Իմելտա Մարքոս
| ՀԻմելտա Մարքոս Imelda Marcos | |
|---|---|
 | |
| Ծննդեան անուն | Lua–ի սխալ՝ expandTemplate: template "lang-es-419" does not exist։ |
| Ծնած է | 2 Յուլիս 1929[1] (96 տարեկան) |
| Ծննդավայր | Մանիլա, Ֆիլիպիններ |
| Քաղաքացիութիւն |
 Ֆիլիպիններ[2] |
| Կրօնք | քրիստոնէութիւն |
| Ուսումնավայր | Ֆիլիփինի կիներու համալսարան |
| Տեսակ | kundiman |
| Մասնագիտութիւն | նորաձեւութեան կերպար, երգչուհի, դիւանագէտ, քաղաքական գործիչ, ձեռնարկատէր, Համաշխարհային դէմք և նորաձեւութեան փորձագէտ |
| Վարած պաշտօններ | Ֆիլիփինի Ներկայացուցիչներու Տան անդամ, Ֆիլիփինի Առաջին տիկին, Ֆիլիփինի Ներկայացուցիչներու Տան անդամ, Նախարար, Ֆիլիփինի Ներկայացուցիչներու Տան անդամ[2], Ֆիլիփինի Ներկայացուցիչներու Տան անդամ[3] և Ֆիլիփինի Առաջին տիկին |
| Կուսակցութիւն | Ազգայնական կուսակցութիւն |
| Ամուսին | Ֆերտինան Մարքոս |
| Ծնողներ | հայր՝ Vicente Romuáldez, մայր՝ Ռեմետիոս Ռոմիւալտեզ |
| Երեխաներ | Ֆերտինան Մարքոս, Իմէէ Մարքոս, Իրէն Մարքոս և Էմէ Մարքոս |
Իմելտա Մարքոս (ծնած՝ Imelda Ռեմետիոս Վիզիթաթիոն Թրինիտա Ռոմիւալտեզ, 2 Յուլիս 1929)․ քաղաքական գործիչ, որ 1965-1986 ժամանակաշրջանին Ֆիլիփինի առաջին տիկինը եղած է երբ իր ամուսինը՝ Ֆերտինանտ Մարքոս, երկիրը ռազմական դրութեան տակ դրաւ Սեպտեմբեր 1972-ին։ Ան կը մականուանուի «պողպատէ թիթեռնիկ» կամ «երկաթէ թիթեռնիկ»:
Վարչաձեւին փլուզումէն ետք, ան ու իր ամուսինը միլիառներով տոլար իւրացնելու համար մեղադրուած են։ Աւելի ուշ քաղաքականութեան մէջ վերադառնալով, ան երեսփոխայ ընտրուած է: Ան ներկայ նախագահին՝ Պոնկպոնկ Մարքոսին մայրն է։
Կենսագրական գիծեր
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Իմելտա Ռոմիւալտեզ տասնութ տարեկանին գեղեցկութեան թագուհի կը դառնայ, «Թաքլոպանի Վարդը» մրցանակին արժանանալով։ Հետագային կը դառնայ «Միս Լէյթէ», ապա՝ «Միս Ֆիլիփին»։
Մանիլա կը վերադառնայ 1950-ին, քաջալերուած իր զարմիկէն՝ Տանիէլ Զ. Ռոմուալտեզէն (անոր հայրը Մանիլայի նախկին քաղաքապետ եղած է)։ Կ'աշխատի ձայնապնակներու խանութի մէջ, երգչուհի կը հանդիսանայ եւ վերջապէս Ֆիլիփինի կեդրոնական դրամատան մէջ կ'աշխատի։ Ան, երգեցողութեան դասընթացքներու կը հետեւի Սանթօ Թոմաս համալսարանի երաժշտանոցին մէջ։ Այդ շրջանին Մանիլայի բազմաթիւ պարբերաթերթերու մէջ իր նկարները կը հրատարակուին եւ քաղաքին քաղաքապետէն՝ Արսենիօ Լաքսոնէն կը ստանայ«Մանիլայի Քնար» մականունը։
.jpg)
Իր զարմիկը զայն կը ներկայացնէ քաղաքական շրջանակներուն մէջ, յատկապէս՝ Nacionalista կուսակցութեան։ 1953-ին կը հանդիպի խորհրդարանի անդամ Ֆերտինանտ Մարքոսին։ Անոնք կը սիրահարուին եւ կ՛ամուսնանան։ Այդ օրերու Ֆիլիփինի նախագահ Ռամոն Մակսայսայ ներկայ կը գտնուի անոնց ամուսնութեան։
Մինչեւ 1965, Իմելտա Մարքոս բազմաթիւ պարբերաթերթերու կողքը զարդարած է եւ երկրին մէջ ճամբորդած է, որպպէսզի ամուսինը ճանչցնէ եւ անոր քաղաքական աջակցութիւններ գտնէ։
Ֆիլիփինի առաջին տիկին
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]Դեկտեմբեր 1965-ին, Ֆերտինանտ Մարքոս կ'ընտրուի եւ յաջորդ տարին Ֆիլիփինի տասներորդ նախագահը կը դառնայ։ 1969-ին, ան կը հանդիսանայ հանրապետութեան առաջին նախագահը, որ կը վերընտրուի, սակայն խարդախութիւններ ընելու կասկածանքով։ 23 Սեպտեմբեր, 1972-ին, ան ռազմական դրութիւն կը յայտարարէ, որպէսզի իր իշխանութեան տիրապետումը պահպանէ։ Այդ ժամանակաշրջանին, Իմելտա Մարքոս կարեւոր դեր կը կատարէ կառավարութեան մէջ՝ իրար յաջորդող պաշտօններու կը նշանակուի. Մանիլայի կառավարիչ, Բնակարաններու նախարար եւ լիազօր եւ արտակարգ դեսպան։
Շնորհիւ այդ վերջին պաշտօնին, Իմելտա դիւանագիտական այցելութիւններ կը կատարէ Չինաստան, Լիպիա, Քուպա, Եուկոսլաւիա, Սովետական Միութիւն եւ անոր արեւելան եւրոպայի արբանեակ պետութիւնները։ Ան լիազօրուած էր «ցոլացնելու Ֆիլիփինի փայլուն պատկերը՝ ամերիկեան դաշնակիցին անվերապահ աջակցութեան ժամանակաշրջանին», կը մեկնաբանէ «Le Monde»։ Ան նաեւ կը սկսի ընկերային ծրագիրներ մշակել, ինչպէս օրինակ, Կանաչ Յեղափոխութիւնը՝ երկրին երկրագործական հարցերը լուծելու համար։
Շքեղ կեանք եւ պետական գանձի մսխում
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը].jpg)
Իմելտա Մարքոսի կեանքը նոյնքան շքեղ էր, որքան իր ամուսինինը: Ան միլիիոններ կը ծախսէ անձնական քմահաճոյքին համար՝ պտոյտներ աշխարհի չորս ծագերուն, մանաւանդ շքեղ շուկաներ այցելել։ Ինչպէս օրինակ՝ ան մասնաւոր օդանաւ մը կը վարձէ դէպի Աւստրալիա, որպէսզի ճերմակ աւազ բերէ իր սեփական լողափին համար (1983)։
1980-ական թուականներուն, ան Մանհաթան բազմաթիւ յարկաբաժիններ կը գնէ, յատկապէս Crown building (51 միլիոն տոլար) եւ Herald centre (60 միլիոն տոլար)։ Ինչպէս նաեւ սեփականատէրն է 175 արուեստի գործերու, որոնք կ՛ընդգրկեն Միքէլանճելօ, Պոթիչելի եւ Քանալեթօ։
Ան կը վարէ քանի մը կեղծ բարեսիրական միութիւններ, որոնց միջոցաւ պետական գանձարանէն միլիոնաւոր տոլարներ Զուիցերիա փոխադրած է:
Իմելտա, մի քանի միլիոն տոլար արժողութեամբ հանրային ձեռնարկներ կը կազմակերպէ, մասնաւորապէս՝ 1974-ի «Միս Տիեզերք»ի ընտրութիւնը, որուն համար անհրաժեշտ կ՛ըլլայ երեք ամսուան ընթացքին կառուցել «Ժողովրդական Արուեստներու Թատրոն»ը՝ 10 000 նստատեղով։ Շքեղ երեկոյթներուն անձեր հրաւիրուած են, օրինակ՝ դերասանուհի Ճինա Լոլոպրիճիտան 1976-ի Սուրբ Սիլվեստրի գիշերը ծփացող խաղատան մը վրայ, եւայլն։
Աքսոր
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]25 Փետրուար 1986-ին, Ֆերտինանտ Մարքոս իր ընտանիքով կը մեկնի Հաուայի, երբ անոր վարչակարգը կը տապալուի ժողովրդական յեղափոխութեամբ մը։ Ֆիլիփինի նոր եւ տասնմէկերորդ նախագահը կ’ըլլայ Քորազոն Ագինօ, կինը քաղաքական հակառակորդ Պենինիօ Ագինոյի, որ սպաննուեցաւ 1983-ին։
Նորընտիր նախագահը կը հաստատէ նախագահական յանձնաժողով մը՝ Մարքոս զոյգին կողմէ ձեռք ձգուած չարաշահական հարստութիւնները քննելու համար: Ան կը վերացնէ խորհրդարանը եւ Բնակարաններու նախարարութիւնը, որ հաստատուած էր նախկին նախագահ Ֆերտինանտ Մարքոսի կողմէ, եւ կ՛առաջարկէ նոր սահմանադրութիւն մը՝ գրուած 1935-ին եւ չեղարկուած 1972-ի սահմանադրութենէն:
Մարքոս զոյգին նախագահական շքեղ բնակարանին մէջ կատարուած հետազօտութիւններէն ետք գտնուած են՝ տասնըհինգ մուշտակի վերակու, 508 զգեստ, 1000 ձեռքի պայուսակ եւ 3000 զոյգ կօշիկ:
Իմելտա, ամուսինին մահէն (28 Սեպտեմբեր 1989) երկու տարի ետք (1991), արտօնութիւն կը ստանայ Ֆիլիփին վերադառնալ։
2010-ի ընտրութիւններուն խորհրդարանի անդամ կ՛ընտրուի։
2018-ին Իմելտա կը դատապարտուի միլիոնաւոր տոլարներ յափշտակելուն համար, երբ նախարար եւ կառավարիչ էր։ Այժմ պայմանական ազատութեան մէջ է, բողոքարկելէ ետք։
Ծանօթագրութիւններ
[Խմբագրել | Խմբագրել աղբիւրը]- ↑ Ray M. Encyclopædia Britannica
- 1 2 https://web.archive.org/web/20190513201829/http://www.congress.gov.ph/members/search.php?id=marcos-i
- ↑ https://web.archive.org/web/20160428131714/http://www.congress.gov.ph/members/
- ↑ Թագուհի առանց գահի՝ Վաւերագրական ժապաւէն Իմելտա Մարքոսին կեանքին շուրջ(անգլերէն)
- ↑ lepoint. - Իմելտա Մարքոս․ 3000 կօշիկներու կինը, François-Guillaume Lorrain(ֆր.)
- ↑ courrierinternational. Իմելտա Մարքոս․ բռնակալ Ֆերտինանտ Մարքոսին կինը, 31-3-2010(ֆր.)
- ↑ Le Monde - Մարքոս ընտանիքին վերադարձը Ֆիլիփին բռնիշխանութեան անկումէն 36 տարի ետք, 10-5-2022(ֆր.)
- ↑ Իմելտա Մարկոսի զայրացուցիչ կեանքը (եւ անոր հրապուրիչ լուսանկարները), Արիս Դիմոքիդիս(յունարէն)
- ↑ the standard․Իմելտա Մարկոս. Ֆիլիփիններու բռնակալին կինը, որ 80-ականներուն շքեղութեան մէջ կ'ապրէր (նկարներ եւ տեսանիւթ), Գոսդանտինա Վուլղարելի 15/05/2022(յունարէն)
- ↑ reporter-Աճուրդի Իմելտա Մարքոսին ոսկեղէնները, Ամանտա Ակաստինիոթու, 16-2-2016(յունարէն)
- ↑ Թօ Վիմա - Իմելտա Մարքոս. Ժամանակի ծերացման հետ իր նշանաւոր կօշիկներու հաւաքածոն, 25-9-2012(յունարէն)
- ↑ iefimerida Բռնակալի մը գեղեցկուհի կնոջ՝ Իմելտա Մարքոսի, ակնեղէններու առասպելական հաւաքածոն [նկարներԱղբիւր՝ iefimerida.gr - Բռնակալի մը կնոջ՝ Իմելտա Մարքոսի, ակնեղէններու առասպելական հաւաքածոն [նկարներ] - 14-1-2016]