Ծնեբեկ
Ծնեբեկ կամ ծնեփակ (լատ․ Asparagus) բոյս, որ կը պատկանի շուշանազգիներու ընտանիքին (Liliaceae)։
Բնութագիր
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Ծնեբեկի տեսակները կը բնորոշուին բարակ եւ թեթեւ ճիւղաւորումներով։ Ճիւղերը յաճախ կը կրեն փուշեր կամ փշանման յաւելումներ։ Տերեւները փոքր եւ շերտիկի նման են։ Ծաղիկները մանր են, դեղնաւուն կամ կանաչաւուն, իսկ պտուղը՝ կարմիր հատապտուղ մըն է[1]։
Տարածում
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Ծնեբեկին ցեղը ունի շուրջ 300 տեսակ, որոնք տարածուած են աշխարհի տարբեր կլիմայական գօտիներու մէջ։ Անոնց մեծ մասը կը սիրէ չափաւոր եւ տաք գօտիներ։
Հայաստանի մէջ նշանաւոր են եօթը վայրի տեսակներ, որոնք կը տարածուին գրեթէ բոլոր շրջաններուն մէջ։
Մշակութիւն եւ գործածութիւն
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Ծնեբեկի մշակուած ձեւերէն ամէնէն ճանչցուածը «Asparagus officinalis»ն է, որ հին ժամանակներէն ի վեր կ'օգտագործուի իբրեւ բանջարեղէն։
Բացի սննդային արժէքէն, ծնեբեկը ունի նաեւ բժշկական գործածութիւն․ անիկա կը նկատուի միզամուղ, նրբօրէն խթանող մարսողութիւնը եւ հին բժշկութեան մէջ գործածուած է բազմազան տկարութիւններու դէմ։
Տնտեսութիւն
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Ծնեբեկը համաշխարհային մակարդակով կը մշակուի, յատկապէս Եւրոպայի եւ Ասիոյ մէջ։ Բազմաթիւ վայրի տեսակներ ալ կը գործածուին իբրեւ դեղաբոյսեր։