Ճէյն Մենսֆիլտ

Ճէյն Մենսֆիլտ; անգլերէն՝ Jayne Mansfield
Ծնած է	19 Ապրիլ 1933[…]
Ծննդավայր	Բրին Մար, Մոնտգոմերի շրջան, Փենսիլվանիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Մահացած է	29 Յունիս 1967[…] (34 տարեկանին)
Մահուան վայր	Slidell, Սենտ Թամանի շրջան, Լուիզիանա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Քաղաքացիութիւն	Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Մայրենի լեզու	անգլերէն
Ուսումնավայր	Օսթինի Թեքսասի Համալսարան, Քալիֆորնիա Համալսարան (Լոս Անճելըս), Հարավային մեթոդիստական համալսարան? և Highland Park High School?
Տեսակ	country music
Մասնագիտութիւն	կինոդերասանուհի, Փլեյբոյի փլեյմեյթ, թատրոնի դերասանուհի, հեռուստատեսային դերասան, երգչուհի, նորաձեւութեան կերպար և դերասանուհի
Ամուսին	Միկի Հարգիթեյ? և Matt Cimber?
Ծնողներ	հայր՝ Herbert William Palmer?, մայր՝ Vera Jeffrey Palmer Peers?
Երեխաներ	Մարիշկա Հարգիթեյ?, Jayne Marie Mansfield? և Zoltan Hargitay?
Կայքէջ	jaynemansfield.com(անգլերէն)
	Ստորագրութիւն;

Ճէյն Մենսֆիլտ (անգլերէն՝ Jayne Mansfield, 19 Ապրիլ 1933(1933-04-19)^[1]^[2]^[3]^[…], Բրին Մար, Մոնտգոմերի շրջան, Փենսիլվանիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ - 29 Յունիս 1967(1967-06-29)^[1]^[2]^[3]^[…], Slidell, Սենտ Թամանի շրջան, Լուիզիանա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ), ամերիկացի դերասանուհի։

«Playboy»-ի «Փլէյմէյթ» (Playmate) եւ երգչուհի։ Մենսֆիլտ 1950-ականներու եւ 1960-ականներու սկիզբի սեքս-խորհրդանիշ (sex symbol) մըն էր, որ յայտնի էր հանրային ուշադրութիւն գրաւելու իր բազմաթիւ հնարքներով, փարթամ մարմնաձեւով եւ անձնական կեանքով։ Ան համբաւ շահեցաւ իբրեւ Հոլիվուտի «ամէնախելացի յիմար շիկահերը» (smartest dumb blonde)։

Մենսֆիլտ մարմնաւորեց հնարովի դերասանուհի Ռիթա Մարլոուն «Will Success Spoil Rock Hunter?» ներկայացման մէջ Պրոտուէյի (Broadway) վրայ 1955–1956 թուականներուն՝ այդ դերակատարման համար արժանանալով «Theatre World Award» մրցանակին, եւ նոյն դերը կրկնեց ժապաւէնի 1957 թուականի պաստառային տարբերակին մէջ։ Անոր միւս դերերը ժապաւէններու մէջ կը ներառեն «The Girl Can't Help It» (1956) երաժշտական կատակերգութիւնը, «The Wayward Bus» (1957) թատերգութիւնը, «Too Hot to Handle» (1960) նոր-սեւ ժապաւէնը (neo-noir) եւ «Promises! Promises!» (1963) սեքս-կատակերգութիւնը։ «Promises! Promises!» ժապաւէնով Մենսֆիլտ դարձաւ առաջին ամերիկացի դերասանուհին, որ հանդէս եկաւ մերկ տեսարանով գլխաւոր դերակատարութիւն ունեցող ժապաւէնի մը մէջ։ «The Girl Can't Help It» ժապաւէնին մէջ իր կատարումին համար ան արժանացաւ «Ոսկէ Գնդակ» (Golden Globe) մրցանակին՝ իբրեւ Նոր Աստղ։

Մենսֆիլտի ասպարէզային անունը եկած է իր առաջին ամուսինէն՝ հանրային կապերու (PR) մասնագէտ Փոլ Մենսֆիլտէն։ Ան ամուսնացած է երեք անգամ եւ ունեցած է հինգ զաւակ։ 29 Յունիս 1967-ին, ան մահացած է ինքնաշարժի արկածի հետեւանքով՝ 34 տարեկան հասակին։

Կենսագրական գիծեր

Վաղ կեանք

Ճէյն Մենսֆիլտ ծնած է իբրեւ Վերա Ճէյն Փալմըր՝ 19 Ապրիլ 1933-ին, Փենսիլվանիոյ Պրին Մաուր քաղաքի «Bryn Mawr» հիւանդանոցին մէջ. ան Հըրպըրթ Ուիլիըմ Փալմըրի եւ Վերա Ճեֆրի Փալմըրի միակ զաւակն էր։ 1958-ին, ան աւելի քան 90,000 տոլար ժառանգեց իր մօրենական մեծ հօրմէն՝ Թոմաս Հ. Փալմըրէն, եւ աւելի քան 36,000 տոլար՝ իր մօրենական մեծ մօրմէն՝ Պիաթրիս Մերի Փալմըրէն։

Մինչեւ վեց տարեկան հասակը, Փալմըր կ՚ապրէր Նիւ Ճըրզիի Ֆիլիփսպըրկ քաղաքին մէջ, ուր իր հայրը՝ Հըրպըրթը, փաստաբան էր եւ կ՚աշխատէր Նիւ Ճըրզիի ապագայ նահանգապետ Ռոպըրթ Պ. Մէյնըրի հետ։ 1936-ին, անոր հայրը մահացաւ սրտի կաթուածէ՝ ինքնաշարժ վարած պահուն. երեք տարեկան Փալմըր այդ միջոցին նոյնպէս ինքնաշարժին մէջ էր։

1939-ին, Փալմըրի այրիացած մայրը ամուսնացաւ վաճառքի ճարտարագէտ Հարի Լորընս Փիրզի հետ։ Ընտանիքը տեղափոխուեցաւ Տալաս՝ Թեքսաս։ Իբրեւ աղջնակ, Ճէյն յայտնի էր որպէս Վերա Ճէյն Փիրզ։ Մանուկ հասակին, Փալմըր կը փափաքէր Հոլիվուտի աստղ դառնալ՝ Շիրլի Թեմփըլի նման։ 12 տարեկանին ան պարահանդէսային պարի (ballroom dance) դասերու հետեւեցաւ։ Ան 1950-ին աւարտեց «Highland Park» երկրորդական վարժարանը։ Դպրոցական տարիներուն ան ջութակի, դաշնամուրի եւ ալտի (viola) դասեր կ՚առնէր, ինչպէս նաեւ կ՚ուսանէր սպաներէն ու գերմաներէն։

Մահ

28 Յունիս 1967-ին, Մենսֆիլտ Միսիսիփիի Պիլոքսի քաղաքին մէջ էր՝ «Gus Stevens Supper Club» գիշերային ակումբին մէջ ելոյթ ունենալու համար։ Կէս գիշերէն ետք, Մենսֆիլտ, իր փաստաբանն ու զուգընկերը՝ Սեմ Պրոտին, «Gus Stevens Supper Club»-ի 19 տարեկան վարորդ Ռոնըլտ Պ. Հարիսընը (որ ինքնաշարժը կը վարէր), դերասանուհիին զաւակներէն երեքը եւ անոր չորս չիհուահուա տեսակի շունիկները Պիլոքսիէն մեկնեցան Նիւ Օրլանզ, ուր Մենսֆիլտ պիտի հիւրընկալուէր WDSU կայանի «Midday Show» յայտագիրին։ 29 Յունիսի մօտաւորապէս ժամը 2:25-ին, «U.S. Highway 90» մայրուղիին վրայ՝ Ռիկոլեթս կամուրջէն (Rigolets Bridge) 1 մղոն (1.6 քմ) դէպի արեւմուտք, անոնց ինքնաշարժը ժամական 60-էն 80 մղոն (97-129 քմ/ժ) արագութեամբ ընթացած պահուն բախեցաւ բեռնատար-կցասայլի մը ետնամասին, որ իր արագութիւնը ժամական 50 մղոնէն իջեցուցած էր 35-ի (80-էն 56 քմ/ժ)՝ իր առջեւէն ընթացող եւ կարմիր լոյսով ազդանշան տուող միջատասպան դեղեր սրսկող բեռնատարի մը պատճառով։ Մենսֆիլտ, առջեւի նստարանին գտնուող միւս երկու չափահասները եւ շունիկներէն երկուքը տեղն ու տեղը մահացան։ Ետնամասի նստարանին վրայ քնացած զաւակները փրկուեցան թեթեւ վնասուածքներով։ Անոնք փութով փոխադրուեցան «Ochsner Foundation» հիւանդանոց, ուր նոյն օրը ժամանեց նաեւ Միքի ՀարԿիթէյը՝ պատահածին մասին տեղեկանալէ անմիջապէս ետք։

Լուրերը, թէ Մենսֆիլտ գլխատուած էր, չեն համապատասխաներ իրականութեան, թէեւ ան գլխու ծանր վնասուածք (թրամուա) ստացած էր։ Այս քաղաքային առասպելը սկիզբ առաւ ոստիկանական լուսանկարներէն, ուր ջախջախուած ինքնաշարժին վերնամասը գրեթէ ամբողջութեամբ պոկուած էր, իսկ կոտրած դիմապակիին մէջ կը տեսնուէր շեկ մազերով գլուխ յիշեցնող պատկեր մը։ Մենսֆիլտի մահուան վկայականին մէջ իբրեւ մահուան անմիջական պատճառ նշուած է «գանկի ջախջախում՝ գանկոսկրի եւ ուղեղի արմատախլմամբ (avulsion)»։ Գլուխ յիշեցնող այդ պատկերին ճշգրիտ աղբիւրը վերջնականապէս չէ պարզուած։ Անոր մահէն ետք, Մայրուղիներու երթեւեկութեան անվտանգութեան ազգային վարչութիւնը (NHTSA) յանձնարարեց բոլոր բեռնատար-կցասայլերու վրայ պարտադիր դարձնել տակի թափքի պաշտպանիչ արգելապատնէշ (պողպատէ խողովակներէ պատրաստուած ամուր ձող). բեռնատարներու արտադրութեան ոլորտը դանդաղօրէն որդեգրեց այս փոփոխութիւնը։ Ամերիկայի մէջ այդ արգելապատնէշը երբեմն յայտնի է իբրեւ «Մենսֆիլտի ձող» (Mansfield bar)։

Մենսֆիլտի մարմինը Նիւ Օրլանզէն փոխադրուեցաւ Նիւ Եորք, եւ Յուլիս 3-ին ընտանեկան յուղարկաւորութիւն տեղի ունեցաւ Փենսիլվանիոյ Փեն Արկիլ քաղաքի «Pullis» սգասրահի մատուռին մէջ, զոր առաջնորդեց Սիոն Մեթոտական եկեղեցւոյ հովիւ, վերապատուելի Չարլզ Մոնթկամըրին։ Մենսֆիլտ թաղուեցաւ «Fairview» գերեզմանատան մէջ՝ իր հօր կողքին։ Միքի ՀարԿիթէյը Մենսֆիլտի նախկին ամուսիններէն միակն էր, որ ներկայ գտնուեցաւ յուղարկաւորութեան։

1968-ին, Մենսֆիլտի եւ անոր նախկին ամուսին Մաթ Քիմպըրի անունով անօրինական մահուան պատճառով երկու դատական հայց ներկայացուեցաւ։ 1971-ին, 16 օր տեւած դատավարութենէ ետք, երդուեալ ատենակալները վճռեցին, որ ինքնաշարժի վարորդ Հարիսընը անփոյթ գտնուած է, իսկ այն բեռնատարի վարորդ Ռիչըրտ Ռեմպոն, որուն բախած էր Մենսֆիլտի մեքենան, անփոյթ չէ եղած։ Դատարանը գտաւ նաեւ, որ դեղագործական սրսկումներ ընող բեռնատարի վարորդ Ճէյմս ՄաքԼելընը անփոյթ եղած է, բայց անոր անփութիւնը պատահարի անմիջական պատճառը չէր. կրկնակի դատական լսումներու խնդրանքը մերժուեցաւ։

Ջախջախուած ինքնաշարժը պահպանուեցաւ Ֆլորիտայի մէջ գտնուող անհատ հաւաքորդի մը կողմէ, ուր 1970-ականներուն անիկա ճամբեզրի տեսարժան վայր դարձաւ, իսկ աւելի ուշ ցուցադրուեցաւ «Dearly Departed Tours & Artifact Museum» թանգարանին մէջ՝ մինչեւ ՔՈՎԻՏ-19 համավարակը, երբ այն փոխադրուեցաւ պահեստ։

Ասպարէզ

Վաղ շրջանի բնորդումն ու ելոյթները

Օսթինի Թեքսասի համալսարանը յաճախած միջոցին, Փալմըր յաղթեց գեղեցկութեան քանի մը մրցոյթներու, որոնց կարգին՝ «Miss Photoflash», «Miss Magnesium Lamp» եւ «Miss Fire Prevention Week»։ Իր իսկ վկայութեամբ, միակ տիտղոսը, որմէ հրաժարած է, «Miss Roquefort Cheese»-ն (Օրիորդ Ռոքֆոր պանիր) էր, որովհետեւ կը հաւատար, որ այն «պարզապէս լաւ չէր հնչեր»։ Մենսֆիլտ նմանապէս մերժեց «Miss Prime Rib» տիտղոսը 1957-ին։

Փալմըր ամուսնացաւ Փոլ Մենսֆիլտի հետ 1950-ին։ 1952-ին, Տալասի մէջ եղած միջոցին, Ճէյն եւ Փոլ Մենսֆիլտ մասնակցեցան տեղական փոքր թատրոններու «The Slaves of Demon Rum» եւ «Ten Nights in a Barroom» ներկայացումներուն։ Անոնք հանդէս եկան նաեւ «Anything Goes» ներկայացման մէջ՝ Ճորճիոյ «Camp Gordon»-ի մէջ։ Փոլի զինուորական ծառայութեան մեկնելէն ետք, Ճէյն Մենսֆիլտ ունեցաւ իր առաջին նշանակալից բեմական ելոյթը՝ Արթուր Միլըրի «Death of a Salesman» (Վաճառորդի մը մահը) ներկայացման մէջ 22 Հոկտեմբեր 1953-ին, «Knox Street Theater»-ի դերասանախումբին հետ, որ կը գլխաւորէր Սիտնի Լումէթը։

Մենսֆիլտները իրենց դստեր՝ Ճէյն Մարիի հետ, 1954-ին տեղափոխուեցան Լոս Անճելըս։ Ճէյն Մենսֆիլտ փոփ-քորն (աղանձ) կը վաճառէր «Stanley Warner» թատրոնին մէջ, պար կը դասաւանդէր, կոնֆետ կը ծախէր շարժապատկերի սրահի մը մէջ, կէս դրոյքով իբրեւ բնորդուհի կ՚աշխատէր «Blue Book Model Agency»-ին մէջ եւ լուսանկարիչ էր Էսթըր Ուիլիըմսի «Trails» ճաշարանին մէջ։

Ճէյն Մենսֆիլտի ասպարէզի սկզբնական շրջանին, որոշ ծանուցողներ անոր ակնառու կուրծքը անցանկալի կամ անպատշաճ կը նկատէին։ Ան կորսնցուց իր առաջին արհեստավարժ աշխատանքը՝ «General Electric»-ի ծանուցում մը, ուր լողազգեստով երիտասարդ կիներ կը հանգստանային լողաւազանի մը շուրջ. զինք պարզապէս դուրս ձգած (կտրած) էին վերջնական լուսանկարներէն։ Լուսանկարիչ Ճին Լեսթըրը, որ կ՚աշխատէր այդ լուսանկարահանման վրայ, յայտնեց, որ Մենսֆիլտ «չափազանց հրապուրիչ (sexy)» էր այդ ծանուցումին համար։

1954-ին, Մենսֆիլտ փորձնական ելոյթներ (audition) ունեցաւ թէ՛ «Paramount Pictures»-ի եւ թէ՛ «Warner Bros.»-ի մօտ։ Ապրիլին կայացած «Paramount»-ի փորձին համար, Մենսֆիլտ դերաբաշխման տնօրէն Միլթըն Լուիսի համար կատարեց դրուագ մը «Ժան տ՚Արք»-էն (Joan of Arc)։ Լուիս ըսաւ անոր, որ ան ի զուր կը վատնէ իր «ակնյայտ տաղանդը» եւ խնդրեց, որ շաբաթ մը ետք վերադառնայ՝ կատարելու «The Seven Year Itch»-ի դաշնամուրի տեսարանը։ Մենսֆիլտ չյաջողեցաւ տպաւորել, բայց ընդունեց դերաբաշխման տնօրէնի առաջարկը՝ մազերը փլաթին շիկահեր ներկելու մասին։ Ան դաշնամուրի տեսարանը կատարեց նաեւ «Warner Brothers»-ի համար, բայց դարձեալ չկրցաւ տպաւորել։

Մենսֆիլտ ստացաւ իր առաջին դերասանական աշխատանքը «CBS»-ի «Lux Video Theatre» հեռուստաշարքին մէջ՝ «An Angel Went AWOL» դրուագով, որ սփռուեցաւ 21 Հոկտեմբեր 1954-ին։ Այդտեղ ան նստած էր դաշնամուրի առջեւ եւ խօսեցաւ քանի մը տող երկխօսութիւն։ Անոր վճարեցին 300 տոլար։

1955-ին Մենսֆիլտները բաժնուեցան, թէեւ Ճէյնը պահեց Փոլի ազգանունը։

Նուաճումներ եւ ժառանգութիւն

Մրցանակներ եւ առաջադրումներ

1956-ին, Մենսֆիլտ արժանացաւ «Theatre World Award» մրցանակին (իբրեւ Խոստմնալից յայտնութիւն)՝ «Will Success Spoil Rock Hunter?» ներկայացման համար։
1957-ին, ան ստացաւ «Ոսկէ Գնդակ» (Golden Globe) մրցանակը (իբրեւ Տարուան նոր աստղ՝ դերասանուհի)՝ «The Girl Can't Help It» ժապաւէնին համար։
8 Փետրուար 1960-ին, շարժապատկերի արուեստին մէջ ունեցած իր աւանդին համար, ան արժանացաւ աստղի մը Հոլիվուտի Փառքի ճեմուղիին վրայ։
1960 թուականի Մայրերու տօնին, Նիւ Եորքի Սինա լերան (Mount Sinai) հիւանդանոցի «Mildred Strauss» մանկախնամ կեդրոնը անոր ընտանիքը յայտարարեց «Տարուան ընտանիք»։
Իտալացի շարժապատկերի, ձայնասփիւռի եւ պատկերասփիւռի լրագրողները 1962-ին անոր շնորհեցին «Արծաթէ դիմակ» (Silver Mask) մրցանակը։
Մենսֆիլտ Իտալիոյ մէջ արժանացաւ նաեւ «Երկու աշխարհներու Օսքար» (Oscar of the Two Worlds) մրցանակին։
1963-ին, ամերիկեան թատրոններու սեփականատէրերու կազմակերպութեան մը կողմէ Մենսֆիլտ ընտրուեցաւ ամէնաշատ հասոյթ ապահովող լաւագոյն տասնեակի (top-10 box-office attractions) դերասանուհիներէն մէկը՝ «Promises! Promises!» ժապաւէնին մէջ իր կատարումին համար (ժապաւէն մը, որ արգիլուած էր Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու որոշ շրջաններուն մէջ)։
1968-ին, Հոլիվուտի հանրային կապերու համ gild-ը (Hollywood Publicists Guild) հաստատեց «Ճէյն Մենսֆիլտի անուան մրցանակ»-ը, որ պիտի տրուէր այն դերասանուհիին, որ տարուան ընթացքին կ՚արժանանար ամէնամեծ լրատուական անդրադարձին ու հանրային ուշադրութեան։ Ռաքել Ուելչը եղաւ այս մրցանակի առաջին յաղթողը 1969-ին։

Ծանօթագրութիւններ

1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: open data platform — 2011.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>
1 2 3 4 Internet Broadway Database — 2000.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q31964'></a>
1 2 3 4 Discogs — 2000.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q504063'></a>
↑ Find A Grave — 1996.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q36524_citetype_Q7094076_citetype_Q27031827_citetype_Q595971"_data-entity-id="Q19938912"><i_class="wef_low_priority_links">[[:fr:Bibliothèque_nationale_de_France|Bibliothèque_nationale_de_France]]</i>_data.bnf.fr:_open_data_platform<span_class="wef_low_priority_links">_—_2011.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563"></a></div>-1] 1 2 3 4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr: open data platform — 2011.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q19938912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q54837'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q193563'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q7094076_citetype_Q35127"_data-entity-id="Q31964">Internet_Broadway_Database<span_class="wef_low_priority_links">_—_2000.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q31964"></a></div>-2] 1 2 3 4 Internet Broadway Database — 2000.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q31964'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q59825643_citetype_Q847959"_data-entity-id="Q504063">Discogs<span_class="wef_low_priority_links">_—_2000.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q504063"></a></div>-3] 1 2 3 4 Discogs — 2000.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q504063'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q7094076_citetype_Q5535082_citetype_Q33270056_citetype_Q43229_citetype_Q107553922"_data-entity-id="Q63056">[https://www.findagrave.com/memorial/134754761/herbert-william-palmer_Find_A_Grave]<span_class="wef_low_priority_links">_—_1996.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056"></a></div>-4] Find A Grave — 1996.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056'></a>

[1]

[2]

[3]

[4]