Իրիս
| Իրիս | |
|---|---|
 | |
| Տեսակ | յունական դիացաբանութեան աստուած, աստուածուհի և ծիածանի աստուած |
| Դիցաբանութիւն | հին յունական կրօն |
| Սեռ | իգական |
| Հայր | Թաւմաս[1][2][3] |
| Մայր | Էլեքթրա[1][2][3] |
| Ամուսին | Զեփիրոս |
| Զաւակներ | Էրոս և Փոթոս |
| Iris (mythology) Ուիքիպահեստին մէջ | |
Իրիս (հին յունարէն՝ Ἶρις), հին յունական դիցաբանութեան մէջ ծիածանի աստուածուհին էր եւ Զեւսի ու Հերայի պատգամաբերը։ Իրիսը Զեփիւրոսի կինն էր, եւ ըստ որոշ աւանդութիւններու՝ անկէ ունեցած է Էրոսը։
Իրիսի գլխաւոր առաքելութիւնն էր աստուածներու պատգամներն ու հրահանգները տարածել։ Ան այդ կ՚ընէր հողին վրայ, ջուրին մէջ եւ նոյնիսկ ընդերքին մէջ՝ քամիի արագութեամբ։ Զեւս զինք կը ղրկէր Սթիքսէն ջուր բերելու։
Որպէս ծիածանի աստուածուհի, որ կը յայտնուէր անձրեւէն ետք, Իրիս սերտ կապ ունէր ծովային աստուածութիւններուն հետ։ Որոշ բանաստեղծներու մօտ ան կը ներկայացուէր որպէս Հերա աստուածուհիին աղախինը եւ կը կատարէր անոր բոլոր յանձնարարութիւնները։
Իրիս յաճախ կը պատկերուէր ձեռքին գաւաթ մը եւ լայն բացուած թեւերով՝ թռչելու ընթացքին։
Անոր անունով կոչուած է իրիս ծաղիկը՝ իր բազմերանգ գոյներուն պատճառով, ինչպէս նաեւ Իրիդիում քիմիական տարրը, որուն միացութիւններն ալ բազմերանգ են։
Իրիսի անունով կոչուած է նաեւ համանուն աստերոիդ մը, որ յայտնաբերուած է 1847-ին։
Ծանօթագրութիւններ
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]- 1 2 Любкер Ф. Iris // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга et al. — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 668.
- 1 2 Любкер Ф. Electra // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга et al. — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 460.
- 1 2 Ирида // Энциклопедический словарь — СПб.: Брокгауз — Ефрон, 1894. — Т. XIII. — С. 315.