Լիւսի Սթոն

Լիւսի Սթոն; Lucy Stone
	Լիւսի Սթոն, 1840 - 1890ի միջեւ
Ծնած է	13 Օգոստոս 1818[…]
Ծննդավայր	West Brookfield, Ուորչեսթըր գաւառ, Մասսաչուսէթս, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Մահացած է	19 Հոկտեմբեր 1893 (75 տարեկանին) կամ 18 Հոկտեմբեր 1893 (75 տարեկանին)
Մահուան վայր	Պոսթըն, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Քաղաքացիութիւն	Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ
Կրօնք	Ժողովականութիւն
Ուսումնավայր	Օպերլին գոլէճ, Mount Holyoke գոլէճ և Wilbraham & Monson Academy
Մասնագիտութիւն	լրագրող, կանանց իրավունքների պաշտպան, խմբագիր, աբոլիցիոնիստ, սուֆրաժէթ, գրագէտ և ֆեմինիստ
Ամուսին	Հենրի Պրաուն Պլաքուէլ
Ծնողներ	հայր՝ Ֆրանսիս Սթոն, կրտսեր
Երեխաներ	Ալիս Սթոն Պլաքուէլ

Լիւսի Սթոն (անգլ․՝ Lucy Stone, 13 Օգոստոս, 1818, Ուեսթ Պրուքֆիլտ, Մասաչուսեց - 18 Հոկտեմբեր 1893, Պոսթոն, Մասաչուսեց)․ ամերիկացի հռետոր, Միացեալ Նահանգներու մէջ ստրկութեան վերացման ստրկամարտիկ եւ «սուֆռաժէթ» (քուէի իրաւունք պահանջող կին)։ Ան կանանց իրաւունքներու պաշտպանութեան բարձրաձայն ջատագով եղած է։

Կենսագրական գիծեր

Լուսի Սթոն ծնած է 13 Օգոստոս, 1818-ին, իր ընտանիքին ագարակին մէջ՝ Գոյս Հիլ, Արեւմտեան Պրուքֆիլտ, Մասաչուսեց: Ան Հաննա Մէթիուսի եւ Ֆրենսիս Սթոնի ինը զաւակներէն ութերորդն էր: Իր ծնունդէն առաջ երկու եղբայր կամ քոյր մահացած են եւ ան մեծցած է երեք եղբայրներու եւ երեք քոյրերու հետ:

1847-ին, Սթոն Մասաչուսեթս նահանգին առաջին կինն էր, որ համալսարանական վկայական ստացաւ: Ան կ'արտայայտուէր կանանց իրաւունքներուն համար եւ ստրկութեան դէմ։ Լիւսի Սթոն յայտնի էր իր ծննդեան անունը գործածելով, ամուսնութենէ ետք, հակառակ կանանց սովորութեան՝ իրենց մարդուն մականունը վերցնելու:

Սթոնի կազմակերպչական գործունէութիւնը կանանց իրաւունքներու պաշտպանութեան համար շօշափելի ձեռքբերումներ արձանագրեց ԺԹ․ դարու դժուարին քաղաքական միջավայրին մէջ։ Ան ներդրում ունեցաւ Կանանց Ազգային Իրաւունքներու առաջին ժողովին National Women's Rights Convention իրականացման՝ Ուորչեսթեր, Մասաչուսեց, ինչպէս նաեւ շարունակեց աջակցիլ ու օգնել տարեկան հերթականութեամբ, բազմաթիւ այլ տեղական, շրջանային, եւ նահանգային ժողովներու գումարման եւ այդ ուղղութեամբ գործակցած է ուրիշ գործիչներու հետ ալ։ Ան խօսեցաւ օրէնսդիր մարմիններու առջեւ` կանանց աւելի իրաւունքներ տուող օրէնքներ յառաջացնելու համար: Սթոն օգնեց հիմնուի Կանանց Ազգային Հաւատարիմ Լիկան (Woman's National Loyal League)՝ օգնելու համար «Տասներեքերորդ Բարեփոխում»ին ընդունման եւ եւ այդպիսով վերացնել ստրկութիւնը։ Այդ յաողութենէն ետք ան օգնեց կազմել Ամերիկեան Կանանց Ընտրելու իրաւունքի Միութիւնը (American Woman Suffrage Association - AWSA), որ աջակցեցաւ կանանց ընտրելու իրաւունքի Սահմանադրական փոփոխութեան՝ շահելով կանանց ընտրելու իրաւունքը տեղական եւ նահանգային մակարդակներուն վրայ։

Սթոն լայնօրէն գրեց կանանց իրաւունքներու մասին, հրատարակելով եւ բաժնելով իր եւ ուրիշներու ճառերը, ինչպէս նաեւ համաժողովներու արձանագրութիւնները։ Երկարատեւ եւ ազդեցիկ «Կնոջ Պարբերաթերթ»ին մէջ Woman's Journal, շաբաթաթերթ մը, որ հիմնադրեց ու քարոզեց, Սթոն հրապարակեց կանանց իրաւունքներուն մասին իր, ինչպէս նաեւ տարբեր տեսակէտներ։

Կոչուեցաւ «ճարտասան», «առաւօտեան աստղ» եւ «կանանց իրաւունքներու շարժման սիրտն ու հոգին»։ Ան մեծապէս ազդած է Սուզան Պ․ Անթոնիին՝ ամերիկացի ընկերային բարեփոխիչ եւ կանանց իրաւունքներու գործունեայ, որպէսզի ան կանանց ընտրական իրաւունքի գործը ստանձնէ։ Էլիզապէթ Գէյտի Սթանթոն (ամերիկացի գրող եւ կանանց իրաւունքներու գործիչ) գրած է թէ՝ «Լուսի Սթոն առաջին անձն էր, որուն միջոցով ամերիկայի հասարակութեան սիրտը խորապէս յուզուեցաւ կնոջական հարցին շուրջ»:

Անոնք միասին՝ Անթոնի, Սթանթոն եւ Սթոն կոչուած են ԺԹ․ դարու կնոջական իրաւունքներու եւ ֆեմինիզմի «եռապետութիւն»։

Ան ամուսնացած էր Հենրի Պրաուն Պլաքուէլին (ընկերային եւ տնտեսական բարեփոխումներու ամերիկացի ջատագով) հետ եւ ունեցած են զաւակ մը՝ Ալիս Սթոն Պլաքուէլ։

Ժառանգութիւն

Լուսի Սթոնի կողմէ ամուսնոյն անունը չընդունիլը, իբրեւ իրաւունքներուն հաստատում, ժամանակին վիճելի էր, եւ հիմնականօրէն անիկա է որուն համար այսօր կը յիշուի: Այն կիները, որոնք ամուսնութենէ ետք կը շարունակեն իրենց հայրենական անունը գործածել, ԱՄՆ-ի մէջ երբեմն տակաւին ծանօթ են իբրեւ «Լուսի Սթոնեաններ»: 1921-ին, Լիւսի Սթոնի Լիկան հիմնուեցաւ Նիու Եորքի մէջ Ռութ Հէյլի կողմէ, որ 1924-ին «Թայմզ»-ի կողմէ նկարագրուեցաւ իբրեւ Հէյվուտ Բրունի ««Լուսի Սթոն» ամուսին»։

13 Օգոստոս 1968-ին, իր ծննդեան 150-ամեակին, Ա.Մ.Ն. նամակատան ծառայութիւնը պատուեց Սթոնը 50-սենթնոց փոստանիշով՝ «Երեւելի Ամերիկացիներ» շարքին մէջ։ Նկարը վերցուած էր լուսանկարէ մը, որ ներառուած էր Ալիս Սթոուն Պլաքուէլի՝ Սթոնի կենսագրութեան մէջ։

1986-ին, Սթոն ընդունուեցաւ Ազգային Կանանց Փառքի Սրահը։

1999-ին, Մասաչուսեթսի Նահանգային Տան մէջ աւելցուեցան վեց մարմարեայ բարձր վահանակներ, որոնցմէ իւրաքանչիւրին մէջ պրոնզէ կիսանդրի մը տեղադրուած էր: Այդ կիսանդրիները Սթոնի, Ֆլորենս Լասքոմի, Մերի Քենի Օ'Սալիվանի, Ժոզեֆին Սէնթ Փիեռ Ռաֆինի, Սառա Փարքըր Ռեմոնտի եւ Դորոթէա Տիքսի կիսանդրիներն էին: Ամէն կնոջմէ երկու մեջբերում փորագրուած է իր մարմարեայ վահանակին վրայ, իսկ վահանակներուն ետեւի պատին վրայ փակցուած պաստառը կը պատկերացնէ վեց կառավարական փաստաթուղթեր, որոնք կապ ունին այդ կիներէն մէկուն կամ մէկէ աւելիին գործին հետ:

2000-ին, Indigo Girls-էն Էյմի Ռեն իր առաջին մենակ ձայնագրութեան՝ Stag-ին մէջ ներառեց Lucystoners կոչուող երգ մը։

Նիու Ճըրզիի Լիվինկսթոն համալսարանավայրի տարածքին վրայ գտնուող Ռաթկըրս համալսարանի վարչական եւ դասասենեակներու շէնք մը կը կրէ Լուսի Սթոն անունը։

Ուորրեն քաղաքը (Մասաչուսեց) Քուապոակ գետի մօտ իր անունով զբօսայգի մը ունի։

Անն Ուիթնի քանդակագործին կողմէն կառուցուած (1893) Լուսի Սթոնի կիսանդրին Պոսթընի Ֆանէյլ սրահին մէջ ցուցադրուած է։

Սթոն կերպարանաւորուած է Պոսթընի Կանանց Ժառանգութեան Արահետին մէջ։

19 Սեպտեմբեր, 2016-ին, ԱՄՆ-ի Ծովուժի քարտուղար Ռէյ Մէպուս յայտարարեց վեց միաւորէ բաղկացած շինարարական պայմանագրի հինգերորդ նաւուն անունը՝ USNS Լուսի Սթոն (T-AO 209):

^[8] ^[9] ^[10] ^[11] ^[12] ^[13] ^[14] ^[15] ^[16]

Ծանօթագրութիւններ

↑ Encyclopædia Britannica
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>
↑ Lasser C. Stone, Lucy (13 August 1818–18 October 1893), abolitionist and woman's rights activist // American National Biography Online / S. Ware — [New York]: Oxford University Press, 2017. — ISSN 1470-6229 — doi:10.1093/ANB/9780198606697.ARTICLE.1500663
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16983137'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q20824348'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q103881096'></a>
↑ FemBio տվյալների շտեմարան
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q61356138'></a>
1 2 3 4 Blain V., Grundy I., Clements P. The Feminist Companion to Literature in English: Women Writers from the Middle Ages to the Present — 1990. — P. 1033.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q47119734'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18328141'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q47119724'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q47119715'></a>
↑ SNAC — 2010.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311'></a>
1 2 Find A Grave — 1996.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056'></a>
↑ Geni — 2006.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2621214'></a>
↑ Dorchester Atheneum- Լիւսի Սթոն, 1818-1893(անգլերէն)
↑ Ա․Մ․Ն․Խերակոյտի գրադարան. Ամերիկեան յիշատակարան. Ամերիկացի կիներ, Manuscript Division.Women's Suffrage: The Early Leaders, 13-5-2009
↑ Ամերիկացի կիներ, Riegel, Robert Edgar, Associated University Presses,1970, էջ 220(անգլերէն)
↑ Harvard Square Library.Լիւսի Սթոն 1818-1893, Susan Ritchie (Փետրուար 17, 2014)(անգլերէն)
↑ Լիւսի Սթոն, կիներու իրաւոնքներուն յառաջադէմը, Alice Stone Blackwel,University of Virginia Press, 2001․ կենսագրութիւն, ինքնակենսագրութիւն(անգլերէն)
↑ Amy Ray and the Butchies․ Լիւսիսթոներս, 8-1-2006(անգլերէն)
↑ Naval Today. ԱՄՆ-ի Ծովուժի քարտուղար Ռէյ Մէպուս յայտարարեց վեց միաւորէ բաղկացած շինարարական պայմանագրի հինգերորդ նաւուն անունը՝ Լիւսի Սթոն, Սեպտեմբեր 20, 2016(անգլերէն)
↑ Hays, Elinor Rice. Morning Star: Լիւսի Սթոնին կենսագրութիւնը(անգլերէն)
↑ Կնոջ ձայնը, Կնոջ դիրքը. Լուսի Սթոն եւ կնոջ իրաւունքներու շարժման ծնունդը, Joelle Million, Bloomsbury Academic, Յեւնիդ 30, 2003(անգլերէն)

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q615699"_data-entity-id="Q5375741">[http://global.britannica.com/biography/Lucy-Stone_Encyclopædia_Britannica]<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741"></a></div>-1] Encyclopædia Britannica
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q5375741'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q13433827"_data-entity-id="Q103881096"><i_class="wef_low_priority_links">Lasser&nbsp;C.</i>_[[:d:Q103881096|Stone,_Lucy_(13_August_1818–18_October_1893),_abolitionist_and_woman's_rights_activist]]_//_''[[:d:Q20824348|American_National_Biography_Online]]''<span_class="wef_low_priority_links">_/_[[:en:Susan_Ware|S.&nbsp;Ware]]_—_[[:Նիւ_Եորք|[New_York]]]:_[[:en:Oxford_University_Press|Oxford_University_Press]],_2017._—_ISSN_[https://www.worldcat.org/issn/1470-6229_1470-6229]_—_[http://dx.doi.org/10.1093/ANB/9780198606697.ARTICLE.1500663_doi:10.1093/ANB/9780198606697.ARTICLE.1500663]</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q16983137"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q20824348"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q103881096"></a></div>-2] Lasser C. Stone, Lucy (13 August 1818–18 October 1893), abolitionist and woman's rights activist // American National Biography Online / S. Ware — [New York]: Oxford University Press, 2017. — ISSN 1470-6229 — doi:10.1093/ANB/9780198606697.ARTICLE.1500663
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q16983137'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q20824348'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q217595'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q103881096'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q36570165"_data-entity-id="Q61356138">FemBio_տվյալների_շտեմարան<span_class="wef_low_priority_links"></span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q61356138"></a></div>-3] FemBio տվյալների շտեմարան
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q61356138'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q13136"_data-entity-id="Q18328141"><i_class="wef_low_priority_links">[[:d:Q47119715|Blain&nbsp;V.]],_[[:d:Q47119724|Grundy&nbsp;I.]],_[[:d:Q47119734|Clements&nbsp;P.]]</i>_[[:en:The_Feminist_Companion_to_Literature_in_English|The_Feminist_Companion_to_Literature_in_English]]:_Women_Writers_from_the_Middle_Ages_to_the_Present<span_class="wef_low_priority_links">_—_1990._—_P.&nbsp;1033.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q47119734"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q18328141"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q47119724"></a><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q47119715"></a></div>-4] 1 2 3 4 Blain V., Grundy I., Clements P. The Feminist Companion to Literature in English: Women Writers from the Middle Ages to the Present — 1990. — P. 1033.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q47119734'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q18328141'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q47119724'></a><a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q47119715'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q8513_citetype_Q35127_citetype_Q36524_citetype_Q194166"_data-entity-id="Q29861311">SNAC<span_class="wef_low_priority_links">_—_2010.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311"></a></div>-5] SNAC — 2010.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q29861311'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q7094076_citetype_Q5535082_citetype_Q33270056_citetype_Q43229_citetype_Q107553922"_data-entity-id="Q63056">[http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=991_Find_A_Grave]<span_class="wef_low_priority_links">_—_1996.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056"></a></div>-6] 1 2 Find A Grave — 1996.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q63056'></a>

[<span_class="wikidata_cite_citetype_Q4830453_citetype_Q33270324_citetype_Q75050_citetype_Q3220391_citetype_Q7094076"_data-entity-id="Q2621214">Geni<span_class="wef_low_priority_links">_—_2006.</span></span><div_style="display:none"><a_href="https://wikidata.org/wiki/Track:Q2621214"></a></div>-7] Geni — 2006.
<a href='https://wikidata.org/wiki/Track:Q2621214'></a>

[8] Dorchester Atheneum- Լիւսի Սթոն, 1818-1893(անգլերէն)

[9] Ա․Մ․Ն․Խերակոյտի գրադարան. Ամերիկեան յիշատակարան. Ամերիկացի կիներ, Manuscript Division.Women's Suffrage: The Early Leaders, 13-5-2009

[10] Ամերիկացի կիներ, Riegel, Robert Edgar, Associated University Presses,1970, էջ 220(անգլերէն)

[11] Harvard Square Library.Լիւսի Սթոն 1818-1893, Susan Ritchie (Փետրուար 17, 2014)(անգլերէն)

[12] Լիւսի Սթոն, կիներու իրաւոնքներուն յառաջադէմը, Alice Stone Blackwel,University of Virginia Press, 2001․ կենսագրութիւն, ինքնակենսագրութիւն(անգլերէն)

[13] Amy Ray and the Butchies․ Լիւսիսթոներս, 8-1-2006(անգլերէն)

[14] Naval Today. ԱՄՆ-ի Ծովուժի քարտուղար Ռէյ Մէպուս յայտարարեց վեց միաւորէ բաղկացած շինարարական պայմանագրի հինգերորդ նաւուն անունը՝ Լիւսի Սթոն, Սեպտեմբեր 20, 2016(անգլերէն)

[15] Hays, Elinor Rice. Morning Star: Լիւսի Սթոնին կենսագրութիւնը(անգլերէն)

[16] Կնոջ ձայնը, Կնոջ դիրքը. Լուսի Սթոն եւ կնոջ իրաւունքներու շարժման ծնունդը, Joelle Million, Bloomsbury Academic, Յեւնիդ 30, 2003(անգլերէն)

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]