Հայկական Թավշեայ Յեղափոխութիւն

Ուիքիփետիաէն
Jump to navigation Jump to search


Հայկական թաւշեայ յեղափոխութիւն, որ սկզբում ունէր Սերժ Սարգսեանի դէմ բողոքի ցոյցերի տեսք։ Բողոքի ցոյցեր ընդդէմ Սերժ Սարգսեանի (յայտնի իբրև Մերժիր Սերժին (արւմտ. Մերժէ Սերժը, ինչպէս նաև՝ Քայլ արա՛, մերժի՛ր Սերժին անուանումով, ընկերային ցանցերու վրայ կը գործածուի #ՄերժիրՍերժին հեշթեկը. կը գործածուին նաև ոստիկաններուն ուղղուած «Զենքդ դի՛ր, մերժի՛ր Սերժի՛ն», «Ոստիկա՛ն, միացի՜ր» կարգախօսները, վարորդներուն ուղղուած «Սերժին դէմ ես, սիկնալ (նշան) տո՛ւր» կարգախօսը), Հայաստանի Հանրապետութեան ղեկին Սերժ Սարգսեանի պաշտօնավարման երրորդ ժամկէտի դէմ բողոքի ցոյցեր և երթեր Հայաստանի մէջ 2018ին։ Իրականութեան մէջ, տեղի ունեցածը պարզապէս բողոքի ցոյցեր չէին, այլ՝ Յեղափոխութիւն, որ աւարտեցաւ Երրորդ Հանրապետութեան՝ իրեն սպառած իրաւաքաղաքական համակարգի տապալմամբ և նոր՝ Չորրորդ Հանրապետութեան պատմութեան մեկնարկումով։ Ցոյցերը և բողոքի միջոցառումները սկսած էին 2018 թուականի Մարտ ամսին, երբ Հայաստանի Հանրապետական կուսակցութեան (ՀՀԿ) տարբեր անդամները չբացառեցին Սերժ Սարգսեանի երկրի վարչապետի պաշտօնի համար առաջադրելու տարբերակը[1][2][3][4][5]։ Հիմնական գործողութիւնները տեղի ունեցան 16 Ապրիլէն մինչ 8 Մայիս 2018՝ ԱԺ Ելք խմբակցութեան պատգամաւոր Նիկոլ Փաշինեանի վարչապետացման օրը։

Սահմանադրութեան փոփոխութիւն[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

ՀՀ նորընտիր վարչապետ Սերժ Սարգսեանը

Սերժ Սարգսեանը՝ որպէս Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահ ընտրուեցաւ 2008ին[6], ապա վերընտրուեցաւ 2013ին[7]։ 1995ին ընդունուած Հայաստանի Սահմանադրութիւնը կ'արգիլէր միևնոյն անձին աւելի քան երկու անգամ անընդմեջ ընտրուիլ Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահի պաշտօնին[8]։ 2013 թուականի 4 Սեպտեմբերին Սերժ Սարգսեանը հրամանագիր ստորագրեց ՀՀ նախագահին առընթեր սահմանադրական բարեփոխումներու մասնագիտական յանձնաժողով ստեղծելու մասին[9][10][11]։ 2014 թուականի 10 Ապրիլին Սերժ Սարգսեանին ներկայացուեցաւ սահմանադրական բարեփոխումներու հայեցակարգի նախագիծը, որմով երկիրը պետք է անցնէր կառավարման խորհրդարանական ձևին և պետութեան ղեկավարը դառնար ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամաւորներու կողմէ ընտրուած վարչապետը։ Նոյն օրը, Սերժ Սարգսեանը պաշտօնապէս յայտարարեց, որ ինք այլևս չի առաջադրուելու ՀՀ նախագահի կամ վարչապետի պաշտօններուն։ Ան մասնաւորապէս ըսաւ.

Aquote1.png և ձեր առաջ, քննարկումների փուլն սկսելուց առաջ, պաշտօնապէս յայտարարում եմ, որ ես, Սերժ Սարգսեանս, այլևս երբեք չեմ առաջադրուելու Հայաստանի Հանրապետութեան Նախագահի պաշտօնի համար: Եթէ վերջնական քննարկումների արդիւնքում իմ ցանկութեանը չհամապատասխանող ուղի ընտրուի, նկատի ունեմ խորհրդարանական կառավարման մոդէլը, ապա ես չեմ յաւակնի նաև վարչապետի պաշտօնին: Վստահ եմ անգամ, որ մէկ մարդն երկու անգամից աւելի իր կեանքում չպէտք է յաւակնի ընդհանրապէս երկրի կառավարման ղեկին Հայաստանում։
- Սերժ Սարգսեան, 10 Ապրիլ 2014[12]
Aquote2.png


Հանրաքուէն ընդունուեցաւ 2015 թուականի 6 Դեկտմբերին[13]։ Նախագահութեան երկրորդ ժամկէտի աւարտէն քանի մը օր առաջ Սերժ Սարգսեանը հաստատեց, որ չի բացառիր իր թեկնածութիւնը վարչապետի պաշտօնին[14]։

Պայքարող ոյժեր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

«Իմ քայլը» գծագրութիւն Երևանի մէջ

Հայաստանը երրորդ ժամկէտով ղեկավարելու Սերժ Սարգսեանի մտադրութեան դէմ բողոքի ցոյցեր սկսան շարք մը ոյժեր, որոնցմէ գլխաւորներն էին խորհրդարանական «Ելք» դաշինքին մաս կազմող «Քաղաքացիական պայմանագիր» Կուսակցութիւնն ու արտախորհրդարանական «Մերժիր Սերժին» նախաձեռնութիւնը և «Յանուն Հայաստան պետութեան» ճակատը։ Սերժ Սարգսեանի վարչապետութեան դէմ պայքարող ոյժերն ընտրեցին փողոցային պայքարը՝ կիրարկելով քաղաքացիական խաղաղ անհնազանդութիւն. երթերու, ցոյցերու և բողոքի այլ միջոցառումներու տարբերակը՝ բացառելով բռնութիւնը[15]։

Քաղաքացիական պայմանագիր[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

«Իմ քայլը»[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

Նիկոլ Փաշինեանը կը փակէ արագաչափը

«Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցութեան վարչութեան անդամ և ՀՀ ԱԺ 6-րդ գումարման պատգամաւոր Նիկոլ Փաշինեանը 2018 թուականի 31 Մարտին ընդդէմ Սերժ Սարգսեանի յետագայ իշխանավարման՝ սկսաւ բողոքի քայլերթը, որ մեկնարկեց Գիւմրի քաղաքէն՝ անցնելով Վանաձոր, Դիլիջան, Հրազդան, Աբովեան քաղաքներով և 13 Ապրիլին հասաւ մայրաքաղաք Երևանի Ազատութեան հրապարակ, որուն յաջորդեցին շրջօրեայ հանրահաւաքները[16][17]։

«Իմ քայլը» նախաձեռնութեան պայքարի երգը «Քաղաքացու երգը» ստեղծագործութիւնն էր, որու խօսքերու հեղինակը Նիկոլ Փաշինեանն էր, երաժշտութեան հեղինակը և կատարողը՝ Հայկ Ստուերը (Հայկ Եոզեֆի Հայրապետեան)[18]։

  • 8 Ապրիլին «Իմ քայլը» նախաձեռնութիւնը 10 վայրկեանով փակեց Երևան-Դիլիջան մայրուղին[19]։
  • 8 Ապրիլին Նիկոլ Փաշինեանն ի պաշտպանութիւն Անուշ Լալաեանի նկատմամբ ոստիկանութեան` իր խօսքերով ապօրինի գործողութիւններուն, փակած է Երևան - Սևան - Իջևան Մ4 միջպետական նշանակութեան ճանապարհի 82-րդ քիլոմեթրի վրայ տեղադրուած արագաչափ սարքը[20]։
  • 9 Ապրիլին Նիկոլ Փաշինեանն ի պաշտպանութիւն քաղաքացիական գօրծոն Վարդգես Գասպարիի նկատմամբ ոստիկականութեան բռնութեանը փակեց Երևան - Սևան - Իջևան Մ4 միջպետական նշանակութեան ճանապարհի արագաչափերէն երկրորդը։
  • 11 Ապրիլին ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամաւորներ Արարատ Միրզոյեանը և Լենա Նազարեանը Ազգային ժողովի նիստերու դահլիճի ամպիոնին գովէն գունաւոր ծխով ճայթուկներ վառեցին՝ ժողովուրդին կոչ ուղղելով 13 Ապրիլին գալ Ազատութեան հրապարակ[21]։

«Մերժիր Սերժին»[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

«Օգնիր Սերժին գնալ թոշակի»[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

5 Ապրիլին «Մերժիր Սերժին» նախաձեռնութiւնը Երևանի կեդրոնին վրայ խորհրդանշական շարժում կազմակերպած էր և գումար կը հաւաքէր պաշտօնէն հեռացող Սերժ Սարգսեանի թոշակին համար[22]։

  • 8 Ապրիլին նախաձեռնութիւնը ինքնաշարժներու երթով շարժեցան դէպի Ծովագիւղ, ուր միացաւ Նիկոլ Փաշինեանի բողոքի քայլերթին[23]։
  • 9 Ապրիլին «Մերժիր Սերժին» քաղաքացիական նախաձեռնութիւնը Ազատութեան հրապարակէն երթ կազմակերպեց Երևանի կեդրոնական փողոցներով[24]։
  • 11 Ապրիլին «Մերժիր Սերժին» նախաձեռնութիւնը «Հանուն Հայաստան պետութեան» ճակատի աջակցութեամբ մօտ կես ժամ փակեցին Տիգրան Մեծ - Մելիք Ադամեան փողոցներու խաչմերուկը[25]։

«Հանուն Հայաստան պետության» ճակատ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • 10 Մարտին «Հանուն Հայաստան պետութեան» ճակատն իր առաջին հանրահաւաքը կազմակերպեց Ազատութեան հրապարակին վրայ։[26]։
  • 9 Ապրիլին Ազատութեան հրապարակին վրայ համատեղ հանրահաւաք կազմակերպեզին «Հանուն Հայաստան պետութեան» և «Մերժիր Սերժին» նախաձեռնութիւնները[27]։

Այլ Շարժումներ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  • 9 Ապրիլին քաղաքացիական գործօն Վարդգես Գասպարին «սերժիկ մարդասպան, սերժիկ սրիկայ» պաստառ պարզած էր Հայաստանի չորրորդ նախագահ Արմեն Սարգսեանի տան դիմաց։ Ոստիկանները բռնի ուժ կիրառկած են քաղաքացիական գործօնի նկատմամբ, ինչին պատճառաւ վատացած է անոր ինքնազգացողութիւնը[28]։
  • 9 Ապրիլին Ազատութեան հրապարակին վրայ Սերժ Սարգսեանի երրորդ ժամկետին դէմ հացադուլ սկսաւ «Ազգային համաձայնութիւն» կուսակցութեան նախագահ Արամ Հարութիւնեանը[29]: Ան հացադուլէն դուրս եկաւ 13 Ապրիլի։
  • 13 Ապրիլին Վարդաշեն քրեակատարողական հիմնարկին մէջ ազատազրկման մէջ գտնվող Շանթ Հարութիւնեանը հացադուլ սկսաւ՝ որպէս զորակցութիւն Սերժ Սարգսեանի դէմ պայքարող ուժերուն։

12 Ապրիլի Իրադարձութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

2018 թուականի 12 Ապրիլի երեկոյան «Մերժիր Սերժին» նախաձեռնութեան խումբ մը անդամներ նստեցան Երևանի Մաշտոցի պողոտայի երթևեկելի հատուածին մէջ և շուրջ 40 վայրկեան երթևեկութեան համար փակ պահած քաղաքի գլխաւոր պողոտաներէն մէկը: Աւելի ուշ Երևանի փոխոստիկանապետ Վալերի Օսիպեանի գլխաւորութեամբ ուժ կիրառելով հեռացուցած են ցուցարար երիտասարդները, որոնցմէ մաս մը ոստիկանական ինքնաշարժով տեղափոխուեցան Երևանի Չարենցի փողոցի վերջնամաս: Ոստիկանութեան գործողութեէնէն ետք կարճ ժամանակահատուածով կը բացուի Մաշտոցի պողոտան[30][31]:

Շուրջ 30 վայրկեան ետք՝ մօտաւորապէս ժամը 18:00-ին, «Մերժիր Սերժին» և «Իմ քայլը» նախաձեռնութիւններու անդամներն ու համակիրները ինքնաշաի երթով մօտեցած են Պաղրամեան-Մաշտոց պողոտաներու խաչմերուկին և կրկին փակած Մաշտոցի պողոտայի երթևեկութիւնը: Խցանումներու հետևանքով ամբողջութեամբ կաթուածահար եղան Պաղրամեան, Մաշտոց պողոտաները և Սայաթ-Նովայի պողոտան ու հարակից փողոցները: Որոշ ժամանակ ոստիկանութիւնը փակած էր Պաղրամյան պողոտայի՝ Մաշտոցի պողոտան, որու բացուելէն ետք ինքնաշարժերթի մասնակիցները շարեցան Հայաստանի Հանրապետութեան Ազգային ժողովի պատգամաւոր Նիկոլ Փաշինեանի ու անոր համախոհներուն ընդառաջելով, որոնք Սևան-Երևան ճանապարհով քայլերթով կը շարժէին դեպի մայրաքաղաք Երևանի ուղղութեամբ[32]: Ինքնաշարժերթի մասնակցիները ինքնաշարժներով կրկին կը վերադառնան Երևան[33]:

Ծանօթագրութիւններ[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]

  1. ««Հնարավոր է Սերժ Սարգսյանը դառնա վարչապետ». Շարմազանով»։ «Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան (հայերեն)։ Վերցված է 2018-04-08 
  2. «Համոզված եմ, որ Սերժ Սարգսյանը կլինի վարչապետ. Գալուստ Սահակյան»։ news.am (հայերեն)։ Վերցված է 2018-04-08 
  3. «Ես կհամոզեմ Սերժ Սարգսյանին. գեներալ (տեսանյութ)»։ 1in.am։ Վերցված է 2018-04-08 
  4. ««Պատրաստ եմ վարչապետի պաշտոնում առաջադրել Սերժ Սարգսյանի թեկնածությունը». Արմեն Աշոտյան»։ «Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան (հայերեն)։ Վերցված է 2018-04-08 
  5. ««Մերժիր Սերժին»-ի անդամները ավտոերթով միացան Փաշինյանի «ԻմՔայլ»-ին (տեսանյութ)»։ a1plus։ 16:05 
  6. ՀՀ ԿԸՀ 2008 թ․–ի փետրվարի 24–ի N 24-Ա որոշում
  7. «Սերժ Սարգիսեան ՀՀ Նախագահ - Նախագահ - Հայաստանի Հանրապետության Նախագահ»։ նախագահ.հայ։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2017-10-20-ին։ Վերցված է 2018-04-08 
  8. «DocumentView»։ www.arlis.am։ Վերցված է 2018-04-08 
  9. ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՀՐԱՄԱՆԱԳԻՐԸ, Հայաստանի Հանրապետության Նախագահին առընթեր սահմանադրական բարեփոխումներիմասնագիտական հանձնաժողով ստեղծելու մասին
  10. One Studio։ «Սահմանադրական բարեփոխումների մասնագիտական հանձնաժողովի կազմը հայտնի է»։ www.yerkir.am։ Վերցված է 2018-04-08 
  11. «ՀՀ Նախագահի հրամանագրերը - Փաստաթղթեր - Հայաստանի Հանրապետության Նախագահ»։ նախագահ.հայ։ Վերցված է 2018-04-08 
  12. ՀՀ Նախագահին ներկայացվել է ՀՀ սահմանադրական բարեփոխումների հայեցակարգի նախագիծը
  13. «Fraud claims mar Armenia referendum»։ BBC News (en-GB)։ 2015-12-07։ Վերցված է 2018-04-08 
  14. «Եթե ի վերջո որոշենք, որ առաջադրվելու է իմ թեկնածությունը, ապա դա կլինի իմ կողմից մեկ հավելումով. Սերժ Սարգիսեան»։ www.tert.am։ Վերցված է 2018-04-08 
  15. ««ՔՊ-ն բացառում է բռնութիւնը նաև որպես հակագործողութիւն». Փաշինեանը՝ Թանդիլյանին» 
  16. Technologies Peyotto։ «Լինելու են ոչ թե շուրջօրյա նստացույցեր, այլ շուրջօրյա հանրահավաքներ․ ՔՊ անդամ (տեսանյութ)»։ 1in.am։ Վերցված է 2018-04-08 
  17. «Նիկոլ Փաշինեանը հայտարարեց 14-օրյա քայլարշավ սկսելու մասին»։ www.panorama.am (անգլերեն)։ Վերցված է 2018-04-08 
  18. «Սա գրվող պատմություն է մի նոր... ձայնագրվել է «Քաղաքացու երգը»՝ նվիրված սպասվող պայքարին»։ Հայկական Ժամանակ։ 30/03/2018 
  19. «Իմ քայլը» նախաձեռնությունը 10 րոպեով փակեց Երևան-Դիլիջան մայրուղին
  20. Պատգամաւորը փակած է արագաչափը. ոստիկանութեան հորդորը Նիկոլ Փաշինեանին
  21. «Արարատ Միրզոյանը և Լենա Նազարյանը ակցիա իրականացրին ԱԺ-ում. դահլիճը ողողվեց գունավոր ծխով»։ Հայկական Ժամանակ։ 1/04/2018 schedule 
  22. ««Մերժիր Սերժին» նախաձեռնությունը հանգանակում է Սերժ Սարգիսեանի «թոշակը»»։ «Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան (հայերեն)։ Վերցված է 2018-04-08 
  23. ««Մերժիր Սերժին»-ի անդամները միացան Փաշինեանին (տեսանյութ) | AraratNews»։ AraratNews (hy-AM)։ Վերցված է 2018-04-08 
  24. ««#ՄերժիրՍերժին» քաղաքացիական նախաձեռնութեան երթը»։ 22:17, 9 ապրիլի, 2018 
  25. «Ցուցարարները փակել էին Տիգրան Մեծ – Մելիք Ադամյան փողոցների խաչմերուկը»։ Ազատություն։ Ապրիլ 11, 2018 
  26. «Հանուն Հայաստան պետության» ճակատը իր անդրանիկ հանրահավաքը անցկացրեց
  27. ««Հանուն Հայաստան պետության» և «Մերժիր Սերժին» նախաձեռնութիւնները համատեղ հանրահաւաք են անցկացնում. ուղիղ միացում»։ Kentron.am։ 18:50, 10.04.2018 
  28. «Ոստիկանները բռնի ուժ են կիրառել քաղաքացիական ակտիվիստ Վարդգես Գասպարիի նկատմամբ»։ 9.04.2018 
  29. ««Սերժ Սարգիսեանը գտնվում է քաղաքական կլինիկական մահի շրջանում». Արամ Հարությունյանը հացադուլ է սկսել (ֆոտո)»։ News.am։ 17:58, 09.04.2018 
  30. ««Մերժին Սերժին» նախաձեռնության ակտիվիստները մոտ 40 րոպե փակ պահեցին Մաշտոցի պողոտայի մի հատվածը»։ «Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան (հայերեն)։ Վերցված է 2018-04-23 
  31. «Ցուցարարներին ոստիկանները «պատանդ» են վերցրել (տեսանյութ ոստիկանական մեքենայից) թարմացված»։ Armtimes.com (հայերեն)։ Վերցված է 2018-04-23 
  32. «Ավտոերթի մասնակիցները Պտղնիում միացան Նիկոլ Փաշինեանին. թարմացվող»։ Armtimes.com (հայերեն)։ Վերցված է 2018-04-23 
  33. [Ազատություն ռադիոկայանի երեկոյան լուրերի թողարկում, 12.04.2018 թվական:]