազրոյցը, 18-12-2017
  10. ↑ Chronology. JՃոան Պաէզ, 6-5-2015(անգլերէն)
  11. ↑ Ճոան Պաէզ․ հակա պատերազմի հասարակական գործիչ․ Davison, Phil (Ապրիլ 25, 2013)(անգլերէն)
  12. ↑ Ճոան Պաէզ կենսագրական 21-1-2021(անգլերէն)
  13. ↑ բջիջային գրադարան, John Gilliland. Show 19 - Blowin' in the Wind: Pop discovers folk music. John Gilliland, 18-11-2018(անգլերէն)
  14. ↑ Biography.com - Ճոան Պաէզ28-2-2017(անգլերէն)
  15. ↑ «All Music» Ճոան Պաէզ, ցուցակներ եւ մրցանակներ, 1-12-2011(անգլերէն)
  16. ↑ HuffPost Ճոան Պաէզ, նշնորհք Մարդ» նոր երգով մը կը ջղայնանայ «Ապագայ Բռնակալ» Տանըլտ Թրամփի վրայ Moran, Lee Ապրիլ 7, 2017(անգլերէն)
  17. ↑ Rolling Stone. Յունուար 13, 2012. We Shall Overcome' -Քաղաքացիական իրաւունքներու Շարժման Թեմայի Երգը(անգլերէն)
  18. ↑ BBC News. Հոկտեմբեր 16, 1967 1967. Ճոան Պաէզ կը ձերբակալուի Վիեթնամի դէմ բողոքի ցոյցի մը ընթացքին(անգլերէն)
  19. ↑ Թը Տորզ կը ստանան կեանքի ձեռքբերումի Կրէմմի մրցանակը։ Ճոան Պաէզն ու Թը Կրէյթֆուլ Տետ, նաեւպատուուած են, NME 11-2-2007(անգլերէն)
  20. ↑ [https://www.abc.net.au/news/2020-07-31/brian-nankervis-on-joan-baez-music/12506188 774 ABC Melbourne-Ճոան Պաէզի երաժշտութիւնը կը շարունակէ արձագանգել նոր ալեկոծութիւններու ժամանակաշրջանի մը մէջ, Brian Nankervis, 30-7-2020]
  21. ↑ Simon and Schuster Ճոան Պաէզ կենսագրական, 21 Յուլիս 2009, կենսագրութիւն-ինքնակենսագրութիւն՝ Եւ Ձայն Մը Երգելու Համար. Յուշագրութիւն(անգլերէն)
  22. ↑ 2021։ «Ժողովրդականը Բաւարար Չէ. Ժան Բաէզի Քաղաքական Ձայնը»։ Բարեփոխուած եւ Նորացուած Տպագրութիւն, Markus Jäger(անգլերէն)
Վերցուած է «https://hyw.wikipedia.org/w/index.php?title=Ճոան_Պաէզ&oldid=250541» էջէն