Կարապետ Բաղիշեցի

Կարապետ Բաղիշեցի;
Ծնած է	1475
Ծննդավայր	Բաղէշ
Մահացած է	1520
Քաղաքացիութիւն	Բիթլիսի էմիրաթ
Ազգութիւն	Հայ
Մասնագիտութիւն	բանաստեղծ և գրիչ
Ծնողներ	հայր՝ Ստեփան Բաղիշեցի, մայր՝ Ալամշահ Բաղիշեցի

Կարապետ արքեպիսկոպոս Բաղիշեցի^[3] (1475, Բաղէշ^[1] - 1520), հայ տաղասաց, գրիչ, կազմարար, մանրանկարիչ, Մշոյ Առաքելոց վանքի վանահայր։

Կենսագրական գիծեր

Ծնած է մօտ 1475 թուականին, Բաղէշ^[3]։ Անոր հայրն էր՝ Ստեփանը, մայրը՝ Ալամշահը^[3]։ Բաղիշեցի ուսում ստանալու համար գացած է Մշոյ Առաքելոց վանք, ուր ձեռնադրուած է նախ աբեղայ, ապա վարդապետ^[3]։

Վանքի առաջնորդ Թադէոս արքեպիսկոպոսը զինք որդեգրած է եւ դեռ իր կենդանութեան ձեռնադրած՝ արքեպիսկոպոս եւ վանքի առաջնորդ^[3]։

Եղած է՝ կազմարար, գրիչ եւ մանրանկարիչ^[3]։ Արտագրած է՝ «Սաղմոս»-ը, «Մաշտոց»-ը եւ «Յայսմաւուրք»-ը^[3]։

Աւելի շատ յայտնի եղած իբրեւ տաղասաց^[3]։

Մահացած է հաւանաբար 1550 թուականին^[3]։

Տաղեր

Կարապետ Բաղիշեցիի կենսագրութիւնը եւ իր տաղերու հաւաքածուն կազմած է Ներսէս Ակինեանը, որոնցմէ նշանաւոր են․

«Տաղ արարածոց», Նոյի երեք որդիներու, ազգերու եւ աշխարհներու մասին 85 երկտող ոտանաւոր։ Գրուած է 1540 թուականին։ Տաղը կը սկսի այսպէս՝ «Եկա՛յք, Ադամայ որդիք, արարածք ամէն միաբան»։ Եւրոպայի եւ Հայաստանի աշխարհագրութեան վերաբերեալ հետաքրքրական տեղեկութիւններ կը պարունակէ^[3]։
«Ողբ ի վերայ արշաւանաց Շահ Իսմայէլի», Մշոյ Եղրդուտ վանքին մէջ 1513 թուականին օրինակած «Սաղմոս»-ի յիշատակարանն է^[3]։ Պահպանուած Է ինքնագիրը (միակ օրինակը), Մատրիտ կը գտնուի։ «Ողբ»-ի նիւթը պարսից շահ Իսմայէլի պատերազմներն են՝ Հայաստանի քրտական ցեղերուն դէմ։ Նկարագրուած են Բաղէշի բերդի գրաւումը 1511-1512 թուականներու ձմռան եւ հայերու տառապանքները այդ պատերազմի ընթացքին։ Ողբը արժէքաւոր է, մասնաւորապէս, պատմական առումով^[4]։

«Տաղ վասն վարդին»,

Պուլպուլն է հագեր ի յոտըն կօշիկ,
Զվարդն կու փնտռէ սիրով անուշիկ․
Ձայն է արձակեր, կու կանչէ վարդ, վարդ,
Վարդ, վարդ դու զուարթ,
Ես պուլպուլ, դու վարդ^[3]։

Ծանօթագրութիւններ

1 2 Հայկական սովետական հանրագիտարան / խմբ. Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2000.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718'></a>
↑ Ով ով է. հայեր / խմբ. Հ. Այվազյան — Երևան: Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2005. — հատոր 1. — է. 545.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13053761'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1953'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q28722393'></a>
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 «Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, Երևան, 1962, Հատոր 2, Ցուցակ 1, Էջ 609.
↑ «Ուշ միջնադարի հայ բանաստեղծութիւնը (XVI-XVII դդ.)»։ digilib.aua.am (հայերեն)։ արտագրուած է՝ 2025-08-27

Աղբիւրներ

«Հայ Միջնադարյան Պատմական Ողբեր (ԺԴ-ժէ դդ.)», ՀԱՅԿԱԿԱՆ ՍՍՀ ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԱԿԱԴԵՄԻԱՅԻ ՀՐԱՏԱՐԱԿՉՈՒԹՅՈՒՆ, Երեւան 1969, էջ 93-97։

Այս յօդուածի նախնական տարբերակը կամ անկէ մաս մը վերցուած է Հայկական Սովետական Հանրագիտարանէն, որուն նիւթերը հրատարակուած են` Քրիէյթիվ Քամմընզ Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թոյլատրագրի ներքոյ։

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q3331189"_data-entity-id="Q2657718">[[:hy:s:Հայկական_սովետական_հանրագիտարան|Հայկական_սովետական_հանրագիտարան]]<span_class="wef_low_priority_links">_/_խմբ._[[:Վիքտոր_Համբարձումեան|Վ.&nbsp;Համբարձումյան]],_[[:Կոստանդին_Խուդաւերդեան|Կ.&nbsp;Խուդավերդյան]]_—_[[:d:Q124405912|Հայկական_հանրագիտարան_հրատարակչություն]],_2000.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718"></a></div>-1] 1 2 Հայկական սովետական հանրագիտարան / խմբ. Վ. Համբարձումյան, Կ. Խուդավերդյան — Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2000.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q164396'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q6429958'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2657718'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q1787111"_data-entity-id="Q28722393">[[:d:Q28722393|Ով_ով_է._հայեր]]<span_class="wef_low_priority_links">_/_խմբ._[[:hy:Հովհաննես_Այվազյան|Հ.&nbsp;Այվազյան]]_—_[[:Երեւան|Երևան]]:_[[:d:Q124405912|Հայկական_հանրագիտարան_հրատարակչություն]],_2005._—_հատոր&nbsp;1._—_է.&nbsp;545.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q13053761"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q1953"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q28722393"></a></div>-2] Ով ով է. հայեր / խմբ. Հ. Այվազյան — Երևան: Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2005. — հատոր 1. — է. 545.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q13053761'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q124405912'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q1953'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q28722393'></a>

[Աճառյան-3] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 «Հայոց անձնանունների բառարան», Հրաչյա Աճառյան, Երևան, 1962, Հատոր 2, Ցուցակ 1, Էջ 609.

[4] «Ուշ միջնադարի հայ բանաստեղծութիւնը (XVI-XVII դդ.)»։ digilib.aua.am (հայերեն)։ արտագրուած է՝ 2025-08-27

[1]

[2]

[3]

[4]