Հերթա Միւլըր
| Հերթա Միւլըր գերմաներէն՝ Herta Müller | |
|---|---|
|
| |
| Ծնած է | 17 Օգոստոս 1953[1][2][3][…] (72 տարեկան) |
| Ծննդավայր | Նիչիդորֆ, Տիմիշ, Ռումինիայի Ժողովրդական Հանրապետություն |
| Քաղաքացիութիւն |
|
| Մայրենի լեզու | գերմաներէն[5] |
| Ուսումնավայր | Թիմիսոարայի արեւմտեան համալսարան |
| Երկեր/Գլխաւոր գործ | Ընկճուածութիւն, Անցագիրը, Սրտի կենդանին և Սովի հրեշտակը |
| Տեսակ | նախափորձ |
| Մասնագիտութիւն | գրագէտ, լեզուաբան, բանաստեղծուհի, թարգմանիչ, վիպասան և ակնարկագիր |
| Աշխատավայր | Պերլինի ազատ համալսարան և Nikolaus Lenau երկրորդական վարժարան |
| Անդամութիւն | Ռումանիոյ գրողներու միութիւն, Literaturkreis Adam Müller-Guttenbrunn և Լեզուի եւ Բանաստեղծութեան Գերմանիոյ կաճառ |
| Ամուսին | Ռիչարտ Վակներ և Հարի Մերքլէ |
|
Ստորագրութիւն | |
Հերթա Միւլլըր (գերմ․՝ Herta Müller, 17 Օգոստոս 1953, Նիչիտորֆ, Ռումանիա)․ գերմանացի վիպագիր եւ Գրականութեան Նոպէլեան Մրցանակին դափնեկիր (2009)։
Ան ծնած է Նիչիտորֆ, Ռումանիա, Օգոստոս 17, 1953-ին։ Կը պատկանի Ռումանիոյ արեւմուտքը գտնուող (Պանաթի շրջան) գերմանախօս փոքրամասնութեան։ 1987-էն ի վեր կ'ապրի Գերմանիա։
1990-ականներու սկիզբէն իր գործը միջազգային ճանաչում գտած է եւ թարգմանուած է 20 լեզուներու։ Սկիզբը հանդէս եկաւ պատմուածքներու ժողովածոյով մը (1982), մինչ իր առաջին վէպը կը կոչուէր «Հանդիպումը»։ Իր ուրիշ վէպերն են «Աղուէսն արդէն որսորդն էր», «Սրտի անասունը», եւ «Երկնաքարային ճամբորդներ»։
Հերթա Միւլըր արժանացած է 20 մրցանակներու, ինչպէս օրինակ՝ «Քլայսթ Մրցանակը»( 1994), «Արիսթիոն» (1995), «Տապլին Միջազգային Գրական Մրցանակ» (1998) եւ «Ֆրանց Վերֆել Մարդկային Իրաւունքներու Մրցանակ» (2009)։
Երկեր
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Պատմուածքներ, վէպեր
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]- Տափաստաններ Niederungen, 1982
- Ճնշող Թանկօ Drückender Tango, 1984
- Մարդը աշխարհի մէջ մեծ փասիան մըն է Der Mensch ist ein großer Fasan auf der Welt, 1986
- Մերկոտ Փետրուար Barfüßiger February, 1987
- Մէկ ոտքի վրայ ժամբորդ մը Reisende auf einem Bein, 1989
- Թէ ինչպէս ընկալումը ինքզինք կը հնարէ Wie Wahrnehmung sich erfindet, 1990
- Բանսարկուն նստած է հայելիին մէջ Der Teufel sitzt im Spiegel, 1991
- Աղուէսը արդէն այն ժամանակ որսորդն էր Der Fuchs war damals schon der Jäger, 1992
- Տաք գետնախնձոր մը, տաք անկողին մըն է Eine warme Kartoffel ist ein warmes Bett, 1992
- Պահապանը կը քաշէ իր սանտրը Der Wächter nimmt seinen Kamm, 1993
- Հասաւ՝ կարծես չէի հասած Angekommen wie nicht da, 1994
- Սրտենի Herztier, 1994 - ստացած է՝ «Kleist Prize» (1994), «Արիսթիոն» (1995), «Ida-Dehmel Literature Prize» (1998) եւ «Տապլին Միջազգային Գրական Մրցանակ» (1998)
- Ծուղակին մէջ In der Falle, 1996
- Ասօր նախընտրելի էր ինծի չհանդիպէի Heute wär ich mir lieber nicht begegnet, 1997
- Օտար հայեացք մը, կամ կեանքը լապտերի մէջ փուշ մըն է Der fremde Blick oder das Leben ist ein Furz in der Laterne, 1999
- Հայրենիքը խօսուած լեզուն է Heimat ist das, was gesprochen wird, 2001
- Բարի մարդը հա՛ցի կտորի մը արժէքը ունի. Կէնթ Քլիշի «Չաուշեսկուի Երեխաները» գիրքի նախաբան A Good Person Is Worth as Much as a Piece of Bread, foreword to Kent Klich's Children of Ceausescu, 2001
- Սովի հրեշտակը, Atemschaukel Միւնիխ, 2009։
Բանաստեղծութիւններ
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]- Մազափունջիս մէջ տիկին մը կը բնակի Im Haarknoten wohnt eine Dame, 2000
- Մոքքայի բաժակներով գունատ պարոնները Die blassen Herren mit den Mokkatassen, 2005
- Este sau nu este Ion, 2005
- Յիշողութեան արկածախնդրութիւնը Das Wagnis der Erinnerung, 2010
- Հայրս հեռաձայնով ճանճերուն հետ կը խօսի Vater telefoniert mit den Fliegen, 2012
Նախափորձեր
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]- Մեծ Քաղց եւ Մետաքս Hunger und Seide, 1995
- Թագաւորը Խոնարհում Եւ Սպաննում Է Der König verneigt sich und tötet, 2003
- Միշտ Նոյն Ձիւնը Եւ Միշտ Նոյն Հօրեղբայրը Immer derselbe Schnee und immer derselbe Onkel, 2011
Ծանօթագրութիւններ
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]- ↑ Person Profile // Internet Movie Database — 1990.
- ↑ Բեռլինի գեղարվեստի ակադեմիա — 1993.
- ↑ FemBio տվյալների շտեմարան
- ↑ LIBRIS — Շուէտի Ազգային Գրադարան, 2012.
- ↑ Herta Müller – DAAD — DAAD, 2015.
- ↑ Նոպելի մրցանակ - Հերթա Միւլըր․ իրողութիւն(անգլերէն)
- ↑ lifo - Հերթա Միւլըր․ Իրողութեան գրագիտուհին, որ ուրուագծեց «զրկուածներուն տիեզերքը», Էւի Մալիարու, 20-3-2018(յունարէն)։
- ↑ Η ΑΥΓΗ թերթ․ «Հերթա Միւլըր / Գրելը զիս չ'ազատեր։»23-3-2018, Մանոլիս Ղասբարաքիս(յունարէն)
- ↑ Քաթիմերինի թերթ․ Մշակութային, Օլղա Սելա, 22-6-2013 - Հերթա միւլըր(յունարէն)