Ճեմինի ծրագիր

Ճեմինի ծրագիր (անգլ.՝ Project Gemini, IPA՝ /ˈdʒɛmɪni/) Միացեալ Նահանգներու մարդատար տիեզերական երկրորդ ծրագիրը։

Անիկա կ'իրականանայ ամերիկեան առաջին մարդատար տիեզերական ծրագիրէն՝ Մըրքիւրի ծրագիրէն ետք, այն ժամանակ, երբ Ափոլլօ ծրագիրը տակաւին իր նախնական զարգացման փուլին մէջ էր։

Ճեմինի ծրագիրը կը մշակուի 1961-ին եւ կ'աւարտի 1966-ին։

Ճեմինի տիեզերանաւը կը փոխադրէր երկու տիեզերագնացէ բաղկացած անձնակազմ։

1965 եւ 1966 թուականներուն տասը Ճեմինի անձնակազմեր, ընդհանուր առմամբ՝ տասնվեց տիեզերագնացներ, առաքելութիւններ կ'իրականացնեն Երկիրի ցած ուղեծիրին մէջ (LEO)։

Ճեմինի ծրագիրին գլխաւոր նպատակը այն տիեզերական հնարքներու եւ գործելակերպերու մշակումն էր, որոնք անհրաժեշտ էին Ափոլլօ ծրագիրին՝ մարդը Լուսին հասցնելու համար։ Այս ծրագիրին շնորհիւ Միացեալ Նահանգները կը յաջողին հասնիլ, ապա նաեւ գերազանցել Խորհրդային Միութիւնը, որ Տիեզերական մրցավազքի առաջին տարիներուն յառաջատար դիրք կը գրաւէր մարդատար տիեզերագնացութեան մարզին մէջ։

Ճեմինի 1965

Ճեմինիի առաքելութիւնները կը ցուցադրեն գրեթէ 14 օր տեւող թռիչքներ, որոնք աւելի երկար էին, քան Լուսին երթեւեկի համար անհրաժեշտ ութ օրերը։ Անոնք նաեւ կը զարգացնեն տիեզերանաւէն դուրս գործունէութիւն (EVA) իրականացնելու միջոցներ՝ առանց տիեզերագնացները յոգնեցնելու, ինչպէս նաեւ ուղեծրային այնպիսի դիրքափոխութիւններ, որոնք անհրաժեշտ էին այլ տիեզերանաւերու հետ հանդիպման (rendezvous) եւ միացման (docking) համար։ Այս բոլորին շնորհիւ Ափոլլօ ծրագիրը կրնար իր ամբողջ ուշադրութիւնը կեդրոնացնել Լուսինի վայրէջքի հիմնական նպատակին վրայ՝ առանց այս հիմնական կարողութիւնները նորոգ մշակելու անհրաժեշտութեան։

Ճեմինիի բոլոր թռիչքները կ'իրականացուին Ֆլորիտայի Քէյփ Քենետիի Ռազմաօդային Կայանի (Cape Kennedy Air Force Station) Թռիչքային Համալիր 19-էն (Launch Complex 19, LC-19)։ Ծրագիրին արձակման հրթիռը Թայթըն II GLV-ն էր, որ փոխուած միջմայրցամաքային հրթիռ մըն էր։

Ճեմինի ծրագիրը առաջինն է թռիչքներու ղեկավարումը կ'իրականացնէ նորակառոյց Առաքելութիւններու Վերահսկման Կեդրոն-էն (Mission Control Center), որ կը գտնուէր Հիւսթընի Մարդատար Տիեզերանաւերու Կեդրոնին մէջ։

Ծրագիրը նաեւ կը գործածէ Աճենա թիրախային տիեզերանաւը (Agena Target Vehicle), որ փոփոխուած «Աթլաս Աճենա» (Atlas-Agena) վերին աստիճանն էր եւ կը ծառայէր ուղեծրային հանդիպման եւ միացման փորձերու համար։

Ճեմինի ծրագիրը սպասարկող տիեզերագնացներու խումբին մէջ կային «Մըրքիւրի Սեւըն» (Mercury Seven), «Տը Նիւ Նայն» (The New Nine) եւ «Տը Ֆորթին» (The Fourteen) խումբերու անդամները։ Ծրագիրի ընթացքին, վարժանքներու ժամանակ տեղի ունեցած օդանաւային աղէտներու հետեւանքով, երեք տիեզերագնաց կը զոհուի, որոնց շարքին էին նաեւ «Ճեմինի 9» առաքելութեան հիմնական անձնակազմի երկու անդամները։ Անոնց փոխարէն առաքելութիւնը կ'իրականացնէ պահեստային անձնակազմը։

Ճեմինի տիեզերանաւը այն աստիճան ամուր եւ յարմարաւէտ կառուցուածք ունէր, որ Միացեալ Նահանգներու Ռազմաօդային Ուժերը ծրագրած էին զայն օգտագործել Մարդատար Ուղեծրային Տարրալուծարան (Manned Orbital Laboratory, MOL) ծրագիրին մէջ, թէեւ այդ նախագիծը հետագային կը չեղարկուի։

Ճեմինիի գլխաւոր նախագծողը՝ Ճիմ Չեմբըրլին, արդէն 1961-ի վերջաւորութեան մշակած էր նաեւ Լուսնային ուղեծիրի եւ Լուսնի մակերեւոյթին վայրէջքի մանրամասն ծրագիրներ։ Ան կը հաւատար, թէ Ճեմինի տիեզերանաւը կրնար Ափոլլօ ծրագիրէն առաջ Լուսնային առաքելութիւններ կատարել եւ աւելի նուազ ծախսով։ Սակայն ՆԱՍԱ-ի ղեկավարութիւնը այդ ծրագիրները չի հաստատեր։

1969-ին Լուքաս Պինկհամ կ'առաջարկէ «Մեծ Ճեմինի» (Big Gemini) նախագիծը, որ նախատեսուած էր մինչեւ 12 տիեզերագնաց փոխադրելու համար դէպի Ափոլլօյի Կիրառական Ծրագիրին (Apollo Applications Project, AAP) նախատեսուած տիեզերակայանները։ Սակայն այդ ծրագիրին մէջ նիւթական օժանդակութիւն կը ստանայ միայն Սքայլէպ-ը՝ Միացեալ Նահանգներու առաջին տիեզերակայանը, որ կը գործածէր արդէն գոյութիւն ունեցող տիեզերանաւերն ու սարքաւորումները։ Իբրեւ արդիւնք, «Մեծ Ճեմինի» նախագիծը այլեւս անհրաժեշտ չի համարուիր։

Ճեմինի Տիեզերանաւեր՝ զանազան թանգարաններու մէջ.

• 
  Ճեմինի 2, 2006
• 
  Ճեմինի 3, 2011
• 
  Ճեմինի 4, 2009
• 
  Ճեմինի 5, 2011
• 
  Ճեմինի 6, 2011
• 
  Ճեմինի 7
• 
  Ճեմինի 8, 2010
• 
  Ճեմինի 9, 2011
• 
  Ճեմինի 10, 2010
• 
  Ճեմինի 11, 2013
• 
  Ճեմինի 12 , 2010