Հեծանիւ

Հեծանիւը անիւներով փոխադրամիջոց մըն է, որ կը բանի մարդու մկանային ուժով եւ ոտնակներու միջոցով։

Ամէնէն տարածուածը երկու անիւով հեծանիւներն են, բայց կան նաեւ մէկ, երեք եւ աւելի անիւ ունեցող հեծանիւներ։

Պատմութիւն

Հեծանիւի նախատիպերը՝ քառանիւ ինքնագլոր սայլակներ էին, առաջին անգամ կը ստեղծուին ԺԷ. դարուն՝ Գերմանիոյ, Ֆրանսայի եւ Ռուսիոյ մէջ։

Առաջին իրական հեծանիւը, որ ունէր երկու անիւ, պատրաստած է գերմանացի պարոն Քարլ ֆոն Թրեսը՝ 1817-ին։ Այս հեծանիւը ղեկ չունէր, անիւները փայտէ էին եւ կը շարժէին ոտքերով գետինը հրելով։ Շուտով անոնց մէջ կ'աւելցնեն ղեկ, ոտնակներ եւ մետաղէ անիւներ՝ ռետինէ դողերով։

1884-ին անգլիացի Ճէյմս Սթարլի կը ստեղծէ ժամանակակից հեծանիւի նախատիպը՝ «Ռովեր» անունով։

ԺԹ. դարու վերջին, հեծանիւին մէջ կ'աւելնան շատ կարեւոր մասեր՝ շղթայական փոխանցում, գնդառանցքակալներ, փափուկ դողեր եւ արագութիւն փոխելու սարքեր։

• 
• 
• 
• 
  1886

Այդ օրերուն, հեծանիւներ արդէն կը սկսին արտադրուիլ գործարաններու մէջ։ Անոնք կ'օգտագործուին նաեւ բանակին կողմէ՝ վիրաւորներ տեղափոխելու, կապ ապահովելու եւ հանդերձանք փոխադրելու համար։ Որոշ երկիրներու մէջ նոյնիսկ կը ստեղծուին հեծանիւային զօրամասեր։

Գրականութիւն

• Caunter C. F. The History and Development of Cycles Science Museum London 1972.
• David B. Perry, Bike Cult: the Ultimate Guide to Human-powered Vehicles, Four Walls Eight Windows, 1995.
• Roni Sarig, The Everything Bicycle Book, Adams Media Corporation, 1997
• US Department of Transportation, Federal Highway Administration. "America's Highways 1776-1976", pp. 42–43. Washington, DC, US Government Printing Office.
• David Gordon Wilson, Bicycling Science, MIT press, ISBN 0-262-73154-1
• David V. Herlihy, Bicycle: The History, Yale University Press, 2004
• Frank Berto, The Dancing Chain: History and Development of the Derailleur Bicycle, San Francisco։ Van der Plas Publications, 2005, ISBN 1-892495-41-4.