Հաթշեփսութ
| Հաթշեփսութ | |
|---|---|
 | |
| Ծնած է | ՔԱ1507 |
| Ծննդավայր | Թեբե և Եգիպտոս |
| Մահացած է | սխալ ամսաթիւ (անհասանելի ճշտություն) |
| Քաղաքացիութիւն | Հին Եգիպտոս |
| Մասնագիտութիւն | պետական գործիչ |
| Վարած պաշտօններ | Ամուն աստծո կինը? և Փարաւոն[1] |
| Ամուսին | Թութմոս II? |
| Ծնողներ | հայր՝ Թութմոս I?, մայր՝ Ահմոս? |
| Երեխաներ | Նեֆրուրա?[2] |
Հաթշեփսութ (անգլերէն՝ Hatshepsut[3], ՔԱ1507, Թեբե և Եգիպտոս - սխալ ամսաթիւ (անհասանելի ճշտություն)), նաեւ Հաչեպսուտ, եգիպտերէն՝ «Ամէնաառաջինն ազնուական տիկնանց մէջ»[4], եգիպտական տասնութերորդ արքայատոհմի վեցերորդ փարաւոնը, որ հանդիսացած է պատմականօրէն հաստատուած երկրորդ կին-փարաւոնը՝ Սեբեկնեֆերուէն (Sobekneferu) ետք[5]։ (Հաթշեփսութէն առաջ հնարաւոր է, որ տարբեր այլ կիներ ղեկավարած ըլլան որպէս իշխող թագուհիներ կամ խնամակալներ, ինչպէս օրինակ՝ Նէյթհոտեպը (Neithhotep), նախքան իրեն՝ մօտաւորապէս 1600 տարի առաջ)։
Հաթշեփսութը եգիպտական գահ բարձրացած է մ․թ․ա․ 1478 թուականին։ Իր իշխանութեան գալը ուշագրաւ եղած է, քանի որ իրմէ պահանջուած է օգտագործել իր ծագումը, կրթութիւնն ու կրօնի ընկալումը։ Հաթշեփսութի ծագումը անբասիր եղած է, քանի որ ան եղած է թագաւորի դուստր, քոյր եւ կին։ Կրօնի իր ընկալումը թոյլ տուած է Հաթշեփսութին՝ հաստատելու զինք որպէս Ամոն աստուծոյ կին[6]։ Պաշտօնապէս ան ղեկավարած է Թութմոս Գ.-ի (Thutmose III) հետ համատեղ, որ գահ բարձրացած էր նախորդ տարի՝ երկու տարեկան հասակին։ Հաթշեփսութը եղած է Թութմոս Գ.-ի հօր՝ Թութմոս Բ.-ի գլխաւոր կինը։ Եգիպտագէտներու կողմէ ան կը համարուի ամենայաջողակ փարաւոններէն մէկը, որ իշխած է աւելի երկար, քան բնիկ եգիպտական արքայատոհմի որեւէ այլ կին։ Ըստ եգիպտագէտ Ճէյմս Հենրի Պրեստետի (James Henry Breasted)՝ ան նաեւ ծանօթ է որպէս «պատմութեան մէջ առաջին մեծ կինը, որուն մասին մենք տեղեկացուած ենք»[7]։
Հաթշեփսութը Թութմոս Ա.-ի եւ անոր գլխաւոր կնոջ՝ Ահմոսի դուստրն ու միակ զաւակն էր[8]։ Իր ամուսինը՝ Թութմոս Բ.-ը, Թութմոս Ա.-ի եւ վերջինիս երկրորդ կարգի կնոջ՝ Մուտնոֆրետի (Mutnofret) որդին էր։ Հաթշեփսութն ու Թութմոս Բ.-ը Նեֆրուրա անունով դուստր մը ունեցած են, որուն ծնունդէն ետք Հաթշեփսութը այլեւս չէ կրցած զաւակ ունենալ։ Իսետ (Iset) անունով երկրորդ կարգի կնոջմէն Թութմոս Բ.-ը ունեցած է Թութմոս Գ.-ը, որն ալ որպէս փարաւոն յաջորդած է Հաթշեփսութին[8]։Եգիպտոսի տասնութերորդ արքայատոհմի վեցերորդ փարաւոնն էր։ Ան հանդիսացած է պատմականօրէն հաստատուած երկրորդ կին-փարաւոնը։
.jpg)
Հաթշեփսութ Եգիպտոսի առաջին կին փարաւոնն էր[9]։ Ան կեղծ մօրուք մը կը գործածէր եւ եղունգները, կարմիր եւ սեւ կը ներկէր:
Հաթշեփսութը եգիպտական գահ է բարձրացած է ՔԱ․ 1478 թուականին։
Անոր իշխանութեան գալը ուշագրաւ եղած է, քանի որ անորմէ պահանջուած է օգտագործել իր ծագումը, կրթութիւնն ու կրօնի ընկալումը։
Հաթշեփսութի ծագումը անբասիր եղած է, քանի որ ան եղած է արքայի դուստր, քոյր եւ կին։ Անոր կրօնի ընկալումը թոյլատրած է Հաթշեփսութին հաստատել՝ իբրեւ Ամոն աստուծոյ կին։
Ծանօթագրութիւններ
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]- ↑ Dodson A. The Complete Royal Families of Ancient Egypt — High Holborn: Thames & Hudson, 2004. — 320 p. — ISBN 978-0-500-05128-3
- ↑ Dictionary of African Biography / E. K. Akyeampong, Henry Louis Gates, Jr. — NYC: OUP, 2012.
- ↑ «Hatshepsut»։ Dictionary.com։ արտագրուած է՝ 2007 թ․ հուլիսի 27
- ↑ Clayton, Peter (1994). Chronicle of the Pharaohs. Thames & Hudson. էջ 104.
- ↑ Wilkinson, Toby (2010). The Rise and Fall of Ancient Egypt. London: Bloomsbury. էջեր 181, 230. ISBN 978-1-4088-1002-6.
- ↑ Kara., Cooney (2015). Woman Who Would be King. Oneworld Publications. ISBN 978-1-322-38466-5. OCLC 897502797.
- ↑ «Queen Hatshepsut (1500 B.C.)». nbufront.org. Արխիւացուած է բնագրէն 2017 թ․ Փետրուար 21-ին.
- ↑ Martin, G. (2012 թ․ Դեկտեմբեր 23). African Political Thought (անգլերէն). Springer. ISBN 978-1-137-06205-5.
- ↑ Clayton Peter (1994)։ Chronicle of the Pharaohs։ Thames & Hudson։ էջ 104