Լուբիա
Լուբիա (Phaseolus vulgaris) բոյս մը, որ կը պատկանի ընդեղէնի ընտանիքին[1]։
Անիկա խոտանման ցօղուն ունի եւ կրնայ ըլլալ թէ՛ փաթթուող, թէ՛ թփանման։
Լուբիան կը մշակեն երկու նպատակով՝ հատիկ կամ կանաչ լուբիա ստանալու համար։
Լուբիային հատիկները հարուստ են սպիտակուցով․ անոնց մէջ սպիտակուցը 20-22% է (միսին մէջ՝ 20-23%)։ Կանաչ լուբիայի մէջ սպիտակուցը 6–7% է։ Բացի ատկէ, լուբիան կը պարունակէ ճարպ (շուրջ 2%), կենսանիւթեր եւ հանքային աղեր, որոնք անհրաժեշտ են մարդու օրկանիզմին[2]։
Հարաւային Կովկասի ժողովուրդներուն կերակուրին մէջ լուբիան յատուկ տեղ ունի․ զայն կ'ուտեն եփած կամ թթու վիճակով։ Բացի անկէ, լուբիան կարեւոր հումք է պահածոյագործութեան համար։
Ամերիկայի բնիկ հնդկացիներուն մօտ, լուբիան եղած է «Երեք քոյրեր» անունով ծանօթ հիմնական մշակաբոյսերէն մէկը։ Միւս երկուքն են դդումը եւ եգիպտացորենը։
Լուբիա նետելու օրը
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Ճափոնի մէջ լուբիա նետելու օրը տօնական օր մըն է, որ տեղի կ'ունենայ գարնան առաջին օրը, ըստ լուսնային օրացոյցին. այսինքն` ընդհանրապէս 2 կամ 3 Փետրուարին: Այս տօնակատարութեան ընթացքին մարդիկ լուբիա կը նետեն իրենց տուներուն, սրբավայրերուն, տաճարներուն շուրջ` վախցնելու համար չար ոգիները[3]:
Կանանչ Լուբիա Ձէթով
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]- 2 քիլօ կանանչ լուբիա
- 1 հատ մեծ սոխ
- մէկ տուփ լոլիկի հիւթ կամ կէս քիլօ լոլիկը հարել եւ ունենալ լոլիկի հիւթ
- 1 ճաշի դգալ լոլիկի մածուկ
- 3 - 4 պճեղ սխտոր
- 3 - 4 դգալ բուսաիւղ (բուսական ձէթ)
- 3 գաւաթ ջուր (ըստ փափաքի)
- 1 թէյի դգալ անուշ համեմ եւ աղ
Պատրաստութիւն
Լուբիան մաքրել, լուալ եւ մանրել:
Լոլիկի հիւթը եւ ջուրը միասին դնել կրակին վրան որ տաքնան:
Սոխը մանրել եւ ձէթով միասին դնել կաթսային մէջ, դնել կրակին վրան եւ խառնելով քիչ մը տապկել, աւելցնել ճզմուած սխտորը եւ լոլիկի մածուկը, քիչ մը խառնել ապա աւելցնել լուբիան, մերթ ընդ մերթ խառնել մինչեւ որ գոյնը սկսի փոխուիլ:
Աւելցնել համեմները, տաք լոլիկի հիւթն ու ջուրը, խառնել եւ եռալու սկսելէն ետք կրակը ցած-միջակի իջեցնել եւ եփել մօտ մէկ ժամ, աւելցնել աղը, տասը վայրկեան ետք կրակը մարել:
