Հռիփսիմէ

Jump to navigation Jump to search

Հռիփսիմէ, կը նշանակէ ընկեցեալ (ծ.թ. անհտ.- 301), քրիստոնեայ նահատակ կոյս, սուրբ: Ըստ Հայոց Պատմիչներուն, Հռոմի Ս. Պօղոս առաքեալի վանքի մէջ աղօթական կեանքով կ'ապրէին շուրջ 300 կոյսեր, որոնց մեծաւորուհին էր՝ Գայեանէ անունով կոյս մը: Փոքր տարիքին այս վանքին մէջ կը մեծնար թագաւորական ծագում ունեցող սքանչելի գեղցկութեամբ օրիորդ մը՝ Հռիփսիմէ անունով:Հեթանոս Կայսր՝ Դիոկղետիանոս, հմայուած Հռիփսիմէի գեղեցկութենէն կ'ուզէր հետը ամուսնանալ: Կայսեր հետապնդումներէն փախչելով Գայեանէ եւ Հռիփսիմէ շուրջ 70 կոյսերու հետ[1] ( Ս. Շողակաթ, Ս. Նունէ եւ ուրիշներ՝ տարբեր տուեալներով ընդամէնը՝ 40 հոգի) կը ձգեն Հռոմը: Կոյսերը նախ կ'երկրպագեն Քրիստոսի տնօրինական տեղերը (Պաղեստինի Ս. Վայրեր), ապա Եդեսիայէն կ'անցնին Մեծ Հայք՝ հաստատուելով Հայոց մայրաքաղաքը՝ Վաղարշապատ, եւ կ'ապրին այգիներուն մէջ: Կայսրը կը խնդրէ Հայոց Տրդատ Թագաւորէն, որ գտնէ Հռիփսիմէն եւ ուղարկէ իրեն: Տրդատ Թագաւոր կը յայտնաբերէ փախստական կոյսերը եւ մեծ ցանկութեամբ լցուելով կ'ուզէ ամուսնանալ Հռիփսիմէի հետ: Սակայն կոյսերը կ'ընդիմանան: Ի վերջոյ կը հրամայէ բերել Գայեանէն, Հռիփսիմէն եւ 32 այլ կոյսերը աննկարագրելի չարչարանքներու ենթարկելէ վերջ գլուխները սուրով հատել կու տայ: Դեպքէն ինը օր ետք բանտէն ազատուած Գրիգոր Ս. Լուսավորիչը թաղելով նահատակներուն, Վաղարշապատի հիւսիս- արեւելեան կողմը կը կառուցէ Հռիփսիմէանց Վկայարանը կամ Հանգստարանը, որուն շինաքարերը «մեղքերը քաւող» Տրդատը բերած է Մասիս սարէն։ Գրիգոր Լուսաւորիչը Հռիփսիմէին եւ միւս նահատակներուն տեղաւորած է սուրբերուն կարգը, իսկ անոնց յիշատակի օրը մտցուց եկեղեցւոյ տոնացոյցին մէջ, որովհետեւ Մեծ Հայքի մէջ քրիստոնէութեան տարածման եւ պետական կրօն դառնալուն էապէս նպաստած են Հռիփսիմեանց Կոյսերը:

Aquote1.png Մինչև 13- րդ դար կաթողիկոսարանին մէջ կը պահէին Հռիփսիմէի մասունքները, որոնք Հռոմկլայի գրաւման ժամանակ (1292) մամլուքները տարած են Եգիպտոս՝ որպէս աւար։ Հռիփսիմէի գերեզմանը կը գտնուի համանուն տաճարին մէջ։
- Ստեփանոս Օրբելեան
Aquote2.png


Պատկերասրահ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Տես նաեւ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]