Jump to content

Ճիովաննի Պաթիսթա Թիէփոլօ

Ճիովաննի Պաթիսթա Թիէփոլօ
իտալ.՝ Giovanni Battista Tiepolo
Ծննդեան անուն իտալ.՝ Giovanni Battista Tiepolo
Ծնած է 5 Մարտ 1696(1696-03-05)[1][2][3][…]
Ծննդավայր Վենետիկ, Վենետիկի հանրապետութիւն[4][5][6]
Մահացած է 27 Մարտ 1770(1770-03-27)[1][2][3][…] (74 տարեկանին)
Մահուան վայր Մատրիտ, Սպանիա[4][5][6]
Քաղաքացիութիւն  Վենետիկի հանրապետութիւն
Ազդուած է Gregorio Lazzarini? և Giovanni Battista Piazzetta?
Երկեր/Գլխաւոր գործ Ceiling fresco in the staircase of the Würzburg Residence?
Տեսակ ֆրեսկո?, Կրօնական նկարչութիւն[7][6], այլաբանութիւն[6], Անիմալիստիկա?[6], Կենցաղային ոճ[6], Բնանկար[6], դիցաբանական գեղանկարչութիւն[6], capriccio?[6], դիմապատկեր[6] և ծաղրանկար?[6]
Մասնագիտութիւն fresco painter, նկարիչ-փորագրող, գծագրող, գեղանկարիչ, գծանկարիչ, տպագրիչ, օֆորտանկարիչ և տեսողական արուեստագէտ
Ամուսին Maria Cecilia Guardi?[8]
Ծնողներ հայր՝ Domenico Tiepolo?, մայր՝ Orsetta Tiepolo?
Երեխաներ Ջովաննի Դոմենիկո Տիեպոլո?[9] և Lorenzo Baldissera Tiepolo?[9]

Ճիովաննի Պաթիսթա Թիէփոլօ (իտալ.՝ Giovanni Battista Tiepolo, 5 Մարտ 1696(1696-03-05)[1][2][3][…], Վենետիկ, Վենետիկի հանրապետութիւն[4][5][6] - 27 Մարտ 1770(1770-03-27)[1][2][3][…], Մատրիտ, Սպանիա[4][5][6]), (ծանօթ նաեւ իբրեւ Ճամպաթիսթա Թիէփոլօ), Վենետիկի Հանրապետութենէն իտալացի նկարիչ եւ փորագրիչ էր, որ կը նկարէր Ռոքոքօ ոճով․ ան կը համարուի 18-րդ դարու վենետիկեան դպրոցի կարեւոր անդամներէն մէկը։ Ան բեղուն ստեղծագործող մըն էր եւ աշխատած է ոչ միայն Իտալիոյ, այլ նաեւ Գերմանիոյ ու Սպանիոյ մէջ։

Ճիովաննի Պապթիսթա Թիէփոլօ, Ճամպաթիսթա Փիթթոնիի, Քանալեթթոյի, Ճիովաննի Պապթիսթա Փիացցէթթայի, Ճուզեփփէ Մարիա Քրեսփիի եւ Ֆրանչեսքօ Կուարտիի հետ միասին, կը համարուի այդ շրջանի աւանդական «Հին Վարպետներէն» մէկը։

Իր ասպարէզի սկիզբէն իսկ յաջողութիւն արձանագրած ըլլալով՝ Մայքլ Լիվի զինք բնութագրած է իբրեւ «18-րդ դարու Եւրոպայի ամէնամեծ զարդարուն/որմնանկարչական նկարիչը, ինչպէս նաեւ անոր ամէնահմուտ արհեստաւորը»[10]։

Վաղ կեանքը (1696–1726)[11]

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծնած է Վենետիկ, Տոմենիքօ եւ Օրսէթթա Թիէփոլօներու վեց զաւակներէն ամէնափոքրն էր[12]։ Հայրը նաւային փոքր առեւտրական մըն էր[13], որ կը պատկանէր Թիէփոլօ հռչակաւոր ազնուական անունը կրող ընտանիքի մը՝ առանց սակայն ազնուական ծագում պահանջելու (յաւակնելու)։ Զաւակներէն ոմանք ազնուական կնքահայրեր ունեցան, իսկ Ճամպաթիսթան սկզբնապէս կոչուեցաւ իր կնքահօր՝ Ճիովաննի Պապթիսթա Տորիա անունով վենետիկցի ազնուականի մը անունով։ Ան մկրտուեցաւ 16 Ապրիլ 1696-ին, տեղական «Սան Փիէթրօ տի Քասթելլօ» եկեղեցւոյ մէջ (որ այն ատեն դեռ պաշտօնապէս Վենետիկի մայր եկեղեցին էր)։ Հայրը մահացաւ շուրջ տարի մը ետք՝ ձգելով մայրը, որ մեծցնէ կրտսեր զաւակները, հաւանաբար բաւական դժուար պայմաններու մէջ[12]։

1710-ին ան աշակերտեց Կրեկորիօ Լածարինիին՝ տարբեր ոճեր համադրող (էքլեքթիք) յաջողակ նկարիչի մը։ Այնուամենայնիւ, ան առնուազն նոյնքան ուժեղ ազդեցութիւն կրած է ժամանակակից այլ արուեստագէտներու գործերու ուսումնասիրութենէն, ինչպիսիք են Սեպասթիանօ Ռիչչին, Ճիովաննի Պապթիսթա Փիացցէթթան եւ Ֆետերիքօ Պենքովիչը[14], ինչպէս նաեւ իր վենետիկցի նախորդներէն՝ յատկապէս Թինթորէթթոյէն եւ Վերոնէզէն[15]։ 1732-ին հրատարակուած իր ուսուցիչին կենսագրութեան մէջ կը նշուի, թէ Թիէփոլօ «հեռացաւ [Լածարինիի] կանոնաւոր նկարչաոճէն եւ, ամբողջութեամբ ոգի ու հուր, որդեգրեց արագ եւ վճռական ոճ մը»։ Իր ամէնավաղ յայտնի գործերէն են առաքեալներու պատկերումները, որոնք նկարուած են որմնակամարներու (spandrels) վրայ՝ իբրեւ Վենետիկի «Սանթա Մարիա տէի Տերելիթթի» եկեղեցւոյ 1715–16 թուականներու զարդարանքի մէկ մասը[16]։ Մօտաւորապէս նոյն ատեն ան դարձաւ Տոժ (քաղաքագլուխ) Ճիովաննի Բ. Քորնարոյի նկարիչը եւ կը հսկէր անոր պալատին մէջ նկարներու տեղադրման, ինչպէս նաեւ ինքնին շատ գործեր նկարեց, որոնցմէ միայն երկու դիմանկար նոյնացուած են[17]։ Իր առաջին որմնանը (fresco) նկարեց 1716-ին՝ Թրեւիզոյի մօտակայ Պիատենէ գիւղի եկեղեցւոյ մը առաստաղին վրայ։ Հաւանաբար Լածարինիի արուեստանոցէն հեռացաւ 1717-ին՝ այն տարին, երբ ընդունուեցաւ նկարիչներու «Ֆրալիա» կամ ելեւմտական համքարութեան մէջ[15]։

Մօտաւորապէս 1719–20 թուականներուն, ան որմնանկարներու շարք մը նկարեց հարուստ եւ նորերս ազնուականացած հրատարակիչ Ճամպաթիսթա Պալիոնէի համար՝ Փատովայի մօտակայ Մասանցակօ գտնուող անոր ապարանքի սրահին մէջ։ Թիէփոլօ առաստաղին վրայ պատկերեց «Աւրորայի յաղթանակը», իսկ պատերուն վրայ՝ «Ֆայէթոնի առասպելը»՝ ստեղծելով հոսուն տարածական պատրանքի այնպիսի ոճ մը, որ պիտի դառնար կրկնուող թեմայ իր գործերուն մէջ[18]։

1722-ին ան Տասներկու արուեստագէտներէն մէկն էր, որոնց յանձնարարուած էր կտաւի վրայ նկարել առաքեալներէն մէկը՝ իբրեւ Վենետիկի «Սան Սթաէ» եկեղեցւոյ կեդրոնական նաւի զարդարման ծրագիրի մէկ մաս։ Ներգրաւուած միւս արուեստագէտներուն շարքին էին Ռիչչին, Փիացցէթթան եւ Փելլեկրինին[19]։

Ամուսնութիւն եւ Զաւակներ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1719 թուականին Թիէփոլօ ամուսնացաւ ազնուական օրիորդ Մարիա Չեչիլիա Կուարտիի հետ, որ վենետիկցի երկու ժամանակակից նկարիչներու՝ Ֆրանչեսքօ եւ Ճիովաննի Անթոնիօ Կուարտիներու քոյրն էր։ Թիէփոլօ եւ իր կինը ունեցան իննը զաւակ, որոնցմէ չորս դուստրեր եւ երեք որդիներ ապրեցան մինչեւ չափահասութեան տարիքը։ Անոր որդիներէն երկուքը՝ Ճիովաննի Տոմենիքօ եւ Լորենցօ, նկարեցին իրեն հետ իբրեւ օգնականներ, իսկ հետագային հասան որոշ անկախ ճանաչման, յատկապէս՝ Ճիովաննի Տոմենիքօ Թիէփոլօ։ Անոր զաւակները կերպարները կը նկարէին իրենց հօր յօրինուածքին նման ձեւաչափով, սակայն ուրոյն ոճերով, ներառեալ՝ կենցաղագրական ոճը։ Անոր երրորդ որդին դարձաւ քահանայ։ Ֆապիօ Քանալ, Ֆրանչեսքօ Լորենցի եւ Տոմենիքօ Փասքուինի եղած են անոր աշակերտներուն շարքին։

Վաղ Հասուն Շրջանի Գործերը (1726–1750)

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Որոշ խոշոր պատուէրներ ստացուեցան ազնւական Տոլֆին (Dolfin) ընտանիքին կողմէ։ Ֆրիուլիի Ուտինէ քաղաքի արքեպիսկոպոս Տիոնիզիօ Տոլֆին զինք վարձեց՝ զարդարելու Ուտինէի Մայր Տաճարի մատուռներէն մէկը, ապա իր արքեպիսկոպոսական պալատին մէջ («Arcivescovado») նկարելու այլ շարք մը, որ կը ներկայացնէր դրուագներ Ծննդոց Գիրքէն՝ Աբրահամի եւ անոր սերունդներու կեանքէն (աւարտած՝ 1726–1728)։ Հակառակ իրենց վսեմ նիւթին, անոնք պայծառ են գոյներով եւ թեթեւ՝ տրամադրութեամբ․ Մայքլ Լիվի պալատի նկարները կը նկարագրէ իբրեւ «շողշողուն պատկերասրահ մը՝ լի սրամտութեամբ եւ նրբագեղութեամբ»։ Թիէփոլօ գործածեց շատ աւելի զով (պաղ) երանգապնակ, քան նախկին վենետիկցի նկարիչները, որպէսզի ստեղծէ ցերեկային լոյսի համոզիչ ազդեցութիւն մը։ Վենետիկի մէջ անոր առաջին գլուխգործոցները տասը ահռելի կտաւներէ բաղկացած շարք մըն էին, որոնք նկարուեցան Վենետիկի Մեծ Ջրանցքի վրայ գտնուող «Քա' Տոլֆին» պալատի ընդունելութեան մեծ սրահը զարդարելու համար (մօտ․ 1726–1729)՝ պատկերելով ճակատամարտեր եւ յաղթանակներ հին Հռոմի պատմութենէն։

Այս վաղ գլուխգործոցները, որոնք նորարարական էին վենետիկեան որմնանկարչութեան մէջ իրենց լուսաւորութեամբ, անոր բերին բազմաթիւ պատուէրներ։ Ան կտաւներ նկարեց այնպիսի եկեղեցիներու համար, ինչպիսին է Վերոլանուովայի եկեղեցին (1735–1740), Քաննարեջոյի «Սքուոլա Կրանտէ տէյ Քարմինի»ի համար (1740–1747), առաստաղ մը՝ Միլանի Պալացցօ Արքինթոյի եւ Պալացցօ Տունեանիի համար (1731), Պերկամոյի Քոլլէոնի մատուռը (Colleoni Chapel, 1732–1733), առաստաղ մը՝ Վենետիկի Ճեզուաթի եկեղեցւոյ համար՝ պատկերելով «Սուրբ Դոմինիկոսը Վարդարանը հաստատելիս» (1737–1739), Պալացցօ Քլերիչի, Միլան (1740), զարդարանքներ՝ Վիլլա Քորտելլինա Մոլինի համար, առաստաղ մը՝ «Քիեզա տելի Սքալցի» եկեղեցւոյ համար (1743–1744, այժմ աւերուած), Վիլլա Քորտելլինա Մոլին, Մոնթեքիօ Մաջորէ (Montecchio Maggiore, 1743–1744), եւ Վենետիկի Պալացցօ Լապիայի պարասրահին համար (այժմ՝ պատկերասփիւռի սթուտիօ), որ կը ցուցադրէ «Քլէօփաթրայի պատմութիւնը» (1745–1750)։

Փորագրութիւններ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Թիէփոլօ հրատարակեց փորագրութիւններու երկու շարք՝ «Քափրիչչի» (Capricci, մօտ․ 1740–1742) եւ «Սքերցի տի ֆանթազիա» (Scherzi di fantasia, մօտ․ 1743–1757)։ Տասը «քափրիչչի»ները առաջին անգամ հրատարակուեցան Անթոն Մարիա Զանէթթիի կողմէ՝ ընդգրկուելով Փարմիճանինոյի գործերու փայտափորագրութիւններու հաւաքածոյին երրորդ հրատարակութեան մէջ։ Անոնք առանձնաբար չհրատարակուեցան մինչեւ 1785 թուականը։ Նիւթերը յաճախ տարօրինակ են ու երեւակայական, եւ այս գործերը շատ բան կը պարտին Սալվաթոր Ռոզայի եւ Ճիովաննի Պենետէթթօ Քասթիլիոնէի օրինակին։ 23 «Սքերցի»ները փորագրուեցան աւելի քան տասը տարուան ընթացքին եւ տարածուեցան մասնաւոր կերպով․ անոնք առեւտրական նպատակով հրատարակուեցան միայն Թիէփոլոյի մահէն ետք՝ իր որդւոյն՝ Ճանտոմենիքոյի կողմէ աւելցուած թիւերով եւ վերնագիրերով։ Նիւթերը կը ներառեն արեւելեան առեղծուածային կերպարներ, իսկ ուշ շրջանի որոշ տպագրութիւններու մէջ՝ ոգեհարցութեան տեսարաններ։

Վիւրցպուրկի Ռեզիտենց (1750–1753)

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1750 թուականին, Թիէփոլոյի հռչակը արդէն ամուր կերպով հաստատուած էր ամբողջ Եւրոպայի մէջ՝ իր բարեկամին՝ արուեստի վաճառական, քննադատ եւ հաւաքորդ Ֆրանչեսքօ Ալկարոթթիի օգնութեամբ։ Այդ տարի, Իշխան-Եպիսկոպոս Քարլ Ֆիլիփ ֆոն Կրայֆենքլաու ցու Ֆոլրաթսի խնդրանքով, ան ճամբորդեց դէպի Վիւրցպուրկ, ուր հասաւ 1750 Նոյեմբերին։ Ան այնտեղ մնաց երեք տարի, որոնց ընթացքին իրականացուց առաստաղի նկարչութիւնները Նոր Ռեզիտենց պալատին մէջ (աւարտած՝ 1744-ին)։ Ան որմնանկարեց «Կայսերական Սրահ»ը՝ իր որդիներուն՝ Ճանտոմենիքոյի եւ Լորենցոյի համագործակցութեամբ, ապա հրաւիրուեցաւ ներկայացնելու յօրինուածք մը Պալթազար Նոյմանի նախագծած հոյակապ մուտքի աստիճանասրահին համար։ Ասիկա 677 քառակուսի մեթր (7287 քառակուսի ոտնաչափ) տարածութեամբ ահռելի առաստաղի որմնանկար մըն է, որ աւարտեցաւ 1753 Նոյեմբերին։

Անոր «Մոլորակներու եւ Ցամաքամասերու Այլաբանութիւնը» կը պատկերէ Ապողոնը, որ կը սկսի իր օրական ընթացքին․ անոր շուրջի աստուածութիւնները կը խորհրդանշեն մոլորակները, իսկ այլաբանական կերպարները կը ներկայացնեն չորս ցամաքամասերը։ Այս որմնանկարին Եւրոպայի բաժնին մէջ ան ընդգրկեց քանի մը դիմանկարներ, ներառեալ ինքնադիմանկար մը, իր որդւոյն՝ Ճանտոմենիքոյի, իշխան-եպիսկոպոս ֆոն Կրայֆենքլաուի, նկարիչ Անթոնիօ Պոսսիի եւ ճարտարապետ Պալթազար Նոյմանի դիմանկարները։

Վերադարձ դէպի Վենետիկ եւ Վենեթօ (1753–1770)

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Թիէփոլօ Վենետիկ վերադարձաւ 1753 թուականին։ Ան այժմ մեծ պահանջարկ ունէր թէ՛ տեղական մակարդակով եւ թէ՛ արտասահման, ուր ընտրուեցաւ Փատուայի Ակադեմիայի նախագահ։ Ան շարունակեց իրականացնել թատերական ոճի որմնանկարներ եկեղեցիներու համար․ «Հաւատքի Յաղթանակը»՝ «Քիեզա տելլա Փիէթա» եկեղեցւոյ համար, վահանակային որմնանկարներ՝ «Քա' Ռեցցոնիքօ»ի համար (ուր այժմ կը պահուի նաեւ Պալացցօ Պարպարիկոյէն տեղափոխուած անոր առաստաղի որմնանկարը), եւ նկարներ՝ վենետիկեան գիւղական շրջաններու ազնւական ապարանքներու համար, ինչպիսիք են Վիչենցայի Վիլլա Վալմարանան եւ Սթրայի Վիլլա Փիզանիի համար պատրաստուած առաստաղի ճոխ փառաբանական որմնանկարը։

Պալացցօ Լապիայի մէջ գտնուող իր որոշ հռչակաւոր որմնանկարներուն մէջ ան պատկերեց երկու տեսարան Քլէօփաթրայի կեանքէն՝ «Անթոնիոսի եւ Քլէօփաթրայի Հանդիպումը» եւ «Քլէօփաթրայի Խնճոյքը», ինչպէս նաեւ առաստաղի կեդրոնական որմնանկարին մէջ՝ «Պելլերոֆոնի Յաղթանակը Ժամանակի Նկատմամբ»։ Այստեղ ան համագործակցեցաւ Ճիրոլամօ Մենկոցցի Քոլոննայի հետ։ Քոլոննայի հետ այս կապը, որ նաեւ օփերայի բեմադրութիւններու ձեւաւորող էր, կը ընդգծէ Թիէփոլոյի որմնանկարներուն մէջ յօրինուածքը իբրեւ բեմականացուած հնարք ներկայացնելու աճող միտումը։ «Խնճոյքը» որմնանկարին ճարտարապետական ոճը նոյնպէս կը յիշեցնէ Վերոնէզէի «Կանայի Հարսանիքը» գործը։ 1757 թուականին ան Թիենէ ընտանիքին համար նկարեց խորանի պատկեր մը, որ կը ներկայացնէր Սուրբ Կայէթանի փառաբանութիւնը․ անիկա կը գտնուի Քամիզանօ Վիչենթինոյի Ռամփացցօ գիւղակի եկեղեցւոյ մէջ։

Մատրիտ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1761 թուականին Սպանիոյ Շարլ Գ․ թագաւորը պատուիրեց Թիէփոլոյի ստեղծել առաստաղի որմնանկար մը՝ Մատրիտի Արքայական Պալատի գահասրահը զարդարելու համար։ Փառաբանական բնոյթ ունեցող նիւթը «Սպանիոյ Փառաբանութիւնը» է, որ ունի այլաբանական պատկերումներ՝ յիշեցնելով Սպանիոյ տիրապետութիւնը Ամերիկաներու մէջ եւ ամբողջ աշխարհի տարածքին։

Ան նաեւ նկարեց պալատի երկու այլ առաստաղներ եւ իրականացուց բազմաթիւ մասնաւոր պատուէրներ Սպանիոյ մէջ։ Սակայն ան տառապեցաւ Նորդասականութեան ծագող չեմպիոնին՝ Անթոն Ռաֆայէլ Մենկսի նախանձէն եւ դառն ընդդիմութենէն․ Մենկսի աջակիցին՝ Թագաւորի խոստովանահօր՝ Խոաքիմ տէ Էլեքթայի դրդումով, Արանխուէսի Սան Փասքուալ եկեղեցւոյ համար Թիէփոլոյի պատրաստած կտաւներու շարքը փոխարինուեցաւ իրենց նախասիրած արուեստագէտին գործերով[20]։

Մահ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Թիէփոլօ մահացաւ Մատրիտի մէջ, 27 Մարտ 1770-ին։ Ան թաղուած է Վենետիկի «Մատոննա տէլլ'Օրթօ» եկեղեցւոյ մէջ։

Անոր մահէն ետք, խիստ Նորդասականութեան վերելքը եւ յետ-յեղափոխական շրջանի բացարձակապետութեան անկումը պատճառ դարձան իր անուան հետ կապուած Ռոքոքօ ոճի դանդաղ անկման, սակայն չկրցան խաթարել անոր հռչակը։ 1772 թուականին, Թիէփոլոյի որդին բաւարար չափով յարգուած էր՝ դառնալու Ճիովաննի Բ․ Քորնարօ տոժին նկարիչը՝ ստանձնելով Վենետիկի Սան Փոլօ թաղամասին մէջ գտնուող Պալացցօ Մոչենիկոյի ձեւաւորման գործը։

Ժառանգութիւն[11]

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

1878-ին Մարք Թուէյն իր օրագրին մէջ գրած է․ «Թիէփոլոն իմ արուեստագէտս է»[21]։

Ռոպերթօ Քալասսոյի «Թիեփոլոյի վարդագոյնը» (իտալերէն՝ Il Rosa Tiepolo) գիրքը, որ իր անուանումը առած է Մարսել Փրուսթի կողմէ իր քանի մը կին կերպարները նկարագրելու համար գործածուած մակդիրէ մը, Թիեփոլոյի կեանքի մեկնաբանութիւնն է իբրեւ Ancien Régime-ի (Հին վարչակարգի) վերջին արուեստագէտը՝ ներկայացնելով անոր գործը իբրեւ «երջանկութեան վերջին շունչը Եւրոպայի մէջ»։ Անիկա կը պարունակէ Թիեփոլոյի առեղծուածային Capricci ( Քափրիչչի) եւ Scherzi (Սքերցի) գործերու մանրամասն վերլուծութիւնը[21]։

Ծանօթագրութիւններ

[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]
  1. 1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: open data platform — 2011.
  2. 1 2 3 4 Giovanni Battista Tiepolo
  3. 1 2 3 4 Benezit Dictionary of Artists — OUP, 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7
  4. 1 2 3 4 Тьеполо Джованни Баттиста // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. 1 2 3 4 Union List of Artist Names
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 RKDartists
  7. ↑ Pallucchini R. Encyclopædia Britannica
  8. ↑ http://www.wga.hu/frames-e.html?/bio/t/tiepolo/gianbatt/biograph.html
  9. 1 2 Union List of Artist Names — 2019.
  10. ↑ Levey 1980, p. 193.
  11. 1 2 (անգլերեն) Giovanni Battista Tiepolo, 2026-08-23, https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Giovanni_Battista_Tiepolo&oldid=1370777036, վերցված է 2026-09-01
  12. 1 2 Barcham, William L. "Tiepolo". Grove Art Online. Oxford Art Online, Oxford University Press. Retrieved 3 May 2014.
  13. ↑ "Tièpolo, Giambattista". Treccani (in Italian). Treccani. Retrieved 3 May 2014.
  14. ↑ "Tièpolo, Giambattista". Treccani (in Italian). Treccani. Retrieved 3 May 2014.
  15. 1 2 Giambattista Tiepolo 1698–1770 1996, p. 37.
  16. ↑ Giambattista Tiepolo 1698–1770 1996, p. 37–8.
  17. ↑ Giambattista Tiepolo 1698–1770 1996, p. 57.
  18. ↑ Giambattista Tiepolo 1698–1770 1996, p. 40–1.
  19. ↑ Giambattista Tiepolo 1698–1770 1996, p. 41.
  20. ↑ Wittkower 1993, p. 486.
  21. 1 2 Andersen, Wayne (25 June 2012). "Il Rosa Tiepolo: The Last Breath of Happiness in European Art". Toward New Paradigms. 17 (4): 517–523 – via Taylor & Francis Online.
Վերցուած է «https://hyw.wikipedia.org/w/index.php?title=Ճիովաննի_Պաթիսթա_Թիէփոլօ&oldid=255998» էջէն